때

When, during

2-darajaTalaffuzi ttae

Biror narsa 'qachon' sodir bo‘lishi haqida gapirish uchun '때'dan foydalaning. U otlardan yoki fe’l/sifat qo‘shilmalaridan keyin keladi.

Qanday ishlaydi

'때' — harakat yoki holat yuz beradigan vaqtni koʻrsatish uchun ishlatiladigan asosiy ot. U 'paytda', 'vaqtida' yoki '-ganda' deb tarjima qilinadi. U otlardan hamda feʼl/sifatli birikmalardan keyin ishlatilishi mumkin.

1. Otlar bilan:
'[Ot] paytida' maʼnosini bildirish uchun '때' soʻzini shunchaki otdan keyin qoʻying.

  • 학생 + 때 → 학생 때 (talabalik paytimda)
  • 점심 + 때 → 점심때 (tushlik vaqtida)
  • 휴가 + 때 → 휴가 때 (taʼtil paytida)

2. Feʼllar va sifatlar bilan:
'때' soʻzini feʼl yoki sifat bilan ishlatish uchun, avvalo '때' otini aniqlash maqsadida uni otni aniqlovchi shaklga oʻzgartirishingiz kerak. Zamon muhim ahamiyatga ega.

A) Davomida yoki ayni oʻsha paytda (-ㄹ/을 때)
Bu shakl asosiy harakat '때' qismidagi harakat davomida yoki ayni oʻsha vaqtda sodir boʻlganda ishlatiladi. U kelasi zamon voqealari, umumiy haqiqatlar, odatiy harakatlar va davom etayotgan holatlarni ifodalaydi, shuningdek oʻtgan zamondagi voqealarda ham ishlaydi.

  • Feʼl/sifat oʻzagi unli yoki ㄹ bilan tugasa: + -ㄹ 때 (masalan, 가다 → 갈 때, 살다 → 살 때)
  • Feʼl/sifat oʻzagi undosh bilan tugasa (ㄹ dan tashqari): + -을 때 (masalan, 먹다 → 먹을 때, 좋다 → 좋을 때)

Misol: 한국에 갈 때 연락할게요. (Koreyaga borganimda siz bilan bogʻlanaman.)
Misol: 어제 집에 올 때 비가 왔어요. (Kecha uyga kelayotganimda yomgʻir yogʻdi.)

B) Tugallangandan soʻng (-았/었을 때)
Bu shakl '때' qismidagi harakat asosiy gapdagi harakat boshlanishidan oldin toʻliq yakunlanganda ishlatiladi.

  • Feʼl/sifat oʻzagiga -았/었- qoʻshing, soʻngra -을 때 qoʻying.
  • masalan, 가다 → 갔을 때, 먹다 → 먹었을 때

Misol: 한국에 갔을 때 김치를 많이 먹었어요. (Koreyaga borganimda koʻp kimchhi yeganman.)

Taqqoslang: 한국에 갈 때 친구를 만났어요. (Koreyaga ketayotgan yoʻlimda doʻstimni uchratdim.) 한국에 갔을 때 친구를 만났어요. (Koreyaga yetib borganimdan soʻng doʻstimni uchratdim.)

Misollar (5)

  1. 학생 때 공부를 열심히 했어요.

    I studied hard when I was a student.

    So‘zma-so‘z: O‘quvchi vaqti qattiq o‘qidim.

    '때' to‘g‘ridan-to‘g‘ri '학생' (o‘quvchi) otidan keyin qo‘yilgan.

  2. 시간이 있을 때 전화해 주세요.

    Please call me when you have time.

    So‘zma-so‘z: Vaqt bor bo‘lganda iltimos qo‘ng‘iroq qiling.

    있다 undosh bilan tugaydi, shuning uchun u 있을 때 ga aylanadi. Bu umumiy yoki kelasi vaziyatga ishora qiladi.

  3. 어렸을 때 키가 작았어요.

    I was short when I was young.

    So‘zma-so‘z: Yosh bo‘lgan vaqtimda bo‘yim past edi.

    어리다 (yosh bo‘lmoq) o‘tgan zamon shakli 어렸을 때 ga o‘zgartirilib, o‘tmishdagi yakunlangan davr haqida gapirilmoqda.

  4. 날씨가 좋을 때 산책하는 것을 좋아해요.

    I like to go for a walk when the weather is good.

    So‘zma-so‘z: Ob-havo yaxshi bo‘lganda sayr qilishni yoqtiraman.

    좋다 (yaxshi bo‘lmoq) sifati umumiy holatni tasvirlash uchun 좋을 때 ga aylanadi.

  5. 한국에 도착했을 때 바로 부모님께 전화했어요.

    When I arrived in Korea, I called my parents right away.

    So‘zma-so‘z: Koreyaga yetib kelganimda darhol ota-onamga qo‘ng‘iroq qildim.

    Yetib kelish (도착하다) harakati yakunlangan, shuning uchun o‘tgan zamon shakli 도착했을 때 ishlatilgan.

Ko‘p uchraydigan xatolar

  • 때 soʻzini toʻgʻridan-toʻgʻri feʼl oʻzagidan keyin qoʻyish.

    한국에 가 때 연락할게요.
    한국에 갈 때 연락할게요.

    때 ot boʻlgani uchun, feʼl yoki sifat avval -ㄹ/을 yoki -았/었을 kabi otni aniqlovchi qoʻshimchani olishi kerak. 가 때 emas, 갈 때 deb ayting.

  • '에' o‘rniga aniq soat vaqtlari uchun '때'ni ishlatish.

    저는 아침 8시 때 일어나요.
    저는 아침 8시에 일어나요.

    Soatdagi aniq vaqtlar, haftaning kunlari yoki sanalar uchun siz 에 vaqt zarrasidan foydalanishingiz kerak. '때' umumiyroq davrlar uchun yoki boshqa harakatga nisbatan (masalan, 'uyg‘onganimda') ishlatiladi.

Qanday bog‘lanadi

Avval buni o‘rganing

Bu qolipdagi so‘zlar

때