-ㄴ/는/ㄹ

Otlash qo‘shimchalari

2-darajaTalaffuzi neun

Fe’l va sifatlarni otlarni ta’riflash uchun ishlatishda -ㄴ/은, -는 yoki -ㄹ/을 qo‘shimchalaridan foydalaning. Bu 'yugurayotgan odam', 'o‘qigan kitobim' yoki 'yeydigan ovqatim' kabi iboralarni aytish usulidir.

Qanday ishlaydi

Koreys tilida otni uning oldiga maxsus qo‘shimchali fe’l yoki sifatni qo‘yish orqali ta’riflashingiz mumkin. Bu ingliz tilidagi nisbiy gaplarga o‘xshaydi (masalan, '... qilgan odam'). Qo‘shimcha zamon va so‘z turiga qarab o‘zgaradi.

1. Harakat fe’llari

O‘tgan zamon (-ㄴ/은): Tugallangan harakatni ta’riflaydi.
- Undosh bilan tugaydigan o‘zaklarga -은 qo‘shiladi: 먹다 → 먹은 (yegan)
- Unli bilan tugaydigan o‘zaklarga -ㄴ qo‘shiladi: 가다 → 간 (borgan)
- Misol: 제가 읽은 책 (men o‘qigan kitob)
Hozirgi zamon (-는): Davom etayotgan harakatni ta’riflaydi.
- Barcha harakat fe’li o‘zaklariga -는 qo‘shiladi.
- Misol: 지금 읽는 책 (hozir o‘qiyotgan kitobim)
Kelasi zamon (-ㄹ/을): Kelajakda sodir bo‘ladigan harakatni ta’riflaydi.
- Undosh bilan tugaydigan o‘zaklarga -을 qo‘shiladi: 먹다 → 먹을 (yeydigan)
- Unli bilan tugaydigan o‘zaklarga -ㄹ qo‘shiladi: 가다 → 갈 (boradigan)
- Misol: 내일 읽을 책 (ertaga o‘qiydigan kitobim)

2. Sifatlar

Hozirgi zamon (-ㄴ/은): Hozirgi holat yoki sifatni ta’riflaydi. Eslatma: Bu harakat fe’llarining o‘tgan zamon shakli bilan bir xil, ammo sifatlar uchun u hozirgi zamonni bildiradi.
- Undosh bilan tugaydigan o‘zaklarga -은 qo‘shiladi: 좋다 → 좋은 (yaxshi)
- Unli bilan tugaydigan o‘zaklarga -ㄴ qo‘shiladi: 예쁘다 → 예쁜 (chiroyli)
- Misol: 예쁜 옷 (chiroyli kiyim)
Kelasi zamon (-ㄹ/을): Kelajakdagi holat yoki sifatni ta’riflaydi.
- Undosh bilan tugaydigan o‘zaklarga -을 qo‘shiladi: 좋다 → 좋을 (yaxshi bo‘ladigan)
- Unli bilan tugaydigan o‘zaklarga -ㄹ qo‘shiladi: 예쁘다 → 예쁠 (chiroyli bo‘ladigan)
- Misol: 파티에 좋을 생각 (ziyofat uchun yaxshi bo‘ladigan fikr)

있다/없다 haqida muhim eslatma:
Otlash qo‘shimchasi sifatida ishlatilganda, 있다 (bor/qiziqarli) va 없다 (yo‘q/zerikarli) hozirgi zamonda harakat fe’llari kabi ishlaydi va har doim -는 qo‘shimchasini oladi.

재미있다 → 재미있는 영화 (qiziqarli kino)
맛없다 → 맛없는 음식 (ta’msiz ovqat)

Misollar (5)

지금 읽는 책은 아주 재미있어요.
The book I'm reading now is very interesting.
So‘zma-so‘z: Hozir o‘qiyotgan kitobim juda qiziqarli.
읽다 (o‘qimoq) harakat fe’li. Hozirgi zamon otlash qo‘shimchasi -는 책 (kitob) otini ta’riflash uchun ishlatilgan.
어제 본 영화의 제목이 뭐예요?
What is the title of the movie you saw yesterday?
So‘zma-so‘z: Kecha ko‘rgan kinongizning nomi nima?
보다 (ko‘rmoq) harakat fe’li. O‘tgan zamon otlash qo‘shimchasi -ㄴ bo- o‘zagiga qo‘shilib, 영화 (kino) otini ta’riflaydi.
주말에 갈 곳을 정했어요?
Have you decided on a place to go this weekend?
So‘zma-so‘z: Dam olish kunlari boradigan joyni hal qildingizmi?
가다 (bormoq) harakat fe’li. Kelasi zamon otlash qo‘shimchasi -ㄹ ga- o‘zagiga qo‘shilib, 곳 (joy) otini ta’riflaydi.
저는 키가 큰 사람을 좋아해요.
I like tall people.
So‘zma-so‘z: Men bo‘yi baland odamlarni yoqtiraman.
크다 (katta/baland bo‘lmoq) sifat. Hozirgi zamon otlash qo‘shimchasi -ㄴ 사람 (odam) otini ta’riflash uchun ishlatilgan.
이것보다 더 좋은 방법이 있어요?
Is there a better method than this?
So‘zma-so‘z: Bundan yaxshiroq usul bormi?
좋다 (yaxshi bo‘lmoq) undosh bilan tugaydigan sifat. Hozirgi zamon otlash qo‘shimchasi -은 방법 (usul) otini ta’riflash uchun ishlatilgan.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Hozirgi zamonda sifatlar bilan -는 qo‘shimchasini ishlatish.
예쁘는 여자
예쁜 여자
Hozirgi zamon otlash qo‘shimchalari uchun sifatlar -는 emas, balki -ㄴ/은 qo‘shimchasini oladi. -는 qo‘shimchasi faqat hozirgi zamondagi harakat fe’llari uchun ishlatiladi.
Otlash qo‘shimchasidan oldin o‘tgan zamon belgisi -았/었- ni qo‘shish.
제가 먹었는 빵
제가 먹은 빵
O‘tgan zamon harakat fe’llari uchun -ㄴ/은 qo‘shimchasining o‘zida mavjud. Siz alohida o‘tgan zamon belgisi -았/었- ni qo‘shishingiz shart emas.
Hozirgi zamonda 있다/없다 bilan -은 qo‘shimchasini ishlatish.
재미있은 영화
재미있는 영화
Hozirgi zamonda otlarni ta’riflashda 있다 va 없다 har doim -은 emas, balki harakat fe’llari kabi -는 qo‘shimchasini oladi.