-기

Ot Yasovchi Qoʻshimcha

2-darajaTalaffuzi gi

-기 — feʼl yoki sifat oʻzagiga qoʻshilib, uni otga aylantiradigan qoʻshimchadir. Masalan, '읽다' (oʻqimoq) feʼli '읽기' (oʻqish) otiga aylanadi.

Qanday ishlaydi

-기 — murakkabroq gaplar tuzish uchun koʻp qirrali va muhim grammatik shakldir. U harakatlar va holatlar haqida xuddi narsalar haqida gapirgandek gapirish imkonini beradi.

1. Feʼl va sifatlardan ot yasash
Asosiy formula: Feʼl/Sifat oʻzagi + 기.

먹다 (yemoq) → 먹기 (yeyish)
자다 (uxlamoq) → 자기 (uxlash)
만들다 (yasamoq) → 만들기 (yashash)
크다 (katta boʻlmoq) → 크기 (oʻlcham, katta boʻlish)

2. Yangi otni gapda ishlatish
-기 yordamida ot yasaganingizdan soʻng, unga kelishik qoʻshimchalarini qoʻshishingiz mumkin.

Ega: 한국어 공부하기가 재미있어요. (Koreys tilini oʻrganish maroqli.)
Toʻldiruvchi: 저는 영화 보기를 좋아해요. (Men kino koʻrishni yaxshi koʻraman.)

3. -기 bilan ishlatiladigan turgʻun iboralar
-기 boshqa koʻplab muhim grammatik shakllarning tarkibiy qismidir. Ularning ichida -기 qoʻshimchasini tanib olish maʼnosini tushunishingizga yordam beradi.

-기 시작하다: bajarishni boshlamoq (masalan, 운동하기 시작했어요 - Men mashq qilishni boshladim.)
-기 쉽다/어렵다: bajarish oson/qiyin boʻlmoq (masalan, 이 책은 읽기 쉬워요 - Bu kitobni oʻqish oson.)
-기 좋다/편하다: bajarish yaxshi/qulay boʻlmoq (masalan, 이 책은 읽기 좋아요 - Bu kitobni oʻqish qulay.)
-기를 좋아하다/싫어하다: bajarishni yaxshi koʻrmoq/yomon koʻrmoq (masalan, 저는 혼자 여행하기를 좋아해요 - Men yolgʻiz sayohat qilishni yaxshi koʻraman.)
-기 때문에: bajarganligi sababli (masalan, 비가 오기 때문에 못 갔어요 - Yomgʻir yogʻayotgani sababli bora olmadim.)
-기 전에: bajarishdan oldin (masalan, 자기 전에 책을 읽어요 - Uxlashdan oldin kitob oʻqiyman.)

4. -기 va -는 것
-기 ham, -는 것 ham feʼllarni ot shakliga aylantiradi, lekin ularning nozik farqlari bor.

-기 koʻpincha harakatning umumiy, mavhum tushunchasiga ishora qiladi. U koʻpincha roʻyxatlar, sarlavhalar, belgilarda va yuqorida keltirilgan turgʻun iboralarda qoʻllaniladi.
-는 것 esa koʻpincha biror harakatning muayyan harakati, fakti yoki holatiga ishora qiladi. U kundalik suhbatlarda juda keng tarqalgan.

Misol:
• 제 취미는 영화 보기예요. (Mening sevimli mashgʻulotim — kino koʻrish.) — Umumiy mashgʻulotga ishora qiladi.
• 지금 제가 보는 것은 영화예요. (Hozir men koʻrayotgan narsa — kino.) — Ayni shu paytdagi muayyan koʻrish harakatiga ishora qiladi.

Misollar (5)

매일 운동하기는 어려워요.
Exercising every day is difficult.
So‘zma-so‘z: Every day exercising is difficult.
운동하다 (mashq qilmoq) feʼli gapning egasi vazifasini bajaruvchi 운동하기 (mashq qilish) otiga aylanadi.
저는 책 읽기를 좋아해요.
I like reading books.
So‘zma-so‘z: I book reading like.
읽다 (oʻqimoq) feʼli 읽기 (oʻqish) otiga aylanadi. Unga -를 tushum kelishigi qoʻshimchasi qoʻshiladi.
어제부터 한국어를 공부하기 시작했어요.
I started studying Korean yesterday.
So‘zma-so‘z: Yesterday from Korean studying started.
Bu misolda '-기 시작하다' (bajarishni boshlamoq) turgʻun iborasi qoʻllanilgan.
이 신발은 신기 편해요.
These shoes are comfortable to wear.
So‘zma-so‘z: These shoes wearing is comfortable.
Bu yerda -기 kiyish (신기) harakatini tasvirlash uchun sifat (편하다 - qulay boʻlmoq) bilan birga ishlatilgan.
오늘의 할 일: 방 청소하기, 숙제하기, 장보기
Today's to-do list: Cleaning the room, doing homework, grocery shopping
So‘zma-so‘z: Today's to-do thing: room cleaning, homework doing, grocery shopping
-기 koʻpincha harakatlarni qisqa va londa nomlagani uchun roʻyxat elementlari yoki sarlavhalar tuzishda ishlatiladi.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Yaratilayotgan muayyan, aniq narsaga ishora qilganda -기 qoʻshimchasini ishlatish.
이것은 제가 만들기예요.
이것은 제가 만든 것이에요.
-기 yasash harakatiga ishora qiladi. Yasalgan narsaga ishora qilish uchun -(으)ㄴ 것 sifatdosh shaklidan foydalanishingiz kerak.
Umumiy afzalliklar uchun -는 것 bilan nozik farqni adashtirib yuborish.
제 취미는 영화 보는 것이에요.
제 취미는 영화 보기예요.
Grammatik jihatdan xato boʻlmasa-da, umumiy sevimli mashgʻulot yoki afzallikni tasvirlash uchun -기 ni ishlatish tabiiyroqdir. -는 것 esa oʻzingiz qilayotgan yoki kimgadir qilayotganini koʻrayotgan muayyan harakatni tasvirlash uchun mosroq keladi.