때

'때' — кыймыл-аракет же абал болуп жаткан убакытты билдирүү үчүн колдонулган негизги зат атооч. Ал «кезде», «убакта» же «учурда» деп которулат. Аны зат атоочтордон жана этиштүү/сын атоочтуу сөз айкаштарынан кийин колдонууга болот.

1. Зат атоочтор менен:
'[Зат атооч] учурунда' деген маанини билдирүү үчүн '때' сөзүн жөн гана зат атоочтон кийин коюңуз.

• 학생 + 때 → 학생 때 (студент кезимде)
• 점심 + 때 → 점심때 (түшкү тамактануу маалында)
• 휴가 + 때 → 휴가 때 (каникул учурунда)

2. Этиштер жана сын атоочтор менен:
'때' сөзүн этиш же сын атооч менен колдонуу үчүн, алгач '때' зат атоочун сыпаттоо максатында аны зат атоочту аныктоочу формага өзгөртүү керек. Чагы маанилүү.

А) Ошол учурда же бирдей маалда (-ㄹ/을 때)
Бул форма башкы кыймыл-аракет '때' сүйлөмү жүрүп жатканда же ошол эле учурда болгондо колдонулат. Ал келечектеги окуяларды, жалпы чындыктарды, адатка айланган кыймыл-аракеттерди жана уланып жаткан абалдарды камтыйт, ошондой эле өткөн чактагы баяндарда да колдонулат.

• Этиштин/сын атоочтун уңгусу үндүү тыбыш же ㄹ менен аяктаса: + -ㄹ 때 (мисалы, 가다 → 갈 때, 살다 → 살 때)
• Этиштин/сын атоочтун уңгусу үнсүз тыбыш менен аяктаса (ㄹ тыбышынан башка): + -을 때 (мисалы, 먹다 → 먹을 때, 좋다 → 좋을 때)

Мисал: 한국에 갈 때 연락할게요. (Кореяга барганымда байланышам.)
Мисал: 어제 집에 올 때 비가 왔어요. (Кечээ үйгө келе жатканымда жамгыр жаады.)

Б) Аткарылып бүткөндөн кийин (-았/었을 때)
Бул форма '때' сүйлөмүндөгү кыймыл-аракет башкы сүйлөмдөгү кыймыл-аракет башталганга чейин толук аяктаганда колдонулат.

• Этиштин/сын атоочтун уңгусуна -았/었- улап, андан соң -을 때 кошуңуз.
• мисалы, 가다 → 갔을 때, 먹다 → 먹었을 때

Мисал: 한국에 갔을 때 김치를 많이 먹었어요. (Кореяга барганымда көп кимчи жегем.)

Салыштырыңыз: 한국에 갈 때 친구를 만났어요. (Кореяга бараткан жолдо досумду жолуктургам.) 한국에 갔을 때 친구를 만났어요. (Кореяга жеткенден кийин досумду жолуктургам.)