-다고 하다
Said that, reported that
Gapni yetkazish uchun fe’l yoki sifat o‘zagiga -다고 하다 ni qo‘shing. Bu '...dedi' yoki '...deyishmoqda' degan ma’noni anglatadi.
Qanday ishlaydi
-다고 하다 — bu gapni yetkazishning asosiy qolipi bo‘lib, ayniqsa darak gaplarni iqtibos keltirish uchun ishlatiladi. U iqtibos keltirilayotgan gapning oxirgi fe’li yoki sifati o‘zagiga qo‘shiladi. Keyin 하다 (qilmoq, demoq) fe’li asosiy gapning zamoni va hurmat darajasiga qarab tuslanadi.
Tuslash qoidalari:
1. Harakat fe’llari (Hozirgi zamon)
- Fe’l o‘zagi unli bilan tugasa: +
-ㄴ다고 하다(masalan, 가다 → 간다고 하다) - Fe’l o‘zagi undosh bilan tugasa: +
-는다고 하다(masalan, 먹다 → 먹는다고 하다)
2. Sifatlar va 있다/없다
-다고 하다ni to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘zakka qo‘shing.- masalan, 예쁘다 → 예쁘다고 하다; 작다 → 작다고 하다; 재미있다 → 재미있다고 하다
3. Otlar (이다/아니다)
- Ot unli bilan tugasa: +
-라고 하다(masalan, 의사 → 의사라고 하다) - Ot undosh bilan tugasa: +
-이라고 하다(masalan, 학생 → 학생이라고 하다) - 아니다 uchun:
아니라고 하다
4. O‘tgan zamon (-았/었-)
- O‘tgan zamon ko‘rsatkichi -았/었- dan keyin
-다고 하다ni qo‘shing. - masalan, 갔다 → 갔다고 하다; 먹었다 → 먹었다고 하다; 학생이었다 → 학생이었다고 하다
5. Kelasi zamon (-겠- / -ㄹ 거)
-겠-dan keyin-다고 하다ni qo‘shing. (masalan, 가겠다 → 가겠다고 하다)- -ㄹ 거(예요/야) kelasi zamon shakli uchun u
-ㄹ 거라고 하다bo‘ladi. Bu-ㄹ 것이라고 하다ning qisqartmasidir. (masalan, 갈 것이다 → 갈 거라고 하다)
Umumiy qisqartmalar:
Kundalik suhbatda -다고 해요 ko‘pincha -대요 deb qisqartiriladi.
- 온다고 해요 → 온대요 (U kelyapti deyishdi.)
- 예쁘다고 해요 → 예쁘대요 (U chiroyli deyishdi.)
Misollar (5)
- 친구가 내일 한국에 온다고 했어요.
My friend said that they are coming to Korea tomorrow.
So‘zma-so‘z: Do‘stim ertaga Koreyaga kelyapman dedi.
오다 (kelmoq) harakat fe’li unli bilan tugaydi, shuning uchun u
온다고 했어요bo‘ladi. - 수진 씨는 이 영화가 아주 재미있다고 말했어요.
Sujin said this movie is very fun.
So‘zma-so‘z: Sujin bu kino juda qiziq dedi.
재미있다 (qiziq bo‘lmoq) sifati to‘g‘ridan-to‘g‘ri
-다고ni oladi va재미있다고 말했어요bo‘ladi. - 제 동생은 자기가 의사라고 항상 이야기해요.
My younger sibling always says that they are a doctor.
So‘zma-so‘z: Ukam har doim o‘zini shifokorman deydi.
의사 (shifokor) oti unli bilan tugaydi, shuning uchun u
-라고ni oladi va의사라고 이야기해요bo‘ladi. - 뉴스에서 어제 비가 많이 왔다고 했어요.
The news said that it rained a lot yesterday.
So‘zma-so‘z: Yangiliklarda kecha yomg‘ir ko‘p yog‘di deyishdi.
Bu o‘tgan zamonni ko‘rsatadi. 오다 (kelmoq) 왔다 bo‘ladi va yetkazish shakli
왔다고 했어요bo‘ladi. - 선생님께서 다음 주에 시험을 볼 거라고 하셨어요.
The teacher said we will have an exam next week.
So‘zma-so‘z: O‘qituvchi kelasi hafta imtihon topshiramiz dedi (hurmat bilan).
Bu
-ㄹ 거라고yordamida kelasi zamonni ko‘rsatadi.시험을 볼 것이다iborasi시험을 볼 거라고 하셨어요ga aylanadi.
Ko‘p uchraydigan xatolar
Harakat fe’llari uchun sifat shaklidan foydalanish.
친구가 밥을 먹다고 했어요.친구가 밥을 먹는다고 했어요.Hozirgi zamondagi harakat fe’llari
-ㄴ/는다고 하다dan foydalanishi kerak.-다고 하다shakli sifatlar uchun. 먹다 harakat fe’li undosh bilan tugagani uchun u먹는다고bo‘lishi kerak.Savolni yetkazish uchun
-다고 하다dan foydalanish.친구가 어디 가다고 물어봤어요.친구가 어디 가냐고 물어봤어요.-다고 하다faqat darak gaplarni yetkazish uchun. Savolni yetkazish uchun -냐고 하다 savol-iqtibos qolipidan foydalanishingiz kerak.Otni noto‘g‘ri iqtibos keltirish.
그는 학생다고 했어요.그는 학생이라고 했어요.Ot +
이다ni iqtibos keltirganda,-(이)라고 하다dan foydalanishingiz kerak. 학생 undosh bilan tugagani uchun u학생이라고bo‘ladi.
Qanday bog‘lanadi
Avval buni o‘rganing
Bog‘liq qoliplar
- -냐고 하다So‘rash, so‘rab ko‘rish
Bu savollarni yetkazish uchun
3-daraja-다고 하다ning to‘g‘ridan-to‘g‘ri qarshiligidir.-다고 하다darak gapni ('...dedi') yetkazsa,-냐고 하다savolni ('...so‘radi') yetkazadi. - -라고 하다Said that, told to
Bu buyruqlarni yetkazish uchun ishlatiladi ('...qilishni aytdi'). Masalan, '가라고 하다' 'borishni aytdi' degan ma’noni anglatadi. Uni darak gaplarda otlarni iqtibos keltirish uchun ishlatiladigan
3-daraja-(이)라고 하다(asosiy tushuntirishda ko‘rib chiqilgan) bilan adashtirmaslik kerak. - -자고Let's, taklif qilish
Bu takliflarni yetkazish uchun ishlatiladi ('...qilishni taklif qildi' yoki '...qilaylik dedi'). Bu darak gaplar, savollar va buyruqlar uchun qoliplar bilan bir qatorda gapni yetkazish tizimining yana bir muhim qismidir.
3-daraja - -ㄴ/는/ㄹ 것 같다Seems Like, Looks Like
Bu so‘zlovchining o‘z taxmini yoki hissini ifodalaydi ('...ga o‘xshaydi'). Bu boshqa birovdan olingan ma’lumotni yetkazuvchi
3-daraja-다고 하다bilan qarama-qarshi qo‘yiladi. Biri shaxsiy xulosa uchun, ikkinchisi esa faktlarni yetkazish uchun. - -다면서/라면서/다며Eshitganim, aytishlaricha
Bu qolip ham yetkazilgan ma’lumotga bog‘liq, lekin u ko‘pincha eshitgan narsangizni tasdiqlash uchun ishlatiladi va '...deb eshitdim (bu rostmi?)' degan ma’noni anglatadi. U
4-daraja-다고 하다ning oddiy yetkazishidan biroz boshqacha tusga ega.