-게 하다
Norbait egitea, eragitea
-게 하다 eragiketa adierazteko erabiltzen da. Norbaiti ekintza bat eginaraztea edo uztea, edo egoera bat gertaraztea esan nahi du.
Nola funtzionatzen duen
-게 하다 eragiketa-eredu polifazetikoa da, subjektuak beste norbaiti ekintza bat eginarazten, uzten edo eragiten diola adierazteko erabiltzen dena.
1. Ekintza-aditzekin
Norbaiti zerbait eginaraztea edo uztea esan nahi du. Ekintza egiten duen pertsona -에게 edo -한테 partikulekin markatu ohi da.
- 엄마가 아이에게 책을 읽게 했어요. (Amak haurrari liburu bat irakurrarazi zion.)
- 선생님이 학생들을 조용히 하게 하셨어요. (Irakasleak ikasleak isilik egonrarazi zituen.)
Esanahia agindu sendo batetik baimen leun batera alda daiteke, testuinguruaren arabera.
2. Aditz deskribatzaileekin (adjektiboak)
Zerbait kalitate jakin bat izatea edo egoera jakin batean egotea eragitea esan nahi du.
- 음악이 제 기분을 좋게 해요. (Musikak nire aldartea ona bihurtzen du.)
- 방을 깨끗하게 하세요. (Mesedez, garbitu gela.)
3. -게 하다 vs. -시키다
Biak eragiketazkoak diren arren, ñabardura desberdinak dituzte:
- -게 하다 zabalagoa da. 'Eginarazi', 'utzi', 'baimendu' edo zeharka zerbait eragitea esan nahi du. Aditz eta adjektibo ugarirekin erabiltzen da.
- -시키다 zuzenagoa da eta, askotan, agindua, agindua edo prestakuntza dakar. Maiz erabiltzen da sino-korear izenekin (adibidez, 공부하다 -> 공부시키다, 운동하다 -> 운동시키다).
Adibidez, '부모님이 저를 유학 가게 하셨어요' (Gurasoek atzerrian ikastera bidali ninduten/utzi zidaten) naturalagoa da '유학시켰어요' baino, azken horrek agindu indartsuagoa dirudielako.
Adibideak (5)
- 엄마가 아이에게 야채를 먹게 했어요.
Mom made the child eat vegetables.
Hitzez hitz: Amak haurrari barazkiak jan-게 egin zion.
Subjektuak (엄마) beste pertsona bati (아이) ekintza bat (먹다) eginarazten dio.
- 선생님은 학생들이 자유롭게 질문하게 하셨어요.
The teacher let the students ask questions freely.
Hitzez hitz: Irakasleak ikasleei libreki galderak egin-게 egin zien (ohorezkoa).
Testuinguru honetan, -게 하다-k 'baimendu' edo 'utzi' esanahia du.
- 그 영화는 많은 사람들을 슬프게 했어요.
That movie made many people sad.
Hitzez hitz: Film horrek jende asko triste-게 egin zuen.
Hemen, adjektibo batekin (슬프다) erabiltzen da, 'triste egoteko egoera bat eragitea' esan nahi du.
- 저는 머리를 짧게 했어요.
I got my hair cut short. (lit. I made my hair short.)
Hitzez hitz: Nik ilea motz-게 egin nuen.
Zerbaiten egoera-aldaketa eragiten duzun adierazpen arrunta da. Zuk eragiten duzu ilea motz geratzea.
- 시끄러운 음악 소리가 저를 잠 못 자게 했어요.
The loud music made me unable to sleep.
Hitzez hitz: Musika ozenak ni lo egin ez-게 egin ninduen.
Honek erakusten du nola -게 하다 ezezko adierazpenekin erabil daitekeen, hala nola 못 자다.
Ohiko akatsak
-시키다 erabiltzea -게 하다 naturalagoa denean.
Esanahi desberdina부장님이 저를 야근시켰어요.부장님이 저를 야근하게 했어요.야근시키다 hitz baliozkoa den arren, 야근하게 하다 naturalagoa da aparteko orduak egitera behartuta egotearen kasu zehatz bat deskribatzeko. -시키다 oso indartsua edo prestakuntza/sistema formal baten parte dela dirudi. -게 하다 egoera orokorretarako polifazetikoagoa da.
-에게 eta -을/를 partikulen rolak nahastea.
제가 친구를 책을 읽게 했어요.제가 친구에게 책을 읽게 했어요.Barruko aditzak (읽다) bere objektua (책을) hartzen duenean, ekintza egiten ari den pertsona (친구) -에게 edo -한테-rekin markatu behar da nahasmena saihesteko. Biak -을/를-rekin erabiltzeak esaldia anbiguo bihur dezake edo ez-naturala dirudi.
Nola lotzen den
Ikasi hau lehenik
Erlazionatutako egiturak
- -시키다Norbaiti Zerbait Eginarazi
Eragiketa-eredu zuzena, maiz sino-korear izenekin erabiltzen dena (adibidez, 공부시키다). -게 하다-k 'eginarazi' edo 'utzi' esan nahi duen bitartean, -시키다-k normalean agindu edo agindu zuzenagoa dakar.
3. maila - -게 되다Bihurtu, amaitu
Kontrako pasiboa. -게 하다-k 'zerbait gertatzea eragitea' esan nahi du, eta -게 되다-k 'egoera batean amaitzea' edo 'zerbait gertatzea' esan nahi du. Subjektuaren asmo zuzenik gabe gertatzen den aldaketa deskribatzen du.
4. maila - -도록Horrela izan dadin, -tzeko
'Horrela' edo 'helburuarekin' ere esan nahi du, eta batzuetan -게 하다-rekin gainjartzen da 'norbaiti zerbait eginaraztea' esanahian. Adibidez, '이해하도록 설명해 주세요' (Mesedez, ulertzeko moduan azaldu). Hala ere, -게 하다 subjektuak eragindako eragiketa zuzenean zentratzen da.
3. maila