-라
Terminaziun quotativa/imperativa
-라 è ina terminaziun en il stil simpel cun duas funcziuns principalas: dar in cumond direct (scu 'Va!') u citar in cumond (scu 'El ha ditg da ir').
Co quai funcziuna
-라 ha duas funcziuns principalas ch'i è impurtant da differenziar tut tenor il context.
1. Imperativ (cumond direct)
Quai è in cumond en la furma simpla, ina part dal nivel da lingua 해라체. El vegn utilisà per tschatschar cun bel bain pli giuvens, cun buns amis u cun uffants. El sa chatta era savens en material scrit sco recepts, instrucziuns d'examen u taflas nua ch'in cumond direct e personal è dumandà.
Conjugaziun:
- Il cumond da tschatschar 해라체 è -아/어라 per tut ils radischs, cun contracziun suenter vocals: 가다 → 가라, 쓰다 → 써라, 먹다 → 먹어라, 읽다 → 읽어라. Resguardar 오다 → 와라 (u l'irregulari 오너라); 오라 è la furma scritta/quotativa, betg la furma discurrida 'Vena!'.
- Per verbs cun 하다 daventa quai 해라 u 하여라: 공부하다 → 공부해라 (Studia!).
- Per 이다/아니다 daventa quai 이어라/여라 u 아니어라.
Chesta furma è fitg directa e sa udair malmenschada sche manegiada fauss. I fa senn da l'evitar cun personas betg enconuschentas, pli veglias u superiuras. Per cumonds curtais, utilisescha -세요 u -하십시오.
2. Quotativ (citar in cumond)
En la conversaziun quotidiana sa -라 esser ina furma scurtada dal mehanissem da citar indirect -라고 하다 u -라고 말하다. El vegn utilisà per relatar in cumond che qualch'un auter ha dà.
- 엄마가 빨리 오라고 했어. → 엄마가 빨리 오라 그랬어. (La mamma ha ditg da vegnir spert.)
- 선생님이 조용히 하라고 하셨어요. → 선생님이 조용히 하라 하셨어요. (Il magister ha ditg da restar quiet.)
En quest uss vegn il nivel da curtesia determinà dal verb final da la frasa (p.ex. 그랬어 visavi 하셨어요) e betg da -라 sez.
Exempels (5)
- 저기로 빨리 가라.
Va spert leu trans.
Pled per pled: Leu trans spert ir.
In cumond direct e simpel dà a qualch'un pli giuvend u dal medem/pli bass status en in context informal. Il radisch dal verb 가- finescha cun ina vocala.
- 여기에 이름을 써라.
Scriva tes num qua.
Pled per pled: Qua num scriver.
Quai è in exempel da l'imperativ -라 utilisà en instrucziuns scrittas, sco sin in formular. Il radisch dal verb è 쓰- (da 쓰다), ch'as finescha cun ina vocala.
- 엄마가 숙제부터 하라 그랬어.
La mamma ha ditg da far ils pensums l'emprim.
Pled per pled: Mamma pensums l'emprim far ha ditg.
Qua è 하라 ina furma scurtada e simpla dal quotativ 하라고. La frasa cumpletta fiss '숙제부터 하라고 그랬어'.
- 선생님께서 조용히 하라 하셨어요.
Il magister ans ha ditg da restar quiets.
Pled per pled: Magister (onor.) quiets far ha ditg (onor.).
Quai mussa la furma quotativa scurtada utilisada en ina frasa pli curtaisa. Il verb final 하셨어요 fa che tut la frasa è curtaisa.
- 항상 정직한 사람이어라.
Sias adina ina persona onesta.
Pled per pled: Adina onesta persona esser.
In exempel da -라 utilisà cun il verb 이다 (esser). Chesta furma ha savens in ton proverbial u d'instrucziun.
Sbagls frequents
Utilisar -라 en situaziuns curtaisas u formalas.
Autra significaziun사장님, 이 서류를 보라.사장님, 이 서류를 보세요.-라 è ina furma da cumond simpla ed è malmenschada cun superiurs u personas pli veglias. Ti stuess utilisar terminaziuns curtaisas sco -세요 u la furma formala -하십시오.
Utilisar -라 cun verbs che han in radisch cun consonanta.
이 책을 읽라.이 책을 읽어라.Il cumond discurrì en 해라체 è -아/어라 per mintga radisch. El contraha suenter vocals (가라, 써라) e piglia -어라 suenter consonantas (읽어라). I n'è betg in simplo -라 pur; il cumond scrit/indirect è -(으)라.
Co ch'i sa collia
Emprenda quai l'emprim
Models colliads
- -아/어라Cumond informal
Quai è la cuntrapaiver da -라, utilisada per dar cumonds directs cun verbs che fineschan cun ina consonanta (p.ex. 먹어라). Ensema furman els il stil imperativ simpel.
Nivel 1 - -라고 하다Dir, ch'insister
-라 è savens ina furma scurtada e simpla da quest mehanissem complet da citar indirect per cumonds. Chapir -라고 하다 giuda a chapir il context da l'uss quotativ da -라.
Nivel 3 - -(으)세요Per plaschair
Quai è la furma da cumond curtaisa da standard. I è impurtant da parar il stil direct e simpel da -라 cun il stil curtais da -세요 per chapir cur utilisar la quala.
Nivel 1 - -(으)십시오Per plaschair
Quai è la furma da cumond curtaisa e formala, utilisada en situaziuns fitg formalas. Cumparegliar -라, -세요 e -하십시오 giuda a clarificar ils differents nivels da curtesia en cumonds coreans.
Nivel 2 - -지 마라Betg (furma simpla)
Quai è la furma da cumond simpla e negativa cun il senn da 'Betg far...'. Quai è l'equivalent negativ da -라/-아/어라.
Nivel 3