-라고

Біреуге бірдеңе істеуді бұйыру/айту

3-деңгейАйтылуы rago

-(으)라고 — бұйрықтарды жеткізуге арналған грамматикалық үлгі. Мысалы, '엄마가 빨리 오라고 했어요' деген сөйлем 'Анам маған тез келуімді айтты' дегенді білдіреді.

Қалай жұмыс істейді

-(으)라고 — жанама сөйлеуде, әсіресе бұйрықтарды, өтініштерді немесе тапсырмаларды жеткізуде қолданылатын маңызды үлгі. Бұл қазақ тіліндегі «(біреу) (біреуге) ... істеуді айтты» деген тіркеске сәйкес келеді.

Жалғану ережелері:
1. Етістік түбірі дауысты дыбыспен немесе ㄹ әрпімен аяқталса: -라고 жалғанады.

가다 (бару) → 가라고
만들다 (жасау) → 만들라고 (ㄹ түсіп қалмайды)

2. Етістік түбірі дауыссыз дыбыспен аяқталса (ㄹ-ден басқа): -으라고 жалғанады.

먹다 (жеу) → 먹으라고
앉다 (отыру) → 앉으라고

Бұл жеткізілетін бұйрықтан кейін әдетте мынадай хабарлау етістіктері келеді:

하다 / 말하다: айту
부탁하다: өтіну
시키다: бұйыру / істету
전하다: хабарлау

Жиі қолданылатын қысқартылған түрі:
Күнделікті сөйлеу тілінде -(으)라고 해요 тіркесі көбінесе -(으)래요 болып қысқарады.
• 선생님이 오라고 해요. → 선생님이 오래요. (Мұғалім келуді айтты.)
• 밥 먹으라고 해요. → 밥 먹으래요. (Олар тамақ ішуді айтты.)

Бұл үлгі дәйексөздердің бір бөлігі болып табылады. Оны мыналармен салыстырыңыз:

-다고: мәлімдемелер үшін ('...деп айтты')
-냐고: сұрақтар үшін ('...ма деп сұрады')
-자고: ұсыныстар үшін ('...істейік деп ұсынды')

Мысалдар (5)

선생님께서 조용히 하라고 하셨어요.
The teacher told us to be quiet.
Сөзбе-сөз: Мұғалім тыныш болуды айтты.
엄마가 저녁 먹으라고 불렀어요.
Mom called me to eat dinner.
Сөзбе-сөз: Анам кешкі асты ішуді айтты.
먹다 етістігі дауыссыз дыбыспен аяқталғандықтан, -으라고 жалғанады.
부장님이 이 서류를 빨리 만들라고 시키셨어요.
The department head ordered me to make this document quickly.
Сөзбе-сөз: Бөлім басшысы бұл құжатты тез жасауды бұйырды.
만들다 сияқты ㄹ әрпімен аяқталатын етістіктерге ㄹ-ді түсірмей, тікелей -라고 жалғанады.
친구가 숙제를 도와달라고 부탁했어요.
My friend asked me to help with the homework.
Сөзбе-сөз: Досым үй тапсырмасына көмектесуімді сұрады.
Біреуден сөйлеуші үшін бірдеңе істеуін сұрағанда, 주다 етістігі қолданылады, ол дәйексөз түрінде 달라고 болып өзгереді. Бұл өте жиі кездесетін және маңызды нұсқа.
의사 선생님이 약을 잘 챙겨 먹으래요.
The doctor says to take my medicine well.
Сөзбе-сөз: Дәрігер дәріні жақсылап ішуді айтты.
먹으래요 — 먹으라고 해요 тіркесінің қысқартылған түрі.

Жиі кездесетін қателер

Бұйрықтар үшін -(으)라고 емес, мәлімдемелік дәйексөз -다고 түрін қолдану.
선생님이 숙제를 하다고 했어요.
선생님이 숙제를 하라고 했어요.
-다고 мәлімдемелерді жеткізу үшін ('...деп айтты'), ал -(으)라고 бұйрықтарды жеткізу үшін ('...істеуді айтты') қолданылады. 'Үй тапсырмасын орында' деген бұйрық болғандықтан, -(으)라고 қолдану керек.
Дауыссыз дыбыспен аяқталатын етістік түбірлеріне -으- қосуды ұмыту.
엄마가 밥을 먹라고 했어요.
엄마가 밥을 먹으라고 했어요.
Етістік түбірі дауыссыз дыбыспен аяқталса (мысалы, 먹-), -라고 жалғауының алдына -으- қосып, -으라고 жасау керек.