-더라
Iglieu ch'i è, hai chattà ora ch'i è
-더라 è ina finiziun da frasa che signifitga 'hai chattà ora che...' u 'hai rimarcà che...'. Ella vegn duvrada cura che ti regordas e rapportas insatge che ti has experientà persunalmain en il passà.
Co quai funcziuna
La finiziun da frasa -더라 vegn duvrada cura che l'oratur sa regorda d'insatge ch'el ha vis, udì u sentì persunalmain e directamain en il passà. Ella exprima che questa infurmaziun era ina nova scuverta u realisaziun per l'oratur en quel mument. Igl è ina finiziun retrospectiva, quai che signifitga che l'oratur guarda enavos sin in eveniment u in stadi passà.
Caracteristicas principalas:
- Experientscha directa: L'oratur sto esser stà quel che ha experientà l'eveniment. Ti na pos betg duvrar -더라 per rapportar insatge che ti has udì da qualch'auter.
- Nova scuverta: Ella implica che l'oratur ha emprendì quest fatg per l'emprima giada cura ch'el l'ha experientà. Ella porta savens ina pitschna nuanza da surpraisa.
- Limitaziuns dal subject:
- Il subject è per ordinari ina terza persuna (p.ex. 그 사람, 철수, 날씨).
- I po esser in subject da l'emprima persuna ('jau' u 'nus') be cura che l'oratur observa ses agen stadi u sias acziuns en moda distanziada ed objectiva (p.ex. realisar che ti eras fitg stanchel suenter il fatg).
- Ella na vegn mai duvrada cun in subject da la segunda persuna ('ti').
Diever cun il temp:
Il cor da quest muster è il marcadur retrospectiv -더-.
- Temp preschent/furma da basa: Stem dal verb/adjectiv + -더라
- 예쁘다 → 예쁘더라 (Hai vis ch'ella era bella.)
- 하다 → 하더라 (Hai vis ch'el fascheva quai.) - Temp passà: Stem dal verb/adjectiv + -았/었- + -더라
- 왔다 → 왔더라 (Hai vis ch'el era gia arrivà.)
- 좋았다 → 좋았더라 (M'enregord ch'i era bun.) - Temp futur/conjectura: Stem dal verb/adjectiv + -겠- + -더라
- 아프다 → 아프겠더라 (Hai vis quai ed i pareva ch'i fetschia donn.)
-더라 cunter -더라고
Quests dus èn fitg sumigliants e savens scambiabels. -더라고 è per ordinari pli commun en la conversaziun da mintgadi e po parair in pau pli mender. -더라 po sunar in pau pli declarativ u exclamativ, sco ina simpla constataziun d'in fatg scuvert.
Exempels (5)
- 어제 그 식당에 가 보니까 사람이 정말 많더라.
Cura ch'jau sun ì ier en quel restaurant, hai jau chattà ora ch'i era fitg blera glieud.
Pled per pled: Ier quel restaurant a sun ì e vis, glieud propi era blera.
- 민준이가 노래를 생각보다 잘하더라.
Hai scuvert che Minjun chanta meglier che quai ch'jau pensava.
Pled per pled: Minjun chanzun che pensà bain fa.
- 옛날에는 이 동네가 아주 조용했더라.
M'enregord ch'quest quartier era fitg quiet en ils vegls temps.
Qua vegn -았/었더라 duvrà per sa regordar d'in stadi en il passà pli lontan.
- 그 영화, 직접 보니까 정말 감동적이더라.
Quel film, uss ch'jau l'hai vis sez, hai jau chattà ch'el era propi commovent.
Pled per pled: Quel film, directamain vesend el, propi era commovent.
- 아이가 혼자서도 잘 놀겠더라.
Hai vis l'uffant e pareva ch'el giess bain er sulet.
Duvrar -겠더라 per exprimer ina conjectura u impressiun basada sin ina observaziun directa.
Sbagls frequents
Duvrar -더라 cun in subject da la segunda persuna ('ti').
Autra significaziun너 어제 정말 피곤했더라.너 어제 정말 피곤해 보이더라.-더라 vegn duvrà per rapportar l'agen'observaziun da l'oratur, per ordinari davart ina terza persuna u ina situaziun. Cura ch'ins discurra da 'ti', èsi pli natiral da descriver quai che ti has observà (p.ex. 'ti parevas stanchel') enstagl da constatar lur stadi intern sco in fatg che ti has scuvert.
Duvrar -더라 per infurmaziuns che ti n'has betg experientà directamain.
친구가 말했는데, 시험이 아주 어려웠더라.친구가 말했는데, 시험이 아주 어려웠대.-더라 pretenda l'experientscha directa e persunala da l'oratur. Sche ti rapportas quai che qualch'auter ha ditg, dovras ti furmas da citaziun indirecta sco -대 u -다고 하다.
Co ch'i sa collia
Emprenda quai l'emprim
Models colliads
- -더라고I saw/heard/felt that
Fitg sumigliant a -더라 e pli commun en la conversaziun. Ombrivs expriman ina observaziun dal passà, ma -더라고 ha ina nota in pau pli mendra e pli communicativa. Els èn savens scambiabels.
Nivel 4 - -더-Marcatur Da L'observaziun Dal Passà
-더- è il marcadur retrospectiv che furma il cor da -더라. Capir -더- ta gida a chapir ina entira famiglia da musters grammaticals ch'èn colliads cun sa regordar d'eveniments passads, sco -던 e -더니.
Nivel 4 - -던데I Found That, I Remember That
Dovra er il marcadur retrospectiv -더-. Entant che -더라 constatescha in fatg scuvert, preschenta -던데 ina observaziun dal passà sco fundament per ina dumonda, in suggeriment u ina decleraziun da cuntrast suandanta. P.ex. '비가 오던데, 우산 있어요?' (Hai vis ch'i ploveva, has ti in parapieu?)
Nivel 4 - -군/구나Oh, I see
Ombrivs expriman ina nova realisaziun u surpraisa. Totalmain, -더라 è specific per insatge che ti has realisà d'ina experientscha passada, entant che -구나 po vegnir duvrà per ina realisaziun en il mument preschent. P.ex. '아, 비가 오는구나!' (Oh, i plova uss!).
Nivel 3 - -았/었더니Cur Jeu, Suenter Avair Fatg
Ombrivs involvan ina acziun u observaziun dal passà. -았/었더니 collia l'acziun passada da l'oratur cun ina scuverta u situaziun resultanta. Per exempel, '오랜만에 친구에게 전화했더니 목소리가 변했더라.' (Hai telefonà a mes ami suenter ditg temp, ed hai chattà ora che sia vusch era sa midada.)
Nivel 4