되다

Болу, рұқсат етілу

2-деңгейАйтылуы doeda

되다 — бұл жаңа бір нәрсеге 'айналу' немесе бір нәрсенің 'рұқсат етілуі/жарауы' деген мағынаны білдіретін негізгі корей етістігі.

Қалай жұмыс істейді

되다 — корей тіліндегі бірнеше негізгі мағынасы бар іргелі және әмбебап етістік. 2-деңгейде біз оның ең жиі қолданылатын екі мағынасына назар аударамыз.

1. Болу (Зат есім + 이/가 되다)
Бұл қолданыс күйдің, жеке бастың немесе жағдайдың өзгеруін білдіреді. Субъект айналатын зат есім 이/가 бастауыш бөлшегімен белгіленеді.

Құрылымы: Зат есім + 이/가 되다
Мысал: 의사가 되다 (дәрігер болу)
Мысал: 어른이 되다 (ересек болу)

Бұл ағымдағы күйді сипаттайтын, бірақ өзгерісті емес, 이다 ('болу') етістігінен өзгеше. Мысалы, '저는 학생이에요' (Мен студентпін) және '저는 대학생이 되었어요' (Мен университет студенті болдым).

2. Рұқсат етілу / Жарайды / Мүмкін болу
Бұл мағына көбінесе рұқсатты немесе мүмкіндікті білдіретін грамматикалық үлгілерде кездеседі.

-아/어도 되다: Бұл үлгі '...істеуге болады' немесе '...істеуге рұқсат' дегенді білдіреді. Ол рұқсат беру немесе сұрау үшін қолданылады. (мысалы, 들어가도 돼요? - Кіруге бола ма?)
-면 되다: Бұл үлгі '...болса жеткілікті' немесе 'тек ...істесеңіз болды' дегенді білдіреді. (мысалы, 이것만 하면 돼요 - Тек осыны істесеңіз болды.)

Тыйым салуды білдіретін қарама-қарсы мағына үшін көбінесе -면 안 되다 ('...істеуге болмайды') қолданылады.

3. Басқа да жиі қолданылатын мағыналары
되다 күнделікті өмірде мынадай мағыналарда да қолданылады:

Бір нәрсе дайын/аяқталды: 준비 다 됐어요. (Дайындықтардың бәрі бітті.)
Бір нәрсе жұмыс істейді/қызмет етеді: 컴퓨터가 안 돼요. (Компьютер жұмыс істемей тұр.)

Мысалдар (5)

저는 가수가 되고 싶어요.
I want to become a singer.
Сөзбе-сөз: Мен әнші болуды қалаймын.
Мұнда 되다 етістігі 가수 (әнші) зат есімімен және 가 бөлшегімен бірге сол мамандыққа ауысу ниетін білдіру үшін қолданылған.
벌써 봄이 되었어요.
It has already become spring.
Сөзбе-сөз: Көктем де келді.
Бұл бір маусымнан екіншісіне ауысу күйін көрсетеді.
여기서 사진을 찍어도 돼요?
Is it okay to take a picture here?
Сөзбе-сөз: Мұнда суретке түсіруге бола ма?
Бұл рұқсат сұрау үшін -아/어도 되다 үлгісін қолданады. 돼요? — бұл 되다 етістігінің сұраулы түрі.
음식이 다 됐어요. 와서 드세요.
The food is all ready. Come and eat.
Сөзбе-сөз: Тамақ дайын. Келіп жеңіз.
Бұл контексте 다 됐어요 'бәрі бітті' немесе 'дайын' дегенді білдіреді.
죄송하지만, 카드가 안 돼요.
I'm sorry, but the card doesn't work.
Сөзбе-сөз: Кешіріңіз, бірақ карта жұмыс істемейді.
안 되다 — бұл бір нәрсенің жұмыс істемейтінін, рұқсат етілмейтінін немесе мүмкін емес екенін білдіретін жиі қолданылатын тіркес.

Жиі кездесетін қателер

'Болу' мағынасында 을/를 табыс септігінің орнына 이/가 бастауыш септігін қолдану.
저는 의사를 됐어요.
저는 의사가 됐어요.
Бір нәрсе зат есімге 'айналғанда', ол зат есім субъектінің жаңа болмысы немесе күйі ретінде қарастырылады, сондықтан ол 을/를 табыс септігін емес, 이/가 бастауыш септігін қабылдайды.
되다 (болу) етістігін 하다 (істеу) етістігімен шатастыру.
Басқа мағына저는 선생님을 하고 싶어요.
저는 선생님이 되고 싶어요.
'선생님 일을 하다' (мұғалімнің жұмысын істеу) деп айтуға болатынымен, сол мамандыққа ауысуды білдіргіңіз келсе, '선생님이 되다' (мұғалім болу) тіркесін қолдануыңыз керек.