-리오
Will Not, Shall Not (Archaic)
-리오 — негізінен әдебиетте, тарихи драмаларда немесе ресми сөздерде қолданылатын көне сөйлем аяқталымы. Ол риторикалық сұрақ («Қалайша солай болуы мүмкін?») немесе салтанатты теріс мәлімдеме («Мен ... істемеймін») жасау үшін қолданылады. Қазіргі күнделікті сөйлесуде қолданылмайды.
Қалай жұмыс істейді
-리오 — 하오체 сыпайылық деңгейіне жататын ресми, көне сөйлем аяқталымы. Ол қазіргі сөйлесуде мүлдем қолданылмайды, бірақ тарихи мәтіндерде, поэзияда, ән мәтіндерінде және тарихи драмаларда (사극) жиі кездеседі. Оның екі негізгі қызметі бар:
1. Риторикалық сұрақ (Күшті күмәнді білдіру)
Бұл ең жиі қолданылатын түрі. Ол жауап күтпейтін, керісінше сөйлеушінің күшті күмәнін немесе сенімсіздігін көрсететін сұрақ түзеді. Оны «Қалайша...?», «Мүмкін бе...?» немесе «Әрине, олай емес...» деп аударуға болады.
- 그 누가 감히 왕에게 맞서리오? (Кім патшаға қарсы тұруға батылы барар дейсің?) -> Мағынасы: Ешкімнің батылы бармайды.
- 이보다 더 큰 영광이 어디에 있으리오? (Бұдан артық даңқ қайда болсын?) -> Мағынасы: Еш жерде жоқ.
2. Салтанатты мәлімдеме (Қатаң теріс ниет)
Сирегірек болса да, адамның не істемейтінін салтанатты түрде мәлімдеу үшін қолданылады. Бұл өте қуатты әрі ресми шешімді білдіреді.
- 내 결코 뜻을 굽히지 않으리오. (Мен өз дегенімнен ешқашан қайтпаймын.)
- 다시는 그대를 보지 않으리오. (Мен сені қайта көрмеймін.)
Бұл -지 않겠다 сияқты қазіргі заманғы теріс ниетті білдіретін сөздердің көне баламасы.
Жалғануы:
- Дауысты дыбысқа немесе ㄹ-ге аяқталатын етістік түбірі + -리오
- 가다 → 가리오
- 알다 → 알리오 - Дауыссыз дыбысқа (ㄹ-ден басқа) аяқталатын етістік түбірі + -으리오
- 먹다 → 먹으리오
- 있다 → 있으리오
Көне болғандықтан, оны тек тарихи, әдеби немесе драмалық реңк беру қажет болған жағдайда ғана қолдану керек.
Мысалдар (4)
- 이보다 더 큰 슬픔이 어디에 있으리오?
Where could there be a greater sadness than this?
Сөзбе-сөз: Бұдан артық қайғы қайда болсын?
Бұл риторикалық сұрақ. Сөйлеуші орын сұрап тұрған жоқ, керісінше бұдан артық қайғы жоқ екенін баса айтып тұр.
- 그 누가 이 진실을 의심하리오?
Who would doubt this truth?
Сөзбе-сөз: Бұл ақиқатқа кім күмән келтірер дейсің?
Бұл сұрақ арқылы «ешкім» күмән келтірмейтінін, яғни ақиқаттың даусыз екенін білдіреді.
- 적에게 결코 무릎을 꿇지 않으리오.
I shall never kneel to the enemy.
Сөзбе-сөз: Мен жау алдында ешқашан тізе бүкпеймін.
Мұнда -리오 өте салтанатты әрі қуатты түрде теріс ниетті білдіру үшін қолданылған.
- 평생을 바친 노력을 어찌 하루아침에 잊으리오?
How could I forget in a single morning the efforts I dedicated my whole life to?
Сөзбе-сөз: Өмір бойы арнаған еңбегімді бір таңда қалай ұмытармын?
Бұл риторикалық сұрақ маңызды нәрсені ұмытудың мүмкін еместігін көрсетеді.
Жиі кездесетін қателер
-리오-ны қазіргі күнделікті сөйлесуде қолдану.
오늘 저녁에 영화 보러 가리오?오늘 저녁에 영화 보러 갈래요?-리오 — әдеби немесе тарихи әсер беру үшін қолданылатын көне форма. Оны қазіргі сөйлеуде қолдану табиғи емес естіледі. Оның орнына -ㄹ래요? немесе -ㄹ까요? сияқты стандартты аяқталымдарды қолданыңыз.
-리오-ны қарапайым келер шақ көрсеткішімен шатастыру.
내일 비가 오리오.내일 비가 올 거예요.-리오 — болашақ туралы айтудың бейтарап жолы емес. Оның мағынасы риторикалық немесе мәлімдемелік сипатқа ие. Болашақ туралы қарапайым болжамдар немесе мәлімдемелер үшін -ㄹ 거예요 немесе -겠습니다 қолданыңыз.
Қалай байланысады
Алдымен мұны үйреніңіз
Байланысты үлгілер
- -겠-의지, 의도 (-겠-)
-겠- — ниетті немесе мақсатты білдірудің қазіргі заманғы баламасы. -리오-ның салтанатты теріс мәлімдемесін («Мен ... істемеймін») -겠- қолданылатын «하지 않겠다» сияқты қатаң теріс мәлімдемелердің көне баламасы деп қарастыруға болады.
2-деңгей - -ㄴ/는/ㄹ 리(가) 없다There's No Way That
-리오-ның риторикалық сұрақ қызметі («Қалайша солай болуы мүмкін...?») қазіргі заманғы -ㄹ 리가 없다 («... болуы мүмкін емес») өрнегімен мағыналас. Екеуі де сенімсіздікті білдіреді, бірақ -리오 мұны көне сұрақ формасында жасайды.
5-деңгей - -오/소고어체 격식 종결 어미
-리오 сияқты, -오/소 да ресми, көне сөйлем аяқталымы. Олардың екеуі де 하오체 сыпайылық деңгейіне жатады, ол қазіргі кезде тек тарихи контексте қолданылады. -오/소-ны түсіну -리오-ның тарихи және стилистикалық орнын анықтауға көмектеседі.
5-деңгей - Сұрақ құру
-리오 — сұрақ қоюдың ерекше, көне тәсілі. -ㅂ니까? немесе -아요/어요? сияқты стандартты сұраулы аяқталымдардан айырмашылығы, ол ақпарат алуды емес, риторикалық ойды жеткізуді көздейді.
1-деңгей