-(으)ㅁ
Nominalizatsiya qo‘shimchasi
Fe’l yoki sifat o‘zagiga -ㅁ/음 qo‘shib, uni otga aylantiring. Bu ingliz tilidagi '-ness' yoki '-ing' qo‘shimchalarini qo‘shishga o‘xshaydi, lekin ko‘pincha mavhum tushunchalar, holatlar yoki faktlar uchun ishlatiladi.
Qanday ishlaydi
-ㅁ/음 qo‘shimchasi fe’l va sifatlardan ot yasash uchun muhim vosita bo‘lib, bu jarayon nominalizatsiya deb ataladi. U koreys tilidagi yozma matnlarda, sarlavhalarda va rasmiy nutqda tushunchalar, holatlar yoki faktlarni ifodalash uchun juda keng qo‘llaniladi.
Qo‘shilish qoidalari:
1. Unli o‘zak + -ㅁ: Agar fe’l/sifat o‘zagi unli bilan tugasa, -ㅁ qo‘shing.
- 자다 (uxlamoq) → 잠 (uyqu)
- 기쁘다 (xursand bo‘lmoq) → 기쁨 (quvonch, baxt)
2. Undosh o‘zak + -음: Agar o‘zak undosh bilan tugasa, -음 qo‘shing.
- 먹다 (yemoq) → 먹음 (yeyish, yeyish jarayoni)
- 좋다 (yaxshi bo‘lmoq) → 좋음 (yaxshilik)
3. ㄹ o‘zagi → ㄹ ni tushirib qoldiring + -ㅁ: Agar o‘zak ㄹ bilan tugasa, -ㅁ qo‘shishdan oldin ㄹ tushirib qoldiriladi.
- 살다 (yashamoq) → 삶 (hayot)
- 만들다 (yaratmoq) → 만듦 (yaratish, yaratilish)
-ㅁ/음 vs. -기
Ikkalasi ham nominalizator bo‘lsa-da, ular o‘ziga xos nozik farqlarga ega:
- -ㅁ/음: Ko‘pincha aniq natija, holat, fakt yoki mavhum tushunchani anglatadi. U statikroq tuyuladi va rasmiy yoki adabiy kontekstlarda keng tarqalgan. Buni mustaqil ot yaratish deb tasavvur qiling.
- -기: Ko‘pincha harakat yoki jarayonning o‘zini anglatadi. U dinamikroq tuyuladi va kundalik nutqda hamda -기 때문에 (qilgani uchun) yoki -기 시작하다 (qilishni boshlamoq) kabi turli grammatik qoliplarda keng qo‘llaniladi.
Masalan, '꿈을 이룸' 'orzu ro‘yobi' (fakt/natija) degan ma’noni anglatadi, '꿈을 이루기' esa 'orzuni ro‘yobga chiqarish' (jarayon/harakat) degan ma’noni bildiradi.
Misollar (5)
- 그의 죽음은 모두에게 큰 슬픔이었다.
His death was a great sadness to everyone.
So‘zma-so‘z: Uning o‘limi barcha uchun katta qayg‘u edi.
Bu yerda 죽다 (o‘lmoq) 죽음 (o‘lim) ga, 슬프다 (qayg‘uli bo‘lmoq) esa 슬픔 (qayg‘u) ga aylanadi. Ikkalasi ham ushbu qolip yordamida otga aylantirilgan.
- 도움이 필요하시면 연락주세요.
If you need help, please contact us.
So‘zma-so‘z: Agar yordam kerak bo‘lsa, biz bilan bog‘laning.
돕다 (yordam bermoq) 도움 (yordam) so‘ziga aylantirilgan. Bu shakl e’lonlar va rasmiy xabarlarda juda keng tarqalgan.
- 저는 그림 그리기를 좋아하지만, 좋은 그림을 보는 것도 좋아해요.
I like drawing pictures, but I also like looking at good pictures.
Bu misol ikki nominalizator o‘rtasidagi farqni ko‘rsatadi. '그리기' (-기) chizish harakatini anglatadi. '그림' esa tarixan 그리다 + -ㅁ dan kelib chiqqan mustaqil ot bo‘lib, chizish natijasini (rasm) anglatadi.
- 최선을 다했음에 후회는 없습니다.
I have no regrets in having done my best.
So‘zma-so‘z: Bor kuchimni sarflaganimdan afsuslanmayman.
Bu o‘tgan zamon -았/었- qo‘shimchasi o‘tgan zamon harakatini otga aylantirish uchun -음 bilan birlashgan ilg‘or foydalanish usulini ko‘rsatadi: 다했다 → 다했음.
- 인생은 앎과 모름의 연속이다.
Life is a continuation of knowing and not knowing.
So‘zma-so‘z: Hayot bilish va bilmaslikning davomi.
알다 (bilmoq) 앎 (bilim/bilish) ga, 모르다 (bilmaslik) esa 모름 (bilmaslik) ga aylanadi. Bu qolipning mavhum tushunchalar uchun ishlatilishini ko‘rsatadi.
Ko‘p uchraydigan xatolar
-기 tabiiyroq bo‘lgan holatlarda, ayniqsa davomli mashg‘ulotlar yoki sevimli mashg‘ulotlar uchun -ㅁ/음 dan foydalanish.
제 취미는 책 읽음입니다.제 취미는 책 읽기입니다.Sevimli mashg‘ulot yoki biror narsa qilishning umumiy jarayoni haqida gapirganda, -기 standart tanlov hisoblanadi. '읽음' juda rasmiy va statik eshitiladi, xuddi o‘qish jarayonining o‘zidan ko‘ra, bir marta bajarilgan yakuniy harakatni anglatgandek.
-ㅁ qo‘shishdan oldin o‘zakdagi ㄹ ni tushirib qoldirishni unutish.
그것을 만들음에 시간이 오래 걸렸다.그것을 만듦에 시간이 오래 걸렸다.Agar fe’l yoki sifat o‘zagi ㄹ bilan tugasa, -ㅁ qo‘shishdan oldin ㄹ tushirib qoldiriladi. Shuning uchun, 만들다 so‘zi 만들음 emas, balki 만듦 bo‘ladi.
Qanday bog‘lanadi
Avval buni o‘rganing
Bog‘liq qoliplar
- -는 것-ing shaklidagi narsa
O‘xshash funksiya: -는 것 fe’l birikmasini otga aylantirishning yana bir usulidir (masalan, 'biror narsa qilish harakati' yoki 'odam qiladigan narsa'). U so‘zlashuv koreys tilida juda keng tarqalgan va ko‘pincha -기 bilan o‘rin almashishi mumkin, lekin -ㅁ/음 bilan kamroq.
2-daraja - -ㄴ/은Sifatni otga moslashtirish
O‘xshash tushuncha (Ot aniqlovchilari): -ㅁ/음 fe’l/sifatni otga aylantirsa, -ㄴ/은 uni otni ta’riflovchi aniqlovchiga aylantiradi (masalan, 예쁘다 → 예쁜 사람, 'chiroyli odam'). Ikkalasi ham asl so‘zning funksiyasini ot bilan bog‘lanadigan qilib o‘zgartiradi.
1-daraja - Fe'l o'zaklari
Asos: fe’l o‘zagini qanday topishni tushunish juda muhim, chunki -ㅁ/음 to‘g‘ridan-to‘g‘ri unga qo‘shiladi.
Asoslar