-았/었더니
Noiz egin nuenean, egin ondoren
-았/었더니-k hiztunak egindako iraganeko ekintza bat emaitza edo aurkikuntza batekin lotzen du. "X egin nuen, eta orduan Y aurkitu/konturatu nintzen" edo "X egin nuelako, Y gertatu zen" esan nahi du.
Nola funtzionatzen duen
-았/었더니 aditz-erro bati eransten zaion amaiera konektiboa da, hiztunak egindako iraganeko ekintza bat ondorengo aurkikuntza edo emaitza batekin lotzeko. Lehen klausula beti iraganaldian dago, eta subjektua hiztuna ('ni' edo 'gu') izan behar da.
Bi funtzio nagusi ditu:
1. Aurkikuntza edo egoera berria
Hiztunak ekintza bat egiten du eta, ondorioz, gertakari edo egoera berri bat aurkitzen edo topatzen du. Lehen klausulako subjektua hiztuna da, baina bigarren klausulako subjektua desberdina izan daiteke.
- 오랜만에 고향에 갔더니 많은 것이 변해 있었어요. (Aspaldiko partez nire jaioterrira joan nintzen eta gauza asko aldatu zirela aurkitu nuen.)
- 창문을 열었더니 시원한 바람이 들어왔어요. (Leihoa ireki nuen, eta haize freskoa sartu zen.)
2. Kausa eta ondorioa
Hiztunaren iraganeko ekintza bigarren klausulan deskribatutako emaitzaren kausa zuzena da. Kasu honetan, bi klausuletako subjektua normalean hiztuna da.
- 어제 늦게 잤더니 오늘 너무 피곤해요. (Atzo berandu oheratu nintzelako, gaur oso nekatuta nago.)
- 매일 운동했더니 건강이 좋아졌어요. (Egunero ariketa egin nuen, eta ondorioz, nire osasuna hobetu zen.)
Konjugazioa:
Aditz-erroari -았/었- gehituz osatzen da, eta ondoren -더니.
- ㅏ edo ㅗ-n amaitzen diren aditz-erroak + -았더니 (adibidez, 가다 → 갔더니, 보다 → 봤더니)
- Beste bokal batzuetan amaitzen diren aditz-erroak + -었더니 (adibidez, 먹다 → 먹었더니, 열다 → 열었더니)
- 하다 aditzak → 했더니 (adibidez, 공부하다 → 공부했더니)
Bereizketa garrantzitsua: -았/었더니 vs. -더니
Hau puntu kritikoa da. -았/었더니 hiztunaren ekintzetarako bakarrik erabiltzen da (lehen pertsona). Aitzitik, -더니 hiztunak beste norbaiten edo zerbaiten ekintza edo egoera bat behatzen duenean erabiltzen da (hirugarren pertsona).
- Nik gogor ikasi nuen, eta gero gainditu nuen. → 제가 열심히 공부했더니 합격했어요. (Zuzena)
- Nire lagunak gogor ikasi zuen, eta gero gainditu zuen. → 친구가 열심히 공부하더니 합격했어요. (Zuzena, -더니 erabiliz)
Adibideak (4)
- 어제 운동을 열심히 했더니 오늘 몸이 아파요.
I exercised hard yesterday, so my body aches today.
Hitzez hitz: Atzo ariketa gogor egin nuen, beraz gaur gorputza minduta daukat.
Honek kausa-ondorio harreman zuzena erakusten du. Hiztunaren ekintzak (ariketa egitea) emaitza eragin zuen (gorputza minduta).
- 오랜만에 친구에게 전화했더니 번호가 바뀌었어요.
I called my friend for the first time in a while and found out their number had changed.
Hitzez hitz: Aspaldiko partez lagun bati deitu nion, eta zenbakia aldatu zitzaiola konturatu nintzen.
Honek aurkikuntza bat erakusten du. Hiztunaren ekintzak (deitzea) gertakari berri bat aurkitzea ekarri zuen (zenbakia aldatu zen).
- 백화점에 갔더니 세일을 하고 있었어요.
I went to the department store and discovered they were having a sale.
Hitzez hitz: Saltoki handietara joan nintzen eta salmenta bat zegoela aurkitu nuen.
Honek aurkikuntza bat erakusten du. Hiztunaren ekintzak (dendara joatea) egoera berri bat aurkitzea ekarri zuen (salmenta bat zegoen).
- 커피를 너무 많이 마셨더니 잠이 안 와요.
I drank too much coffee, so now I can't sleep.
Hitzez hitz: Kafe gehiegi edan nuen, beraz orain ezin dut lo egin.
Honek kausa-ondorio harreman zuzena erakusten du. Hiztunaren ekintzak (kafea edatea) emaitza eragin zuen (ezin lo egin).
Ohiko akatsak
-았/었더니 erabiltzea lehen ekintzaren subjektua hiztuna ez denean.
Esanahi desberdina동생이 밥을 많이 먹었더니 배탈이 났어요.동생이 밥을 많이 먹더니 배탈이 났어요.-았/었더니 hiztunak ('nik') lehen ekintza egiten duenean bakarrik erabiltzen da. Beste norbaitek (adibidez, 'nire anaiak') egindako ekintza bat eta haren emaitza behatzeko, -더니 erabili behar duzu.
-았/었더니 erabiltzea lehen klausulan adjektiboekin.
어제 날씨가 좋았더니 기분도 좋아요.어제 날씨가 좋아서 기분이 좋았어요.Lehen klausulak hiztunak egindako ekintza bat deskribatu behar du, beraz, aditza izan behar du. '날씨가 좋다' (eguraldia ona da) egoera baten deskribapena da, ez ekintza batena. Horrelako arrazoi sinple bat adierazteko, beste egitura bat naturalagoa da, adibidez -아/어서.
Nola lotzen den
Ikasi hau lehenik
Erlazionatutako egiturak
- -아/어서Because of, therefore
Biek kausa eta ondorioa erakutsi dezakete. -아/어서 kausa-konektore orokorra da. -았/었더니 zehatzagoa da, emaitza hiztunaren esperientzia edo ekintza pertsonalaren ondorio zuzena edo aurkikuntza bat izan zela azpimarratuz.
2. maila - -(으)니까Beraz, zeren
Biek arrazoi bat adierazi dezakete. -니까-k sarritan ondorengo agindu edo iradokizun bat justifikatzeko arrazoia ematen du. -았/었더니 sekuentzia tenporalean eta hiztunaren ekintzaren ondoren gertatutako aurkikuntzan/emaitzan zentratzen da, arrazoi bat emateaz gain.
3. maila - -다가 보니까Denbora batez egitearen ondorioz
Antzekoa da, ekintza baten ondoren aurkikuntza bat dakarrelako. -다가 보니까-k iradokitzen du aurkikuntza ekintza bat denbora batez jarraitu ondoren egin zela, eta -았/었더니-k, berriz, iraganeko ekintza amaitu bat ondorengo aurkikuntza edo emaitza batekin lotzen du.
4. maila