-리오
Will not, shall not (arcaic)
-리오 è ina terminaziun da frasa arcaica duvrada surtut en la litteratura, en dramas istorics u en discurs formals. Ella furma ina damonda retorica che exprima in ferm dubi ('Co pudess quai esser?') u ina declaraziun negativa solenna ('Jau na vegn betg...'). Ella na vegn betg duvrada en la lingua da mintgadi moderna.
Co quai funcziuna
-리오 è ina terminaziun da frasa formala ed arcaica che appartegna al stgalim da cortesia 하오체. Ella na vegn quasi mai duvrada en la conversaziun moderna, ma vegn savens scuntrada en texts istorics, poesia, texts da chanzuns e dramas istorics (사극). Ella ha duas funcziuns principalas:
1. Damonda retorica (exprimer in ferm dubi)
Quai è l'utilisaziun la pli frequenta. Ella furma ina damonda che na tschertga betg ina resposta, mabain accentuescha il ferm dubi u la dischaffidanza da l'oratur, quai che implica ina resposta negativa. Ella po vegnir translatada cun "Co pudess...?", "Pudess quai forsa esser...?" u "Segir betg...".
- 그 누가 감히 왕에게 맞서리오? (Tgi pudess sa metter cunter il retg?) -> Implica: Nagin na pudess sa metter cunter.
- 이보다 더 큰 영광이 어디에 있으리오? (Nua pudess esser ina pli gronda gloria che questa?) -> Implica: Nagin lieu.
2. Declaraziun solenna (ferma voluntad negativa)
Mina frequenta, ma er impurtanta, è sia utilisaziun per far ina declaraziun ferma e solenna da quai che ins na vul betg far. Ella transmetta in ferm sentiment da resoluziun e formalitad.
- 내 결코 뜻을 굽히지 않으리오. (Jau na vegn mai a sbassar mia voluntad.)
- 다시는 그대를 보지 않으리오. (Jau na vegn betg a vesair tai pli.)
Quai è in equivalent arcaic a las expressiuns modernas da ferma voluntad negativa sco -지 않겠다.
Conjugaziun:
- Stem dal verb che finescha cun ina vucala u ㄹ + -리오
- 가다 → 가리오
- 알다 → 알리오 - Stem dal verb che finescha cun ina consonant (excepziun ㄹ) + -으리오
- 먹다 → 먹으리오
- 있다 → 있으리오
Pervia da sia natira arcaica, è sia utilisaziun restrenschida a contexts specifics nua ch'in tun istoric, litterar u dramatic è intenziunà.
Exempels (4)
- 이보다 더 큰 슬픔이 어디에 있으리오?
Where could there be a greater sadness than this?
Pled per pled: Than this a bigger sadness where could there be?
Quai è ina damonda retorica. L'oratur na damonda betg propi per in lieu, mabain accentuescha che nagina tristezza è pli gronda.
- 그 누가 이 진실을 의심하리오?
Who would doubt this truth?
Pled per pled: That who this truth would doubt?
Quai implica che 'nagin' na dubitass da la vardad, duvrond ina damonda per far ina ferma assertiun.
- 적에게 결코 무릎을 꿇지 않으리오.
I shall never kneel to the enemy.
Pled per pled: To the enemy never knees will not bend.
Qua vegn -리오 duvrà per far ina declaraziun solenna e pussanta da voluntad negativa. Quai è ina declaraziun da resoluziun fitg dramatica e formala.
- 평생을 바친 노력을 어찌 하루아침에 잊으리오?
How could I forget in a single morning the efforts I dedicated my whole life to?
Pled per pled: A lifetime dedicated efforts how in one morning could I forget?
Questa damonda retorica accentuescha l'impossibilitad da emblidar insatge uschè impurtant.
Sbagls frequents
Duvrar -리오 en la conversaziun moderna da mintgadi.
오늘 저녁에 영화 보러 가리오?오늘 저녁에 영화 보러 갈래요?-리오 è ina furma arcaica duvrada per effect litterar u istoric. Duvrar ella en in context casual e modern suna nunnatural e betg al lieu. Duvrai terminaziuns standard sco -ㄹ래요? u -ㄹ까요? enstagl.
Confunder -리오 cun in marcadur dal futur simpel.
내일 비가 오리오.내일 비가 올 거예요.-리오 na è betg ina moda neutrala da discurrer dal futur. Ella porta in ferm senn retoric u declarant. Per predicziuns simplas u declaraziuns davart il futur, duvrai -ㄹ 거예요 u -겠습니다.
Co ch'i sa collia
Emprenda quai l'emprim
Models colliads
- -겠-Voluntad, (jau) intenziun
-겠- è l'equivalent modern per exprimer voluntad u intenziun. L'aspettativa da la declaraziun negativa solenna da -리오 ('Jau na vegn betg...') po vegnir vesida sco in equivalent arcaic ad ina ferma declaraziun negativa cun -겠-, sco '하지 않겠다'.
Nivel 2 - -ㄴ/는/ㄹ 리(가) 없다Igl Na I Pussa Che
La funcziun da la damonda retorica da -리오 ('Co pudess quai esser...?' ) è conceptualmain sumeglianta a l'expressiun moderna -ㄹ 리가 없다 ('I na dat nagina moda che...'). Ombradu expriman ferma dischaffidanza u impossibilitad, ma -리오 fa quai en ina furma arcaica e damondanta.
Nivel 5 - -오/소Terminaziun formala arcaica
Sco -리오, è -오/소 ina terminaziun da frasa formala ed arcaica. Ombradu appartegnan al stgalim da cortesia 하오체, che vegn rarament duvrà oz, cun excepziun da contexts istorics. Elevar -오/소 gida a plazzar -리오 en ses context istoric e stilistic correct.
Nivel 5 - Formaziun da damondas
-리오 è ina moda speziala ed arcaica da furmar ina damonda. Diferent da terminaziuns interrogativas standard sco -ㅂ니까? u -아요/어요?, na tschertga ella betg infurmaziuns, mabain fa in punct retoric.
Nivel 1