-아/어도 되다
Mundësi, leje
Përdoret për të kërkuar ose dhënë leje. Do të thotë 'është në rregull të...' ose 'ti mund të...'.
Si funksionon
Ky model përdoret për të kërkuar, dhënë ose folur për leje. Ai i bashkëngjitet temave të foljeve dhe mbiemrave, për shembull 비싸도 돼요 ('është në rregull edhe nëse është e shtrenjtë').
Zgjedhimi:
Zgjedhimi ndjek të njëjtat rregulla si mbaresa joformale e sjellshme -아/어.
- Nëse zanorja e fundit e temës së foljes është ㅏ ose ㅗ, shton -아도 되다.
(p.sh., 가다 → 가도 되다, 보다 → 봐도 되다) - Nëse zanorja e fundit është çdo gjë tjetër (ㅓ, ㅜ, ㅣ, etj.), shton -어도 되다.
(p.sh., 먹다 → 먹어도 되다, 읽다 → 읽어도 되다) - Për foljet me 하다, bëhet -해도 되다.
(p.sh., 공부하다 → 공부해도 되다)
Përdorimi:
1. Kërkimi i lejes: Përdore në formë pyetëse, si -아/어도 돼요?
• 사진을 찍어도 돼요? (A mund të bëj një foto?)
2. Dhënia e lejes: Përdore në formë dëftore.
• 네, 찍어도 돼요. (Po, mund të bësh një.)
3. Refuzimi i lejes: Mos përdor -아/어도 안 돼요 për të thënë jo. Kjo do të thotë 'edhe nëse e bën, nuk funksionon', për shembull kur një aparat fotografik nuk shkrep edhe pse ti bën një foto. Për të refuzuar lejen, përdor modelin -(으)면 안 되다 ('nuk duhet të').
• 아니요, 찍으면 안 돼요. (Jo, nuk duhet të bësh foto.)
Folja 되다 shpesh mund të zëvendësohet me 괜찮다 (të jetë në rregull) me shumë pak ndryshim në kuptim.
• 지금 들어가도 괜찮아요? (A është në rregull nëse hyj brenda tani?)
Shembuj (5)
- 여기 앉아도 돼요?
May I sit here?
Fjalë për fjalë: Këtu ulur-edhe nëse është në rregull?
- 창문을 열어도 될까요?
Is it okay if I open the window?
Fjalë për fjalë: Dritare hapur-edhe nëse do të jetë në rregull?
Përdorimi i -ㄹ까요 e bën pyetjen të tingëllojë pak më e butë dhe më e sjellshme se -요.
- 수업 후에 질문해도 됩니다.
You may ask questions after class.
Fjalë për fjalë: Klasë pas pyetje-bëj-edhe nëse është në rregull (formale).
- 이 음식을 먹어도 괜찮아요.
It's okay to eat this food.
Fjalë për fjalë: Ky ushqim ha-edhe nëse është në rregull.
괜찮다 (të jetë në rregull) përdoret shpesh në mënyrë të ndërsjellë me 되다 në këtë model.
- 늦게 와도 돼요. 걱정하지 마세요.
It's okay if you come late. Don't worry.
Fjalë për fjalë: Vonë vij-edhe nëse është në rregull. Mos u shqetëso.
Gabimet e zakonshme
Përdorimi i -아/어도 되다 (leje) kur përpiqeni të shprehni detyrim, gjë që kërkon -아/어야 되다.
Kuptim tjetër숙제를 내일 해도 돼요.숙제를 내일 해야 돼요.Shembulli 'i pasaktë' është gramatikisht i përsosur, por do të thotë 'Më lejohet të bëj detyrat nesër'. Nëse doni të shprehni detyrim ('Duhet të bëj detyrat nesër'), duhet të përdorni modelin e saktë, -아/어야 되다. Ky është një gabim i zakonshëm i zgjedhjes së modelit të gabuar për kuptimin e synuar.
Përdorimi i lidhëzës së gabuar, si -고 në vend të -아/어.
지금 가고 돼요?지금 가도 돼요?Ky model kërkon lidhëzën -아/어, e cila përcaktohet nga zanorja e fundit e rrënjës së foljes (가다 -> 가 + -아도 -> 가도). Pjesëza -고 përdoret për të renditur veprime ose për të treguar sekuencë, jo për të dhënë leje.
Si lidhet
Mëso këtë së pari
Modele të lidhura
- -(으)면 안 되다Nuk duhet, nuk duhet
Kjo është mënyra më e zakonshme për të mohuar lejen ose për të shprehur ndalim ('nuk duhet'). Është kundërpjesa e drejtpërdrejtë e -아/어도 되다 për përgjigje negative.
Niveli 3 - -아/어야 되다/하다Have to, must
Shpreh detyrim ('duhet'). Është e kundërta e -아/어도 되다, që shpreh leje. Nxënësit shpesh i ngatërrojnë këto të dyja.
Niveli 3 - -지 않아도 되다Nuk është e nevojshme, nuk duhet
Shpreh mungesë nevoje ('nuk është e nevojshme'). Ndërsa -아/어도 되다 jep leje për të bërë diçka, ky model jep 'leje' për të mos bërë diçka.
Niveli 3 - -(으)ㄹ 수 있다/없다Mundësi/pamundësi
Shpreh aftësi ('mund'/'nuk mund'). Ndërsa -아/어도 되다 ka të bëjë me lejen, -ㄹ 수 있다 ka të bëjë me aftësinë. Ndonjëherë ato mund të mbivendosen në kuptim (p.sh., 'A mund ta përdor këtë?' mund të ketë të bëjë me lejen ose aftësinë), por funksionet e tyre kryesore janë të dallueshme.
Niveli 2