-거든
Nëse, kur (bisedore)
-거든 është një lidhëz bisedore që përdoret në dy mënyra kryesore: si kushtore ('nëse' ose 'kur') ose për të dhënë një arsye apo informacion sfond ('sepse' ose 'e di...').
Si funksionon
-거든 është një mbaresë e gjithanshme që përdoret kryesisht në gjuhën koreane të folur. Kuptimi i saj varet shumë nga pozicioni dhe lloji i fjalisë që pason.
1. Përdorimi kushtor (Nëse/Kur)
Ky përdorim lidh dy pjesi, ku pjesia e parë me -거든 vendos një kusht për të dytën. Është një kusht më i fortë dhe më i sigurt se -(으)면.
- Struktura: [Rrënja e foljes/mbiemrit] + -거든, [Urdhër / Sugjerim / Premtim]
- Pika kryesore: Pjesia e dytë pothuajse kurrë nuk është një deklaratë e thjeshtë për një fakt ose zakon. Duhet të jetë një urdhër, sugjerim, propozim ose shprehje e qëllimit të folësit.
- Shembull: 도착하거든 전화해. (Kur të arrish, më telefono.) - Ky është një urdhër.
- Shembull: 바쁘지 않거든 좀 도와줘. (Nëse nuk je i zënë, të lutem më ndihmo pak.) - Kjo është një kërkesë.
2. Përdorimi për arsye/sfond (Sepse/E di...)
Ky përdorim shfaqet në fund të një fjalie për të dhënë kontekst ose një arsye për atë që sapo u tha ose po ndodh. Shpesh përdoret për t'iu përgjigjur një pyetjeje "pse", qoftë e thënë ose e nënkuptuar.
- Struktura: [Fjalia që shpjegon një situatë]. [Fjalia që mbaron me -거든].
- Pika kryesore: Shton nuancën se folësi po e bën dëgjuesin pjesë të një informacioni. Është shumë bisedore.
- Shembull: A: 왜 이렇게 기분이 좋아 보여요? (Pse dukesh kaq i lumtur?)
B: 오늘 월급날이거든. (Sepse sot është dita e pagës, e di.)
Koha dhe forma:
- Bashkëngjitet drejtpërdrejt te rrënja pavarësisht zanores ose bashkëtingëllores përfundimtare: 먹다 → 먹거든, 가다 → 가거든, 좋다 → 좋거든.
- Mund të përdoret me shënuesin e kohës së shkuar -았/었-: 숙제를 다 했거든 놀러 가. (Nëse i ke mbaruar detyrat, shko luaj.)
- Bashkëngjitet te 이다 si 이거든/아니거든.
Shembuj (5)
- 한국에 도착하거든 바로 전화해 주세요.
When you arrive in Korea, please call me right away.
Fjalë për fjalë: Në Kore kur të arrish, menjëherë më telefono të lutem.
Kjo tregon përdorimin kushtor të -거든. Kushti është 'të arrish në Kore' dhe ndiqet nga një urdhër/kërkesë 'më telefono'.
- A: 왜 이렇게 서둘러요?
B: 곧 기차가 출발하거든.
A: Why are you in such a hurry? B: Because the train is about to depart.
Fjalë për fjalë: A: Pse po nxiton kështu? B: Sepse treni po niset së shpejti.
Kjo tregon përdorimin për arsye/sfond. B shpjegon arsyen e nxitimit. Mbaresa -거든 nënkupton "Arsyeja është..." ose "E di, treni po niset."
- 그 책을 다 읽었거든 저 좀 빌려주세요.
If/When you've finished reading that book, please lend it to me.
Fjalë për fjalë: Atë libër kur ta kesh mbaruar së lexuari, ma jep hua pak të lutem.
Ky shembull përdor shënuesin e kohës së shkuar -었- me -거든 për të vendosur një kusht bazuar në një veprim të përfunduar.
- 시간이 괜찮거든 우리 저녁이나 같이 먹자.
If you have time, let's have dinner or something together.
Fjalë për fjalë: Nëse ke kohë, le të hamë darkë ose diçka bashkë.
Këtu, -거든 i bashkëngjitet një mbiemri (괜찮다) dhe ndiqet nga një sugjerim (-자).
- A: 이 옷 정말 예쁘네요!
B: 어제 세일해서 샀거든.
A: These clothes are really pretty! B: (That's because) I bought them on sale yesterday.
Fjalë për fjalë: A: Këto rroba janë shumë të bukura! B: (Sepse) i bleva në ulje dje.
B po jep informacionin sfond se pse i ka këto rroba të reja e të bukura. Është një mënyrë bisedore për të shpjeguar situatën.
Gabimet e zakonshme
Përdorimi i -거든 për të vërteta ose fakte të përgjithshme në vend të -(으)면.
물이 100도가 되거든 끓어요.물이 100도가 되면 끓어요.-거든 përdoret për kushte specifike, zakonisht të ndjekura nga një urdhër ose sugjerim. Për fakte të përgjithshme shkencore si 'uji vlon në 100 gradë', duhet të përdorësh kushtoren e përgjithshme -(으)면.
Ndiqja e -거든 kushtore me një deklaratë të thjeshtë përshkruese në vend të një urdhri ose sugjerimi.
퇴근하거든 차가 많이 막혔어요.퇴근하니까 차가 많이 막혔어요.-거든 kushtore krijon një pritshmëri për një urdhër, sugjerim ose vullnet (p.sh., '퇴근하거든 전화해' - 'Kur të mbarosh punën, më telefono'). Nuk mund të ndiqet nga një vëzhgim i thjeshtë në kohën e shkuar. Për të shprehur një arsye ose sekuencë, -(으)니까 ose -고 do të ishin më të përshtatshme.
Si lidhet
Mëso këtë së pari
Modele të lidhura
- -(으)니까Pra, sepse
Të dyja mund të shprehin një arsye. -(으)니까 është një lidhëz standarde për arsye. Përdorimi i 'arsyes' te -거든 është më bisedor, përdoret në fund të një fjalie për të dhënë informacion sfond që dëgjuesi mund të mos e dijë.
Niveli 3 - -잖아E di, ... apo jo?
Të dyja janë mbaresa bisedore fjalish që japin informacion. -거든 prezanton një arsye ose informacion të ri ('E di...'). -잖아 konfirmon informacionin që folësi mendon se dëgjuesi tashmë e di ('...e di që').
Niveli 3 - -자마자Sapo Sapo
Ndërsa -거든 kushtore mund të thotë 'kur', -자마자 do të thotë specifikisht 'sapo' dhe thekson menjëhershmërinë e veprimit pasues. '도착하거든' do të thotë 'kur të arrish (në një moment)', ndërsa '도착하자마자' do të thotë 'në momentin që arrin'.
Niveli 4