-거든
Sche, cura (casual)
-거든 è in connector colloquial duvrà en duas modas principalas: sco cundiziunal ('sche' u 'cura') u per dar ina raschun u infurmaziuns da fund ('perquai che' u 'vesas...').
Co quai funcziuna
-거든 è ina terminaziun versatila duvrada surtut en il corean discurrì. Ses senn dependa fermamain da sia posiziun e dal tip da frasa che suonda.
1. Utilisaziun cundiziunala (Sche/Cura)
Questa utilisaziun collia duas frasas, nua che l'emprima frasa cun -거든 fixescha ina cundiziun per la segunda. Quai è ina cundiziun pli ferma e segira che -(으)면.
- Structura: [Stem dal verb/adjectiv] + -거든, [Cumond / Proposta / Promessa]
- Punct central: La segunda frasa n'è quasi mai ina simpla decleraziun davart in fatg u in abitut. Ella sto esser in cumond, ina proposta, ina proposiziun u ina decleraziun da l'intenziun da l'oratur.
- Exempel: 도착하거든 전화해. (Cura che ti arrivas, cloma'm.) - Quai è in cumond.
- Exempel: 바쁘지 않거든 좀 도와줘. (Sche ti n'es betg occupà, gida'm in pau.) - Quai è ina dumonda.
2. Utilisaziun da raschun/fund (Perquai che/Vesas...)
Questa utilisaziun cumpara a la fin d'ina frasa per dar context u ina raschun per quai che vegn gist ditg u quai che capita. Ella vegn savens duvrada per respunder ad ina dumonda 'daco', u formulada u implicita.
- Structura: [Frasa che explitgescha ina situaziun]. [Frasa che finescha cun -거든].
- Punct central: Ella agiunscha la nuanza che l'oratur lascha l'uditur savair tschertas infurmaziuns. Quai è fitg colloquial.
- Exempel: A: 왜 이렇게 기분이 좋아 보여요? (Daco para ti uschè cuntent?)
B: 오늘 월급날이거든. (Quai è perquai che oz è di da paja, vesas.)
Temp e furma:
- El s'attatga directamain al stem senza resguardar la vucala u consonant finala: 먹다 → 먹거든, 가다 → 가거든, 좋다 → 좋거든.
- El po vegnir duvrà cun il marcadur dal passà -았/었-: 숙제를 다 했거든 놀러 가. (Sche ti has terminà tia lavur da scola, va a giugar.)
- El s'attatga a 이다 sco 이거든/아니거든.
Exempels (5)
- 한국에 도착하거든 바로 전화해 주세요.
When you arrive in Korea, please call me right away.
Pled per pled: To Korea arrive-if right away call please give.
Quai muss l'utilisaziun cundiziunala da -거든. La cundiziun è 'arrivar en Corea', e suonda in cumond/dumonda 'per plaschair cloma'm'.
- A: 왜 이렇게 서둘러요?
B: 곧 기차가 출발하거든.
A: Why are you in such a hurry? B: Because the train is about to depart.
Pled per pled: A: Why like this hurry? B: Soon train departs-because.
Quai muss l'utilisaziun da raschun/fund. B explitgescha la raschun per spertadad. La terminaziun -거든 implica "La raschun è..." u "Vesas, il tren parta."
- 그 책을 다 읽었거든 저 좀 빌려주세요.
If/When you've finished reading that book, please lend it to me.
Pled per pled: That book all read-if I a little please lend.
Quest exempel duvra il marcadur dal passà -었- cun -거든 per fixar ina cundiziun basada sin in'acziun terminada.
- 시간이 괜찮거든 우리 저녁이나 같이 먹자.
If you have time, let's have dinner or something together.
Pled per pled: Time is okay-if we dinner or something together let's eat.
Qua è -거든 attatgà ad in adjectiv (괜찮다) e suandà d'ina proposta (-자).
- A: 이 옷 정말 예쁘네요!
B: 어제 세일해서 샀거든.
A: These clothes are really pretty! B: (That's because) I bought them on sale yesterday.
Pled per pled: A: This clothes really pretty! B: Yesterday sale-so bought-because.
B dat infurmaziuns da fund daco ch'el ha quests novs, bels vestgids. Quai è ina moda colloquiala da spiegar la situaziun.
Sbagls frequents
Duvrar -거든 per fatgs generals u veritats enstagl da -(으)면.
물이 100도가 되거든 끓어요.물이 100도가 되면 끓어요.-거든 vegn duvrà per cundiziuns specificas, savens suandadas d'in cumond u ina proposta. Per fatgs generals u scientifics sco 'l'aua coiescha a 100 grads', stos ti duvrar il cundiziunal general -(으)면.
Suandar il cundiziunal -거든 cun ina simpla decleraziun descriptiva enstagl d'in cumond u ina proposta.
퇴근하거든 차가 많이 막혔어요.퇴근하니까 차가 많이 막혔어요.Il cundiziunal -거든 stgafesch ina spetga per in cumond, ina proposta u ina vuluntad (p.ex. '퇴근하거든 전화해' - 'Cura che ti fineschas la lavur, cloma'm'). El na po betg vegnir suandà d'ina simpla observaziun en il passà. Per declerar ina raschun u ina sequenza, fiss -(으)니까 u -고 pli appriori.
Co ch'i sa collia
Emprenda quai l'emprim
Models colliads
- -(으)니까So, because
Omadus pon exprimer ina raschun. -(으)니까 è in connector da raschun standard. L'utilisaziun da 'raschun' da -거든 è pli colloquiala, duvrada a la fin d'ina frasa per dar infurmaziuns da fund che l'uditur na sa forsa betg.
Nivel 3 - -잖아Sai, ... sa?
Omadus èn terminaziuns da frasa colloquialas che dan infurmaziuns. -거든 introducescha ina raschun u novas infurmaziuns ('Vesas...'). -잖아 conferma infurmaziuns che l'oratur crai che l'uditur sa gia ('...ti sas').
Nivel 3 - -자마자Subit ch'i
Entant che il cundiziunal -거든 po signifitgar 'cura', signifitga -자마자 specificamain 'subit cura che' e suttastritga l'immediatad da l'acziun suandanta. '도착하거든' signifitga 'cura che ti arrivas (in mument)', entant che '도착하자마자' signifitga 'il mument exact che ti arrivas'.
Nivel 4