-더

Dëshmia, realizimi

Niveli 4Tingëllon si deo

-더 është një shënues retrospektiv. Ai tregon se folësi po flet për diçka që e ka parë, dëgjuar ose ndjerë personalisht në të kaluarën.

Si funksionon

-더- është një mbaresë para-finale që shton një shtresë kuptimi në fjalitë e kohës së shkuar. Funksioni i saj kryesor është të tregojë se informacioni që po ndahet bazohet në përvojën ose vëzhgimin e drejtpërdrejtë dhe personal të folësit. Ajo përcjell një ndjesi kujtimi ose realizimi.

1. Përvoja e drejtpërdrejtë kundrejt së shkuarës së thjeshtë
Ndërsa koha e shkuar standarde thjesht deklaron një fakt, -더- thekson se folësi e ka dëshmuar atë.

E shkuara e thjeshtë: 어제 날씨가 좋았어요. (Moti ishte i mirë dje.) - Një deklaratë neutrale fakti.
Me -더-: 어제 날씨가 좋더라. (Kujtoj që moti ishte i mirë dje.) - Nënkupton që folësi ishte aty dhe po kujton vëzhgimin e tij personal.

2. Kufizimet e subjektit
Subjekti i një fjalie me -더- zakonisht nuk është folësi (veta e parë 'unë').

Veta e tretë (Ai/Ajo/Ata): Perfekt. Folësi po vëzhgon dikë tjetër.
p.sh., 지수 씨가 노래를 정말 잘하더라. (Pashë që Jisu këndon shumë mirë.)
Veta e dytë (Ti): Gjithashtu e zakonshme, veçanërisht kur kujtohet diçka për dëgjuesin.
p.sh., 너 어제 정말 피곤해 보이더라. (Dukeshit shumë i lodhur dje, e vura re.)
Veta e parë (Unë): Ky është një rast i veçantë. Përdoret kur folësi reflekton mbi gjendjen ose veprimin e tij të kaluar, shpesh me një ndjenjë surprize ose realizimi të ri. Është si të vëzhgosh veten nga larg.
p.sh., 내가 어제 그렇게 많이 먹었더라. (Tani e kuptoj që hëngra aq shumë dje.)

3. Kombinimet e zakonshme
-더- është një element ndërtues dhe pothuajse gjithmonë kombinohet me mbaresa të tjera:

-더라 / -더라고(요): Një deklaratë e një fakti të vëzhguar. Forma më e zakonshme e mbylljes së fjalisë.
p.sh., 시험이 생각보다 어렵더라고요. (Zbulova se provimi ishte më i vështirë nga sa mendoja.)
-던: Një formë që modifikon emrin. Përshkruan një emër që folësi e kujton nga e kaluara.
p.sh., 제가 자주 가던 카페가 문을 닫았어요. (Kafeja ku shkoja shpesh është mbyllur.)
-더니: Lidh një vëzhgim të së kaluarës me një rezultat ose kontrast pasues.
p.sh., 아침에는 날씨가 흐리더니 지금은 맑아졌네요. (Moti ishte i vranët këtë mëngjes, por tani është kthjelluar.)
-던가(요)?: Përdoret për të bërë një pyetje për diçka në të kaluarën që folësi ose dëgjuesi mund ta mbajnë mend.
p.sh., 우리가 작년에 여기 왔던가요? (A erdhëm këtu vitin e kaluar? Po përpiqem të kujtoj.)

Shembuj (4)

어제 보니 민준 씨가 아주 열심히 공부하더라.
When I saw Minjun yesterday, he was studying very hard.
Fjalë për fjalë: Yesterday when I saw, Minjun very diligently was studying.
Folësi po raporton vëzhgimin e tij të drejtpërdrejtë të veprimeve të Minjun duke përdorur -더라.
그 영화가 생각보다 재미있던데요.
That movie was more fun than I expected.
Fjalë për fjalë: That movie than thought was fun.
Folësi po ndan përvojën dhe realizimin e tij personal pasi pa filmin. -던데요 është një formë e zakonshme e sjellshme për të shprehur një vëzhgim të kujtuar, shpesh kur paraqitet një mendim ndryshe.
제가 어렸을 때 살던 집이 아직도 그대로예요.
The house I lived in when I was young is still the same.
Fjalë për fjalë: I when was young lived-in house still is as-is.
Këtu, -던 përdoret për të modifikuar emrin 집 (shtëpi), duke treguar një vend ku folësi kujton se ka jetuar në të kaluarën.
아까는 배가 고프더니 지금은 괜찮아졌어요.
I was hungry a while ago, but now I'm okay.
Fjalë për fjalë: A while ago stomach was hungry, but now became okay.
-더니 lidh gjendjen e vëzhguar të folësit në të kaluarën (të qenit i uritur) me gjendjen aktuale kontrastuese (të qenit mirë).

Gabimet e zakonshme

Përdorimi i -더- për informacion të dorës së dytë.
Kuptim tjetër친구가 그 식당이 맛있더래요.
친구가 그 식당이 맛있대요.
-더- është rreptësisht për përvojën e drejtpërdrejtë të folësit. Për të raportuar atë që tha dikush tjetër, duhet të përdorni forma të citimit indirekt si -대요 (një tkurrje e -다고 해요).
Përdorimi i -더- me një subjekt të vetës së parë për një veprim të thjeshtë të së kaluarës.
저는 어제 도서관에 가더라.
저는 어제 도서관에 갔어요.
Për të deklaruar një fakt të thjeshtë për veprimet tuaja të kaluara, koha e shkuar standarde -았/었어요 është e saktë. Përdorimi i -더라 tingëllon i panatyrshëm, sikur po e vëzhgoni veten si një person të tretë. Përdoreni atë për një subjekt të vetës së parë vetëm kur shprehni një realizim të ri për gjendjen ose veprimin tuaj të kaluar (p.sh., 내가 그때 정말 긴장했더라 - Tani e kuptoj që isha shumë nervoz atëherë).