-(으)ㄴ 지

Канча Убакыт Өттү жана Экени

3-деңгээлУгулушу ji

Бул грамматиканын эки негизги колдонулушу бар. Биринчиси — убакыт жөнүндө айтуу: «Кореяга келгениме 1 жыл болду» (한국에 온 지 1년 됐어요). Экинчиси — абал боюнча күмөндү билдирүү: «Кымбат экенин билбейм» (비싼지 모르겠어요).

Бул үлгүнүн негизги бети да бар: -(으)ㄴ 지 (Since)

Кандай иштейт

Бул грамматикалык үлгү контекстке жараша эки башка мааниге ээ. Кайсы мааниде колдонулуп жатканын аныктап алуу маанилүү.

1. Өткөн убакыт ('бери')
Бул колдонулуш иш-аракет аяктагандан бери канча убакыт өткөнүн ченейт. Ал дайыма өткөн чактагы окуяга тиешелүү болот.

Өзгөрүшү (Иш-аракет этиштери):

  • Үндүүгө же ㄹ тамгасына аяктаган этиш уңгуларына: -ㄴ 지 кошулат
    - 오다 → 온 지 (келгенине бери)
    - 살다 → 산 지 (жашаганына бери)
  • Үнсүзгө аяктаган этиш уңгуларына: -은 지 кошулат
    - 먹다 → 먹은 지 (жегенине бери)

Адаттагы сүйлөм түзүлүшү:
Этиш-(으)ㄴ 지 + [Убакыт аралыгы] + 되다/넘다/지나다.
Мисалы: 한국에 온 지 1년이 되었어요. (Кореяга келгениме 1 жыл болду.)

2. Күмөндүүлүк ('экени')
Бул колдонулуш абал же сапат жөнүндөгү суроону сүйлөмдүн ичине кийирет. Бул форма кыйыр суроолор үчүн колдонулуучу кеңири -(으)ㄴ/는지 мүчөлөр тобуна кирет. Бул белгилүү -(으)ㄴ 지 формасы сыпат этиштер жана 이다 үчүн колдонулат.

Өзгөрүшү (Сыпат этиштер жана 이다):

  • Маанилүү: 'экени' маанисиндеги мүчө боштуксуз жазылат — 큰지, 작은지, 학생인지 — ал эми боштук менен жазылган -(으)ㄴ 지 формасы 'бери' дегенди билдирет.
  • Үндүүгө же ㄹ тамгасына аяктаган сыпат этиш уңгуларына: -ㄴ지 кошулат
    - 크다 → 큰지 (чоң же чоң эмес экени)
    - 멀다 → 먼지 (алыс же алыс эмес экени)
  • Үнсүзгө аяктаган сыпат этиш уңгуларына: -은지 кошулат
    - 작다 → 작은지 (кичине же кичине эмес экени)
  • Зат атоочторго (이다 менен): Зат атооч + -(이)ㄴ지
    - 학생이다 → 학생인지 (студент же студент эмес экени)

Бул сүйлөм тилкеси адатта 알다, 모르다, 궁금하다 сыяктуу билүү, суроо же кызыгуу этиштери менен уланат.
Мисалы: 그 사람이 학생인지 모르겠어요. (Ал адамдын студент же студент эмес экенин билбейм.)

Экөөнү кантип айырмалайбыз?
-(으)ㄴ 지 мүчөсүнөн кийин эмне турганына караңыз. Эгер убакыт аралыгын жана 되다, 넘다, 지나다 сыяктуу этиштерди көрсөңүз, ал 'бери' дегенди билдирет. Эгер 알다, 모르다, 궁금하다 сыяктуу этиштерди көрсөңүз, ал 'экени' дегенди билдирет.

Мисалдар (5)

  1. 한국에 온 지 1년이 되었어요.

    Кореяга келгениме бир жыл болду.

    Сөзмө-сөз: Кореяга келгенине бери 1 жыл болду.

    Бул мисал 'өткөн убакыт' маанисин көрсөтөт. '온 지' сүйлөөчүнүн Кореяга келген учурун белгилейт.

  2. 점심 먹은 지 얼마나 됐어요?

    Түштөнүп алганыңа канча убакыт болду?

    Сөзмө-сөз: Түштүк жегенине бери канча болду?

    Үнсүз менен аяктаган этиш уңгусу (먹다 → 먹은 지) менен 'өткөн убакыт' үлгүсүн колдонгон көп кездешүүчү суроо.

  3. 이 옷이 저한테 작은지 한번 입어 볼게요.

    Бул кийим мага кичине эмеспи деп кийип көрөйүн.

    Сөзмө-сөз: Бул кийим мага кичине экенин бир жолу кийип көрөм.

    Бул жерде 작다 (кичине болуу) сыпат этиши 'кичине же кичине эместигин' билдирүү үчүн 작은지 түрүнө өзгөрөт.

  4. 그 사람이 학생인지 아닌지 잘 모르겠어요.

    Ал адам студентпи же жокпу, так билбейм.

    Сөзмө-сөз: Ал адам студент экенин же студент эмес экенин жакшы билбейм.

    Бул мисал зат атооч менен 'күмөндүүлүк' маанисин көрсөтөт. '학생인지' сөзү сүйлөмгө 'Ал адам студентпи?' деген суроону кийирет.

  5. 날씨가 좋은지 나쁜지 창밖을 보세요.

    Аба ырайы жакшыбы же жаманбы, терезеден карап көрчү.

    Сөзмө-сөз: Аба ырайы жакшы экенин жаман экенин терезеден сыртка караңыз.

    Бул жерде 'жакшыбы же жокпу' дегенди туюнтуу үчүн 좋다 (жакшы болуу) сыпат этиши 좋은지 түрүндө колдонулган.

Көп кетирилүүчү каталар

  • 'Өткөн убакыт' мааниси үчүн учур чактагы -는지 формасын колдонуу.

    서울에 오는지 1년 됐어요.
    서울에 온 지 1년 됐어요.

    'Өткөн убакыт' мааниси дайыма мурда аяктаган иш-аракетке тиешелүү болот. Ошондуктан учур чактагы иш-аракет этиш формасы -는 эмес, өткөн чакка таандык -(으)ㄴ формасын колдонуу керек.

  • -(으)ㄴ 지 (бери) формасын -는 동안 (убагында) формасы менен чаташтыруу.

    한국에 사는 지 재미있는 일이 많았어요.
    한국에 사는 동안 재미있는 일이 많았어요.

    -(으)ㄴ 지 мезгилдин башталыш чекитин белгилейт ('бери'). Ал эми -는 동안 иш-аракет болуп жаткан бардык убакыт аралыгын билдирет ('учурунда'). Кореяда болгон учуруңузда болгон нерселер жөнүндө айтуу үчүн -는 동안 формасын колдонуңуз.

Кантип байланышат

Адегенде муну үйрөнүңүз

Бул үлгүдөгү сөздөр

-ㄴ 지지-ㄴ지