-냐고 하다
So‘rash, so‘rab ko‘rish
-냐고 하다 savolni yetkazish uchun ishlatiladi. Bu savollar uchun bilvosita nutq shakli bo‘lib, ingliz tilidagi 'asked if...' yoki 'asked what/when/where...' kabi ma’nolarni anglatadi.
Qanday ishlaydi
-냐고 하다 koreys tilidagi bilvosita nutqning muhim qismi bo‘lib, aynan savollarni iqtibos qilish uchun ishlatiladi. U to‘g‘ridan-to‘g‘ri savolni bilvosita savolga aylantiradi.
Qo‘shilish qoidalari:
Qo‘shimcha nimalarga qo‘shilishiga qarab biroz o‘zgaradi.
1. Fe’llar:
Unli yoki undosh bilan tugashidan qat’i nazar, to‘g‘ridan-to‘g‘ri fe’l o‘zagiga -냐고 하다 qo‘shiladi.
- 먹다 (yemoq) → 먹냐고 하다
- 가다 (bormoq) → 가냐고 하다
2. Sifatlar:
Sifat o‘zagiga -(으)냐고 하다 qo‘shiladi.
- Agar o‘zak unli bilan tugasa: -냐고 하다 (masalan, 크다 → 크냐고 하다)
- Agar o‘zak undosh bilan tugasa: -으냐고 하다 (masalan, 작다 → 작으냐고 하다)
- Istisno: 있다/없다 bilan tugaydigan o‘zaklar uchun -냐고 하다 ishlatiladi (masalan, 재미있다 → 재미있냐고 하다)
3. Otlar (이다 bilan):
-(이)냐고 하다 qo‘shiladi.
- Agar ot unli bilan tugasa: -냐고 하다 (masalan, 의사 → 의사냐고 하다)
- Agar ot undosh bilan tugasa: -이냐고 하다 (masalan, 학생 → 학생이냐고 하다)
Zamon:
Zamon -냐고 하다 qo‘shilishidan oldin asl fe’l yoki sifatga qo‘shiladi.
- O‘tgan zamon: -았/었냐고 하다 (masalan, 먹었다 → 먹었냐고 하다)
- Kelasi zamon: -ㄹ/을 거냐고 하다 (masalan, 갈 것이다 → 갈 거냐고 하다)
Oxirgi 하다 fe’li gapning zamoniga qarab o‘zgaradi (masalan, 했어요, 해요, 할 거예요). Aniqroq bo‘lishi uchun 하다 o‘rniga 묻다 yoki 물어보다 fe’llarini ishlatish juda keng tarqalgan.
Misollar (5)
- 친구가 저녁에 뭐 먹냐고 물어봤어요.
My friend asked what I'm eating for dinner.
So‘zma-so‘z: Do‘stim kechki ovqatga nima yeyayotganimni so‘radi.
'뭐 먹어?' (Nima yeyapsan?) to‘g‘ridan-to‘g‘ri savoli 먹다 + -냐고 물어봤어요 shaklida yetkazilgan.
- 선생님께서 그 영화가 재미있냐고 하셨어요.
The teacher asked if that movie is fun.
So‘zma-so‘z: O‘qituvchi u kino qiziqarlimi deb so‘radi.
재미있다 (qiziqarli bo‘lmoq) sifati '재미있어요?' savolini yetkazish uchun -냐고 하다 bilan birlashtirilgan.
- 저 사람이 학생이냐고 물었어요.
She asked if that person is a student.
So‘zma-so‘z: U o‘sha odam talabami deb so‘radi.
Undosh bilan tugaydigan 학생 (talaba) oti '학생이에요?' savolini yetkazish uchun -이냐고 shaklini oladi.
- 엄마가 숙제 다 했냐고 물어보셨어요.
My mom asked if I finished all my homework.
So‘zma-so‘z: Onam uyga vazifani hammasini bajardimmi deb so‘radi.
Bu o‘tgan zamondagi savolni yetkazadi. O‘tgan zamon -했- iqtibos qilingan fe’lning bir qismi bo‘lib, undan keyin -냐고 keladi.
- 언제 한국에 갈 거냐고 물었어요.
He asked when I will go to Korea.
So‘zma-so‘z: U qachon Koreyaga borishimni so‘radi.
Bu kelasi zamondagi savolni -ㄹ 거 shakli va undan keyin -냐고 orqali yetkazadi.
Ko‘p uchraydigan xatolar
Savollar uchun darak gapni yetkazish shaklini (-다고) ishlatish.
친구가 언제 오다고 물었어요.친구가 언제 오냐고 물었어요.Savolni yetkazish uchun -냐고 하다 so‘roq shaklidan foydalanishingiz kerak. -다고 하다 shakli esa darak gaplarni yetkazish uchun ishlatiladi.
Undosh bilan tugaydigan otlar haqidagi savolni yetkazishda -이- qo‘shimchasini qo‘shishni unutish.
이것이 무엇냐고 물었어요.이것이 무엇이냐고 물었어요.Undosh bilan tugaydigan ot (masalan, 무엇) bilan savolni iqtibos qilganda, -이냐고 ishlatishingiz shart. Unli bilan tugaydigan otlar (masalan, 누구) uchun esa -냐고 (누구냐고) ishlatiladi.
Bilvosita iqtibosda to‘g‘ridan-to‘g‘ri savol shaklini (-아요/어요) ishlatish.
친구가 어디 가요고 물어봤어요.친구가 어디 가냐고 물어봤어요.Nutqni bilvosita yetkazganda, asl gapning oxirini tegishli iqtibos shakliga o‘zgartirishingiz kerak. Odobli -요 qo‘shimchasi tushirib qoldiriladi va o‘rniga -냐고 qo‘yiladi.
Qanday bog‘lanadi
Avval buni o‘rganing
Bog‘liq qoliplar
- -다고 하다Said that, reported that
Bu darak gaplarni yetkazish uchun ishlatiladigan -다고 하다 shaklining juftidir. Masalan, 'Men talabaman' gapi 학생이라고 해요 ga aylanadi. Darak va so‘roq gaplarni farqlash uchun ularni birga o‘rganish muhim.
3-daraja - -라고 하다Said that, told to
Bu buyruq yoki iltimoslarni yetkazish uchun ishlatiladi (masalan, 'Bor!' gapi 가라고 했어요 ga aylanadi). Bu ham -냐고 하다 kabi bilvosita nutq qoliplari oilasiga kiradi.
3-daraja - -자고Let's, taklif qilish
Bu takliflarni yetkazish uchun ishlatiladi (masalan, 'Keling, boramiz!' gapi 가자고 했어요 ga aylanadi). -냐고, -다고, -라고 va -자고 qoliplarini birga o‘rganish bilvosita nutqning to‘rtta asosiy turini qamrab oladi.
3-daraja - -ㄴ지/는지Whether, if
Ikkala qolip ham 'if/whether' (agar/yoki) ma’nosini berishi mumkin, lekin ular har xil vaziyatlarda ishlatiladi. -냐고 하다 kimdir so‘ragan to‘g‘ridan-to‘g‘ri savolni yetkazadi. -ㄴ/는지 esa savol yoki noaniqlikni kattaroq gap ichiga joylashtirish uchun, ko‘pincha 알다 (bilmoq), 모르다 (bilmaslik) yoki 궁금하다 (qiziqmoq) kabi fe’llar bilan ishlatiladi. Masalan: '언제 와요?' → '언제 오냐고 물었어요.' (U qachon kelishimni so‘radi.) vs. '언제 오는지 몰라요.' (Qachon kelishini bilmayman.)
3-daraja - Savol Shakllantirish
-냐고 하다 savollarni yetkazish uchun ishlatiladi. Koreys tilida to‘g‘ridan-to‘g‘ri savollar qanday tuzilishini (masalan, -아/어요?, -ㅂ/습니까?, -니?, -냐? kabi shakllar) tushunish, ushbu qolip bilan qanday gaplarni yetkazish mumkinligini bilish uchun asosdir.
1-daraja