-시키다
Norbaiti Zerbait Eginarazi
-시키다 atzizkiak izen bat aditz bihurtzen du, norbaiti ekintza hori 'eginaraztea' esan nahi duena. Adibidez, '공부' (ikasketa) izena '공부시키다' (norbaiti ikasraraztea) bihurtzen da.
Nola funtzionatzen duen
-시키다 aditz kausatiboak sortzeko erabiltzen den atzizki oso erabilgarria da, norbaiti edo zerbaiti ekintza bat eginarazteko ideiari bidea ematen diona. Batez ere jatorri txinatarreko izenei (hitz sino-korearrei) lotzen zaie, normalean badutenak dagozkien 하다 aditza.
Egitura: Izena + 시키다
Adibidez:
- 교육 (hezkuntza) + 시키다 → 교육시키다 (norbait hezi / hezkuntza eman)
- 발전 (garapena) + 시키다 → 발전시키다 (zerbait gararazi / garatu)
- 훈련 (entrenamendua) + 시키다 → 훈련시키다 (norbait entrenatu)
Perpausaren egitura ohikoena hauetako bat izaten da:
1. [Eragilea]은/는 [Pertsona]에게 [Izena]을/를 시키다.
2. [Eragilea]은/는 [Pertsona]을/를 [Izena+시키다].
Lehenengo egituran, izena (ekintza) objektu zuzena da, eta eginarazten zaion pertsona 에게 partikulaz markatzen da. Bigarren egituran, 'Izena+시키다' aditz trantsitibo bakarra balitz bezala jokatzen du, eta hartzailea da 을/를 partikulaz markatutako objektu zuzena.
Alderaketa -게 하다 egiturarekin:
-시키다 zein -게 하다 esanahi kausatiboa sortzeko erabiltzen dira, baina desberdin erabiltzen dira.
- -시키다 izen multzo zehatz bati lotzen zaio aditz bakar bat osatzeko (adibidez, 소개시키다, 발전시키다).
- -게 하다 ia edozein aditz edo kalifikatzaileren erroari gehitu dakiokeen egitura gramatikal bat da, beraz askoz malguagoa da.
Adibidez, '이해' (ulermena) izenarekin, '이해시키다' hitza da 'norbaiti uleraraztea' esan nahi duen aditz bakarra. '이해하게 하다' egitura gramatikalak ere esanahi bera du. Hala ere, 'norbaiti jaten ematea / janaraztea' esateko, 먹게 하다 erabili behar da, -시키다 ezin baitzaio lotu 먹다 jatorrizko korear aditz-erroari.
Kasu arrunta batzuetan, 시키다 hitzak berak bakarrik 'zerbait eskatzea (janaria/ondasunak)' esan nahi du — 음식을 시키다, 짜장면을 시키다. Hori hiztegetan agertzen den 시키다 aditzaren esanahi independente bat da, ez aditz baten laburdura.
Adibideak (5)
- 부모님은 아이들을 교육시키기 위해 많은 노력을 해요.
Gurasoek ahalegin handia egiten dute beren seme-alabak hezteko.
Hitzez hitz: Gurasoek seme-alabak hezteko ahalegin handia egiten dute.
- 감독님은 선수들을 매일 3시간씩 훈련시켰어요.
Entrenatzaileak egunero 3 orduz entrenatzen zituen jokalariak.
Hitzez hitz: Entrenatzaileak jokalariak egunero 3 ordu bakoitzeko entrenatzen zituen.
훈련 (entrenamendua) + 시키다 (eginarazi) = 훈련시키다 (norbait entrenatu).
- 선생님은 학생들에게 자기소개를 시켰습니다.
Irakasleak ikasleei euren burua aurkeztuarazi zien.
Hitzez hitz: Irakasleak ikasleei autoaurkezpena eginarazi zien.
- 배고파서 피자를 시켰어요.
Gose nintzen, beraz pizza bat eskatu nuen.
Hitzez hitz: Gose nintzenez pizza eskatu nuen.
Koreera coloczialean, 시키다 hitzak berak bakarrik janaria edo eskaerak egitea esan nahi izaten du (음식을 시키다) — aditzaren esanahi finkatua da, ez laburdura bat.
- 정부는 경제를 발전시키기 위한 새로운 정책을 발표했습니다.
Gobernuak politika berri bat iragarri zuen ekonomia garatzeko.
Hitzez hitz: Gobernuak ekonomia garatzeko politika berria iragarri zuen.
Ohiko akatsak
-시키다 jatorrizko korear aditz edo kalifikatzaileekin erabiltzea.
엄마가 아이를 먹다시켰어요.엄마가 아이에게 밥을 먹게 했어요.-시키다 izen jakin batzuei lotzen zaie (normalean jatorri txinatarrekoei), ez 먹다 (jan) bezalako aditz-erroei. Aditz batekin esanahi kausatiboa sortzeko, -게 하다 egitura erabili behar duzu.
Atzizki hau onartzen ez duten izenekin -시키다 erabiltzea.
친구가 저를 행복시켰어요.친구가 저를 행복하게 만들었어요/했어요.행복 (zoriontasuna) izen bat da, baina ez da -시키다 atzizkiarekin elkartzen 'zoriontsu egin' esateko. Horren ordez, 행복하다 kalifikatzailea erabili behar duzu -게 하다 edo -게 만들다 bezalako egitura kausatibo batekin.
Nola lotzen den
Ikasi hau lehenik
Erlazionatutako egiturak
- -게 하다Norbait egitea, eragitea
Hau da norbaiti zerbait eginarazteko egitura gramatikal orokorra. -시키다 izen zehatzei lotzen zaien bitartean aditz bakar bat osatzeko, -게 하다 ia edozein aditz edo kalifikatzailerekin erabil daiteke, eta horrek malguagoa egiten du.
4. maila - 하다Egitea, egitea
-시키다 erabiltzen duten izen askok 하다 bertsioa ere badute. Biak alderatzeak esanahia argitzen du: 공부하다 (ikasi) ekintza bera da, eta 공부시키다 (norbaiti ikasrarazi) berriz ekintza hori eragitea da.
1. maila - 되다Bihurtu, baimenduta egon
되다 aditzak askotan esanahi pasiboa sortzen du, eta hori -시키다 kausatiboaren kontrakotzat har daiteke. Adibidez, 개발시키다 hitzak 'garapena eragin' esan nahi du, eta 개발되다 hitzak 'garatua izan' esan nahi du.
2. maila - 을/를Objektu-markatzailea
Hau objektu zuzenaren partikula da. -시키다 duen perpaus batean, ekintza egitera bultzatutako pertsona edo gauza objektua da eta 을/를 partikulaz markatzen da (edo batzuetan 에게 partikulaz).
1. maila