-아/어야 되다/하다
Have to, must
-아/어야 되다/하다 do të thotë 'must' ose 'have to'. Përdoret për të folur për gjëra që janë të nevojshme ose të kërkuara.
Ky model ka edhe një faqe kryesore: -아/어야 하다 (Duhet / Duhet të)
Si funksionon
Ky model është thelbësor për të shprehur detyrim, detyrë ose domosdoshmëri në gjuhën koreane. Është ekuivalent me 'must', 'have to' ose 'should' në anglisht. Të dyja, 되다 dhe 하다, mund të përdoren dhe janë kryesisht të këmbyeshme, megjithëse 되다 është më e zakonshme në të folurën e përditshme.
Rregullat e zgjedhimit:
Forma varet nga zanorja e fundit e rrënjës së foljes ose mbiemrit.
1. Rrënjët me zanoren e fundit ㅏ ose ㅗ: + -아야 되다/하다
- 가다 (to go) → 가 + 아야 되다 → 가야 되다/하다
- 보다 (to see) → 보 + 아야 되다 → 봐야 되다/하다
- 앉다 (to sit) → 앉 + 아야 되다 → 앉아야 되다/하다
2. Rrënjët me zanore të tjera (ㅓ, ㅜ, ㅡ, ㅣ, etj.): + -어야 되다/하다
- 먹다 (to eat) → 먹 + 어야 되다 → 먹어야 되다/하다
- 읽다 (to read) → 읽 + 어야 되다 → 읽어야 되다/하다
- 만들다 (to make) → 만들 + 어야 되다 → 만들어야 되다/하다
3. Rrënjët që mbarojnë me 하다: → 해야 되다/하다
- 공부하다 (to study) → 공부해야 되다/하다
- 운동하다 (to exercise) → 운동해야 되다/하다
되다 vs. 하다
Edhe pse shpesh të këmbyeshme, ka një nuancë të lehtë. 되다 mund të ndihet si një kërkesë e jashtme ose natyrore ('duhet të bëhet'), ndërsa 하다 mund të nënkuptojë një ndjenjë më të fortë të vullnetit ose qëllimit personal ('unë duhet ta bëj'). Në shumicën e bisedave të përditshme, do ta dëgjoni 되다 më shpesh.
Koha dhe formaliteti:
Ky model mund të zgjedhohet në kohë dhe nivele të ndryshme mirësjelljeje.
- Koha e shkuar: 했어야 됐어요 / 했어야 했어요 (Unë duhet ta kisha bërë)
- Formale: 해야 합니다 (Unë duhet ta bëj)
- Joformale: 해야 돼 (Unë duhet ta bëj)
Shembuj (5)
- 내일 일찍 일어나야 돼요.
I have to wake up early tomorrow.
Fjalë për fjalë: Nesër herët duhet të zgjohem.
- 숙제를 오늘까지 끝내야 해요.
I have to finish my homework by today.
Fjalë për fjalë: Detyrat e shtëpisë deri sot duhet t'i mbaroj.
- 회의 전에 자료를 준비해야 합니다.
I must prepare the materials before the meeting.
Fjalë për fjalë: Para takimit materialet duhet t'i përgatis (formale).
- 시험에 합격하려면 점수가 좋아야 돼요.
To pass the exam, the score has to be good.
Ky shembull tregon modelin e përdorur me një mbiemër (좋다 - të jesh mirë).
- 어디로 가야 해요?
Where should I go?
Ky model përdoret zakonisht në pyetje për të pyetur për detyrimet ose se çfarë duhet të bëjë dikush.
Gabimet e zakonshme
Ngatërrimi i detyrimit (-아/어야 되다) me lejen (-아/어도 되다).
Kuptim tjetër지금 가야 돼요? (Asking for permission)지금 가도 돼요?-아/어야 되다 do të thotë 'must/have to' (detyrim). Të pyesësh '가야 돼요?' tingëllon si 'A duhet të shkoj?'. Për të kërkuar leje ('A mund të shkoj?'), duhet të përdorni -아/어도 되다.
Zgjedhimi i pasaktë i foljeve me 하다.
공부하어야 해요.공부해야 해요.Foljet që mbarojnë me 하다 gjithmonë kontraktohen në 해야. Forma 하 + 어야 bëhet 해야.
Si lidhet
Mëso këtë së pari
Modele të lidhura
- -(으)면 안 되다Nuk duhet, nuk duhet
Ky model shpreh ndalim, që do të thotë 'must not' ose 'should not'. Ndërsa -아/어야 되다/하다 shpreh një detyrim pozitiv (çfarë duhet të bëni), -면 안 되다 shpreh një ndalim (çfarë nuk duhet të bëni).
Niveli 3 - -아/어도 되다Mundësi, leje
Ky model shpreh leje ('may', 'it is okay to'), që është e kundërta e detyrimit. Nxënësit shpesh i ngatërrojnë këto të dyja. -아/어야 되다/하다 është për gjërat që duhet të bëni, dhe -아/어도 되다 është për gjërat që ju lejohet të bëni.
Niveli 3 - -지 않아도 되다Nuk është e nevojshme, nuk duhet
Kjo shpreh mungesë domosdoshmërie ('don't have to'). -지 않아도 되다 është mohimi i vetë detyrimit. Për shembull, '가야 돼요' do të thotë 'Duhet të shkosh,' ndërsa '가지 않아도 돼요' do të thotë 'Nuk duhet të shkosh.'
Niveli 3 - -아/어야겠다Unë duhet, më duhet
Ngjashëm në kuptim, por -아/어야겠다 shpreh një realizim ose vendim personal që dikush 'duhet' të bëjë diçka. Ka të bëjë më shumë me mendimin ose qëllimin e menjëhershëm të folësit, si 'Mendoj se duhet...' ose 'Më mirë ta bëj...'
Niveli 3