-다니
Ezin dut sinetsi, pentsatzea...
-다니 zerbait entzun edo konturatzean harridura, ezinegona edo beste emozio indartsu bat (admirazioa edo etsipena, adibidez) adierazteko erabiltzen da. 'Pentsatzea...' edo 'Ezin dut sinetsi...' bezala itzultzen da.
Nola funtzionatzen duen
-다니 informazio baten aurrean erreakzio emozional indartsua adierazteko erabiltzen den adierazpen indartsua da. Hiztuna gertakari bat aipatzen ari balitz bezala da, eta ondoren, berehala erreakzionatzen du. Emozioa positiboa (admirazioa, harridura atsegina), negatiboa (shocka, etsipena, kritika) edo neutroa (ezinegon hutsa) izan daiteke.
Konjugazio-arauak:
Konjugazioa hitz motaren eta denboraren araberakoa da.
- Aditzak (Oraina): Erroa + -ㄴ/는다니
- 먹다 → 먹는다니 (Norbaitek jaten duela pentsatzea...)
- 가다 → 간다니 (Norbaitek joaten dela pentsatzea...) - Adjektiboak: Erroa + 다니
- 예쁘다 → 예쁘다니 (Hori polita dela pentsatzea!)
- 크다 → 크다니 (Ezin dut sinetsi hain handia denik!) - Izenak: Izena + -(이)라니
- 학생 → 학생이라니 (Ikaslea dela pentsatzea!)
- 의사 → 의사라니 (Ezin dut sinetsi medikua denik!) - Iraganaldia: Erroa + -았/었다니
- 했다 → 했다니 (Hori egin dutela pentsatzea!)
- 봤다 → 봤다니 (Ezin dut sinetsi ikusi duzunik!) - Etorkizuna/Ustea: Erroa + -겠다니
- 가겠다 → 가겠다니 (Joango zarela pentsatzea!)
Egitura hau askotan harridura gisa erabiltzen da, edo hiztunaren erreakzioa deskribatzen duen perpaus baten lehen zati gisa. Adibidez: [Gertakaria]-다니 [Erreakzioa].
Adibideak (5)
- 그 영화가 그렇게 재미있다니, 저도 꼭 봐야겠어요.
To think that movie is so fun, I must watch it too.
Hitzez hitz: That movie that much is fun, I also definitely must watch.
Hiztunak harridura eta interesa adierazten du pelikula zein dibertigarria den entzutean.
- 매일 아침 5시에 일어난다니 정말 대단하네요.
To think that you wake up at 5 AM every day, that's truly amazing.
Hitzez hitz: Every morning at 5 o'clock wake up, really is amazing.
Perpaus honek norbaiten errutina diziplinatuarekiko admirazioa erakusten du.
- 저 사람이 제 상사라니 믿을 수가 없어요.
I can't believe that person is my boss.
Hitzez hitz: That person my boss is, I cannot believe.
Hemen, -라니 izen batekin (상사) erabiltzen da shocka edo ezinegona adierazteko.
- 벌써 숙제를 다 했다니, 정말 빨리 끝냈네요!
To think you've already finished all your homework! You finished really fast!
Hitzez hitz: Already homework all did, really quickly finished!
Iraganaldiko -했다니 forma erabiltzen da amaitutako ekintza baten aurrean harridura erakusteko.
- 시험 전날에 밤새 게임을 했다니 제정신이야?
To think you stayed up all night playing games the day before an exam, are you in your right mind?
Hitzez hitz: Exam day before all night games did, are you sane?
Adibide honek erakusten du nola -다니 ezinegon kritikoa edo gaitzespena adierazteko erabil daitekeen.
Ohiko akatsak
-다니 (harridura) eta -다니까 (arrazoia/enfasia) nahastea.
비가 온다니 우산을 가져가세요.비가 온다니까 우산을 가져가세요.-다니 gertakari baten aurrean erreakzio emozionala adierazten du ('Ezin dut sinetsi euria ari duela!'). -다니까 agindu edo iradokizun baten arrazoia ematen du ('Euria ari duenez, hartu aterkia.'). Ezin dira elkarren artean trukatu.
Izenetarako konjugazio okerra erabiltzea.
그 사람이 한국 사람다니, 한국말을 정말 잘하네요.그 사람이 한국 사람이라니, 한국말을 정말 잘하네요.Izenetarako, 이다 kopula erabili eta egitura horri erantsi behar diozu, -(이)라니 lortuz. Ezin diozu -다니 zuzenean izen bati erantsi.
Nola lotzen den
Ikasi hau lehenik
Erlazionatutako egiturak
- -는다고/ㄴ다고/다고Esan, Adierazi
Hau zeharkako aipamen-forma oinarrizkoa da. -다니 '-다고 하니' (hori diotenez...) formaren laburdura da, beraz, oinarrizko forma hau ulertzea funtsezkoa da -다니 nondik datorren jakiteko.
3. maila - -다니까Esaten dizut
Aipamen-forma batetik ere eratorria ('-다고 하니까'), baina arrazoi bat emateko edo puntu bat berriro azpimarratzeko erabiltzen da, askotan agindu edo iradokizun baten aurretik. Funtsezkoa da hau -다니-ren harridura/ezinegonetik bereiztea.
4. maila - -더니Ohartu nintzen, eta gero
Hiztuna ondorengo emaitza batera daraman egoera bat behatzen duenean erabiltzen da. Biek aurreko gertakari bat badute ere, -더니 sekuentzia edo kausa-efektuan zentratzen da, eta -다니, berriz, gertakariarekiko hiztunaren erreakzio emozionalean.
4. maila - -군/구나A, Hori Ikusten Dut
Hau konturatze berri bat edo harridura arina adierazten duen amaiera exklamatiboa da. -다니-k shocka, ezinegona edo admirazioa bezalako emozio askoz indartsuagoa adierazten du, -구나, berriz, 'A, ulertzen dut!' edo 'Horrela da, beraz!' bezalako adierazpen leunagoa da.
3. maila