-(으)ㄹ까

Shall We, I Wonder

Antas 2Tunog na parang kka

Ang -ㄹ까 ay ginagamit upang magtanong ng 'Shall we...?' o para sabihing 'I wonder if...'.

Paano ito gumagana

Ang -ㄹ까 ay isang versatile na pagtatapos ng pangungusap na may dalawang pangunahing kahulugan: pagmumungkahi o pagpapahayag ng haka-haka/pagtataka. Ikinakabit ito nang direkta sa mga verb stems.

Pagbabanghay:

Kung ang verb stem ay nagtatapos sa patinig o sa katinig na ㄹ, magdagdag ng -ㄹ까.
- 가다 (pumunta) → 갈까?
- 만들다 (gumawa) → 만들까? (Hindi nawawala ang ㄹ)
Kung ang verb stem ay nagtatapos sa katinig (maliban sa ㄹ), magdagdag ng -을까.
- 먹다 (kumain) → 먹을까?
- 찾다 (maghanap) → 찾을까?

Gamit 1: Mungkahi ('Shall we...?' o 'Gagawa ba tayo ng...?')
Ito ay isang magalang at karaniwang paraan para magmungkahi ng gagawin nang magkasama. Ito ay isang tanong na humihingi ng pagsang-ayon ng kausap. Ang magalang na anyo nito ay -ㄹ까요?.
- Halimbawa: 우리 커피 마실까? (Magkape kaya tayo?)
- Mas malambot ito kaysa sa direktang mungkahi gaya ng -ㅂ시다 (Tara na...) o -자 (Tara na... - impormal).

Gamit 2: Pagtataka ('I wonder if...' o 'Nagtataka ako kung...')
Ginagamit ito kapag ang nagsasalita ay nag-iisip nang malakas, nagtatanong sa sarili, o naghihinuha tungkol sa isang sitwasyon. Maaari itong maging tanong sa sarili o paraan para hingin ang opinyon ng kausap tungkol sa isang bagay na hindi sigurado.
- Halimbawa: 시험이 어려울까? (Mahirap kaya ang pagsusulit?)
- Maaari itong gamitin kasama ang mga salitang pananong (뭐, 언제, 어디, 누가, atbp.) para magtaka tungkol sa mga detalye.
- Halimbawa: 이 시간에 버스가 아직 있을까? (May bus pa kaya sa oras na ito?)

Panahunan:
Para magtaka tungkol sa nakaraang pangyayari, maaari kang magdagdag ng marker ng nakaraang panahunan na -았/었- bago ang -을까.
- Halimbawa: 그 사람이 시험에 합격했을까? (Pumasa kaya siya sa pagsusulit?)

Ang pattern na ito ay ginagamit din sa maraming irregular verbs, gaya ng 듣다 (들을까) at 덥다 (더울까).

Mga halimbawa (5)

저녁으로 뭐 먹을까요?
What shall we eat for dinner?
Salita por salita: Para sa hapunan ano ang kakainin natin?
Ito ay karaniwang paraan ng pagmumungkahi sa pamamagitan ng pagtatanong. Ang magalang na pagtatapos na -요 ay idinagdag sa -ㄹ까.
주말에 같이 영화 볼까?
Shall we watch a movie together this weekend?
Salita por salita: Sa katapusan ng linggo magkasama tayong manonood ng sine?
Isang impormal na mungkahi sa pagitan ng mga magkakaibigan.
내일 날씨가 좋을까?
I wonder if the weather will be good tomorrow.
Salita por salita: Bukas ang panahon ay magiging maganda?
Dito, ang -ㄹ까 ay ginagamit para magpahayag ng pagtataka o haka-haka tungkol sa hinaharap.
그 사람이 왜 화가 났을까?
I wonder why that person got angry.
Salita por salita: Ang taong iyon bakit nagalit?
Ipinapakita nito ang -ㄹ까 na ginamit kasama ang salitang pananong (왜) at marker ng nakaraang panahunan (-았/었-) para magtaka tungkol sa nakaraang pangyayari.
이 길이 맞을까?
I wonder if this is the right way.
Salita por salita: Ang daang ito ay tama?
Isang tanong sa sarili na nagpapahayag ng kawalan ng katiyakan.

Mga karaniwang pagkakamali

Pagkalito sa pagitan ng -ㄹ까 (I wonder/shall we) at -ㄹ게 (I will).
Iba ang kahulugan제가 창문을 닫을까.
제가 창문을 닫을게요.
Ang -ㄹ까 ay isang tanong o pagmumuni-muni. Ang '제가 창문을 닫을까?' ay nangangahulugang 'Isasara ko kaya ang bintana?' o 'Gusto mo bang isara ko ang bintana?'. Para ipahayag ang iyong intensyon na gumawa ng isang bagay para sa kausap, dapat mong gamitin ang -ㄹ게(요), na nangangahulugang 'Isasara ko ang bintana.'
Paggamit nito sa mga pang-uri (adjectives) para magmungkahi.
Iba ang kahulugan우리 행복할까?
우리 영화 볼까?
Kapag nagmumungkahi, ang -ㄹ까 ay ginagamit sa mga pandiwang aksyon (hal. 보다, 먹다, 가다). Ang paggamit nito sa isang naglalarawang pandiwa (pang-uri) gaya ng 행복하다 ay nagpapabago sa kahulugan nito tungo sa 'Nagtataka ako kung...'. Kaya, ang '우리 행복할까?' ay nangangahulugang 'Magiging masaya kaya tayo?', na isang pilosopikal na tanong at hindi isang praktikal na mungkahi gaya ng 'Manood kaya tayo ng sine?'.