되다

Болуу, уруксат берилүү

2-деңгээлУгулушу doeda

되다 — бул бир нерсеге 'айлануу' же бир нерсенин 'уруксат берилиши/жарашы' деген маанини билдирген негизги корей этиши.

Кандай иштейт

되다 — бул корей тилиндеги бир нече негизги мааниге ээ болгон маанилүү жана көп кырдуу этиш. 2-деңгээлде биз анын эң көп колдонулган эки маанисине токтолобуз.

1. Болуу (Зат атооч + 이/가 되다)
Бул колдонуу абалдын, инсандыктын же шарттын өзгөрүшүн билдирет. Субъект айланган зат атооч субъект бөлүкчөсү 이/가 менен белгиленет.

Түзүлүшү: Зат атооч + 이/가 되다
Мисал: 의사가 되다 (врач болуу)
Мисал: 어른이 되다 (чоң адам болуу)

Бул учурдагы абалды сүрөттөгөн, бирок өзгөрүүнү билдирбеген 이다 ('болуу') этишинен айырмаланат. Мисалы, '저는 학생이에요' (Мен студентмин) vs. '저는 대학생이 되었어요' (Мен университеттин студенти болдум).

2. Уруксат берилүү / Жарайт / Мүмкүн
Бул маани көбүнчө уруксатты же мүмкүнчүлүктү билдирген грамматикалык калыптарда кездешет.

-아/어도 되다: Бул калып '... кылса болот' же '... уруксат' дегенди билдирет. Ал уруксат берүү же суроо үчүн колдонулат. (мисалы, 들어가도 돼요? - Кирсем болобу?)
-면 되다: Бул калып '... кылса жетиштүү' же 'жөн гана ... кылсаң болот' дегенди билдирет. (мисалы, 이것만 하면 돼요 - Муну гана кылсаң болот.)

Тыюу салууну билдирген карама-каршы маани көбүнчө -면 안 되다 ('... кылбаш керек') калыбын колдонот.

3. Башка көп колдонулган учурлар
되다 күнүмдүк турмушта төмөнкүдөй маанилерде да колдонулат:

Бир нерсе даяр/бүттү: 준비 다 됐어요. (Даярдыктардын баары бүттү.)
Бир нерсе иштейт/аткарылат: 컴퓨터가 안 돼요. (Компьютер иштебей жатат.)

Мисалдар (5)

저는 가수가 되고 싶어요.
I want to become a singer.
Сөзмө-сөз: Мен ырчы болууну каалайм.
Бул жерде 되다 가수 (ырчы) зат атоочу жана 가 бөлүкчөсү менен бирге ошол кесипке айлануу каалоосун билдирүү үчүн колдонулган.
벌써 봄이 되었어요.
It has already become spring.
Сөзмө-сөз: Жаз келип калды.
Бул бир мезгилден экинчисине өткөн абалдын өзгөрүшүн көрсөтөт.
여기서 사진을 찍어도 돼요?
Is it okay to take a picture here?
Сөзмө-сөз: Бул жерде сүрөткө тартсам болобу?
Бул уруксат суроо үчүн -아/어도 되다 калыбын колдонот. 돼요? — бул 되다 этишинин суроо формасы.
음식이 다 됐어요. 와서 드세요.
The food is all ready. Come and eat.
Сөзмө-сөз: Тамак даяр болду. Келип жегиле.
Бул контекстте 다 됐어요 'баары бүттү' же 'даяр' дегенди билдирет.
죄송하지만, 카드가 안 돼요.
I'm sorry, but the card doesn't work.
Сөзмө-сөз: Кечиресиз, бирок карта иштебей жатат.
안 되다 — бул бир нерсе иштебей жатканын, уруксат берилбегенин же мүмкүн эместигин билдирген жалпы сөз айкашы.

Көп кетирилүүчү каталар

'Болуу' менен 'и' (을/를) объект бөлүкчөсүнүн ордуна 'и' (이/가) субъект бөлүкчөсүн колдонуу.
저는 의사를 됐어요.
저는 의사가 됐어요.
Бир нерсе зат атоочко 'айланганда', ал зат атооч субъекттин жаңы инсандыгы же абалы катары каралат, ошондуктан ал 을/를 объект бөлүкчөсүн эмес, 이/가 субъект бөлүкчөсүн алат.
되다 (болуу) менен 하다 (кылуу) этиштерин чаташтыруу.
Башка маани저는 선생님을 하고 싶어요.
저는 선생님이 되고 싶어요.
'선생님 일을 하다' (мугалимдин ишин кылуу) деп айта алсаңыз да, ошол кесипке айланууну билдиргиңиз келсе, '선생님이 되다' (мугалим болуу) деп айтышыңыз керек.