-더

დანახული, გააზრებული

დონე 4გამოთქმა deo

-더 არის რეტროსპექტული მარკერი. ის აჩვენებს, რომ მოსაუბრე საუბრობს იმაზე, რაც წარსულში პირადად ნახა, გაიგონა ან იგრძნო.

როგორ მუშაობს

-더- არის წინასაბოლოო დაბოლოება, რომელიც წარსული დროის წინადადებებს დამატებით მნიშვნელობას სძენს. მისი მთავარი ფუნქციაა მიუთითოს, რომ გაზიარებული ინფორმაცია ეფუძნება მოსაუბრის პირდაპირ, პირად გამოცდილებას ან დაკვირვებას. ის გადმოსცემს გახსენების ან გააზრების განცდას.

1. პირდაპირი გამოცდილება vs. მარტივი წარსული
მაშინ, როცა სტანდარტული წარსული დრო უბრალოდ ფაქტს აფიქსირებს, -더- ხაზს უსვამს, რომ მოსაუბრემ ეს თავად ნახა.

მარტივი წარსული: 어제 날씨가 좋았어요. (გუშინ ამინდი კარგი იყო.) - ფაქტის ნეიტრალური კონსტატაცია.
-더- -ით: 어제 날씨가 좋더라. (მახსოვს, გუშინ ამინდი კარგი იყო.) - გულისხმობს, რომ მოსაუბრე იქ იმყოფებოდა და თავის პირად დაკვირვებას იხსენებს.

2. სუბიექტის შეზღუდვები
-더- წინადადების სუბიექტი ჩვეულებრივ არ არის მოსაუბრე (პირველი პირი „მე“).

მესამე პირი (ის/ისინი): იდეალურია. მოსაუბრე აკვირდება სხვას.
მაგ., 지수 씨가 노래를 정말 잘하더라. (დავინახე, რომ ჯისუ ძალიან კარგად მღერის.)
მეორე პირი (შენ): ასევე გავრცელებულია, განსაკუთრებით მაშინ, როცა მსმენელის შესახებ რამეს იხსენებთ.
მაგ., 너 어제 정말 피곤해 보이더라. (შევამჩნიე, რომ გუშინ ძალიან დაღლილი გამოიყურებოდი.)
პირველი პირი (მე): ეს განსაკუთრებული შემთხვევაა. გამოიყენება მაშინ, როცა მოსაუბრე საკუთარ წარსულ მდგომარეობას ან ქმედებას იხსენებს, ხშირად გაკვირვების ან ახალი გააზრების განცდით. ეს ჰგავს საკუთარი თავისთვის გარედან დაკვირვებას.
მაგ., 내가 어제 그렇게 많이 먹었더라. (ახლა ვაცნობიერებ, რომ გუშინ ძალიან ბევრი ვჭამე.)

3. გავრცელებული კომბინაციები
-더- არის საშენი მასალა და თითქმის ყოველთვის სხვა დაბოლოებებთან ერთად გამოიყენება:

-더라 / -더라고(요): დაკვირვებული ფაქტის კონსტატაცია. ყველაზე გავრცელებული წინადადების დამამთავრებელი ფორმა.
მაგ., 시험이 생각보다 어렵더라고요. (აღმოვაჩინე, რომ გამოცდა იმაზე რთული იყო, ვიდრე მეგონა.)
-던: არსებითი სახელის შემცვლელი ფორმა. აღწერს არსებით სახელს, რომელსაც მოსაუბრე წარსულიდან იხსენებს.
მაგ., 제가 자주 가던 카페가 문을 닫았어요. (კაფე, სადაც ხშირად დავდიოდი, დაიხურა.)
-더니: აკავშირებს წარსულ დაკვირვებას შემდგომ შედეგთან ან კონტრასტთან.
მაგ., 아침에는 날씨가 흐리더니 지금은 맑아졌네요. (დილით ამინდი მოღრუბლული იყო, მაგრამ ახლა გამოიდარა.)
-던가(요)?: გამოიყენება წარსულში მომხდარზე კითხვის დასასმელად, რაც შესაძლოა მოსაუბრეს ან მსმენელს ახსოვდეს.
მაგ., 우리가 작년에 여기 왔던가요? (გასულ წელს აქ ვიყავით? ვცდილობ გავიხსენო.)

მაგალითები (4)

어제 보니 민준 씨가 아주 열심히 공부하더라.
When I saw Minjun yesterday, he was studying very hard.
სიტყვასიტყვით: Yesterday when I saw, Minjun very diligently was studying.
მოსაუბრე -더라-ს გამოყენებით გადმოსცემს მინჯუნის ქმედებაზე თავის პირად დაკვირვებას.
그 영화가 생각보다 재미있던데요.
That movie was more fun than I expected.
სიტყვასიტყვით: That movie than thought was fun.
მოსაუბრე ფილმის ყურების შემდეგ თავის პირად გამოცდილებას და გააზრებას აზიარებს. -던데요 არის თავაზიანი ფორმა გახსენებული დაკვირვების გამოსახატად, ხშირად განსხვავებული აზრის წარდგენისას.
제가 어렸을 때 살던 집이 아직도 그대로예요.
The house I lived in when I was young is still the same.
სიტყვასიტყვით: I when was young lived-in house still is as-is.
აქ -던 გამოიყენება არსებითი სახელის 집 (სახლი) შესაცვლელად, რაც მიუთითებს ადგილზე, სადაც მოსაუბრეს ახსოვს, რომ წარსულში ცხოვრობდა.
아까는 배가 고프더니 지금은 괜찮아졌어요.
I was hungry a while ago, but now I'm okay.
სიტყვასიტყვით: A while ago stomach was hungry, but now became okay.
-더니 აკავშირებს მოსაუბრის წარსულში დაკვირვებულ მდგომარეობას (შიმშილი) ამჟამინდელ კონტრასტულ მდგომარეობასთან (კარგად ყოფნა).

ხშირი შეცდომები

-더- -ის გამოყენება სხვისგან გაგონილი ინფორმაციისთვის.
განსხვავებული მნიშვნელობა친구가 그 식당이 맛있더래요.
친구가 그 식당이 맛있대요.
-더- მკაცრად მოსაუბრის საკუთარი პირდაპირი გამოცდილებისთვისაა. იმის გადმოსაცემად, რაც სხვამ თქვა, უნდა გამოიყენოთ ირიბი ციტირების ფორმები, როგორიცაა -대요 (შემოკლება -다고 해요-სი).
-더- -ის გამოყენება პირველი პირის სუბიექტთან მარტივი წარსული ქმედებისთვის.
저는 어제 도서관에 가더라.
저는 어제 도서관에 갔어요.
საკუთარი წარსული ქმედებების შესახებ მარტივი ფაქტის სათქმელად, სწორია სტანდარტული წარსული დრო -았/었어요. -더라-ს გამოყენება არაბუნებრივად ჟღერს, თითქოს საკუთარ თავს მესამე პირად აკვირდებით. გამოიყენეთ ის პირველი პირის სუბიექტთან მხოლოდ მაშინ, როცა საკუთარ წარსულ მდგომარეობაზე ან ქმედებაზე ახალ გააზრებას გამოხატავთ (მაგ., 내가 그때 정말 긴장했더라 - ახლა ვაცნობიერებ, რომ მაშინ ძალიან ვნერვიულობდი).