-거든
Ако, кога (неформално)
-거든 е разговорен сврзник што се користи на два главни начина: како услов („ако“ или „кога“) или за да се даде причина или позадинска информација („затоа што“ или „гледаш...“).
Како функционира
-거든 е разновиден завршеток што првенствено се користи во говорниот корејски јазик. Неговото значење во голема мера зависи од неговата позиција и типот на реченицата што следи.
1. Условна употреба (Ако/Кога)
Оваа употреба поврзува две клазули, каде што првата клазула со -거든 поставува услов за втората. Тоа е посилен, посигурен услов од -(으)면.
- Структура: [Основа на глагол/придавка] + -거든, [Наредба / Предлог / Ветување]
- Клучна точка: Втората клазула речиси никогаш не е едноставна декларативна изјава за факт или навика. Мора да биде наредба, предлог, понуда или изјава за намерата на говорникот.
- Пример: 도착하거든 전화해. (Кога ќе пристигнеш, јави ми се.) - Ова е наредба.
- Пример: 바쁘지 않거든 좀 도와줘. (Ако не си зафатен, помогни ми малку.) - Ова е барање.
2. Употреба за причина/позадина (Затоа што/Гледаш...)
Оваа употреба се појавува на крајот од реченицата за да обезбеди контекст или причина за она што штотуку е кажано или што се случува. Често се користи за одговор на прашање „зошто“, без разлика дали е изречено или подразбрано.
- Структура: [Реченица што објаснува ситуација]. [Реченица што завршува на -거든].
- Клучна точка: Додава нијанса дека говорникот му открива некоја информација на слушателот. Многу е разговорно.
- Пример: A: 왜 이렇게 기분이 좋아 보여요? (Зошто изгледаш толку среќно?)
B: 오늘 월급날이거든. (Затоа што денес е ден за плата, гледаш.)
Време и форма:
- Се додава директно на основата без оглед на крајната самогласка или согласка: 먹다 → 먹거든, 가다 → 가거든, 좋다 → 좋거든.
- Може да се користи со ознаката за минато време -았/었-: 숙제를 다 했거든 놀러 가. (Ако си ја завршил домашната задача, оди да си играш.)
- Се додава на 이다 како 이거든/아니거든.
Примери (5)
- 한국에 도착하거든 바로 전화해 주세요.
When you arrive in Korea, please call me right away.
Збор по збор: Во Кореја пристигнеш-ако веднаш јави ми се.
Ова ја покажува условната употреба на -거든. Условот е „пристигнување во Кореја“ и е проследен со наредба/барање „јави ми се“.
- A: 왜 이렇게 서둘러요?
B: 곧 기차가 출발하거든.
A: Why are you in such a hurry? B: Because the train is about to depart.
Збор по збор: A: Зошто толку брзаш? B: Наскоро возот тргнува-затоа што.
Ова ја покажува употребата за причина/позадина. Б ја објаснува причината за брзањето. Завршетокот -거든 подразбира „Причината е...“ или „Гледаш, возот тргнува“.
- 그 책을 다 읽었거든 저 좀 빌려주세요.
If/When you've finished reading that book, please lend it to me.
Збор по збор: Таа книга цела прочитана-ако јас малку позајми.
Овој пример ја користи ознаката за минато време -었- со -거든 за да постави услов заснован на завршена акција.
- 시간이 괜찮거든 우리 저녁이나 같이 먹자.
If you have time, let's have dinner or something together.
Збор по збор: Време има-ако ние вечера или нешто заедно да јадеме.
Овде, -거든 е додадено на придавка (괜찮다) и е проследено со предлог (-자).
- A: 이 옷 정말 예쁘네요!
B: 어제 세일해서 샀거든.
A: These clothes are really pretty! B: (That's because) I bought them on sale yesterday.
Збор по збор: A: Оваа облека навистина убава! B: Вчера на распродажба-така купив-затоа што.
Б дава позадинска информација за тоа зошто ја има оваа нова, убава облека. Тоа е разговорен начин да се објасни ситуацијата.
Чести грешки
Користење на -거든 за општи вистини или факти наместо -(으)면.
물이 100도가 되거든 끓어요.물이 100도가 되면 끓어요.-거든 се користи за специфични услови, обично проследени со наредба или предлог. За општи, научни факти како „водата врие на 100 степени“, мора да го користите општиот услов -(으)면.
Следење на условниот -거든 со едноставна описна изјава наместо со наредба или предлог.
퇴근하거든 차가 많이 막혔어요.퇴근하니까 차가 많이 막혔어요.Условниот -거든 поставува очекување за наредба, предлог или волја (на пр., '퇴근하거든 전화해' - 'Кога ќе завршиш со работа, јави ми се'). Не може да биде проследен со едноставно набљудување во минато време. За да се наведе причина или низа, -(으)니까 или -고 би биле посоодветни.
Како се поврзува
Научи го ова прво
Поврзани образци
- -(으)니까Значи, бидејќи
Двете можат да изразат причина. -(으)니까 е стандарден сврзник за причина. Употребата на „причина“ кај -거든 е поразговорна, се користи на крајот од реченицата за да даде позадинска информација што слушателот можеби не ја знае.
Ниво 3 - -잖아Знаеш, ... нели?
Двете се разговорни завршетоци на реченици што даваат информации. -거든 воведува причина или нова информација („Гледаш...“). -잖아 потврдува информација за која говорникот мисли дека слушателот веќе ја знае („...знаеш“).
Ниво 3 - -자마자Штом
Иако условниот -거든 може да значи „кога“, -자마자 конкретно значи „штом“ и ја нагласува непосредноста на следната акција. '도착하거든' значи „кога ќе пристигнеш (во одреден момент)“, додека '도착하자마자' значи „во моментот кога ќе пристигнеш“.
Ниво 4