-(으)니
Since, because
-니 vegn duvrà per colliar duas proposiziuns, nua che l'emprima proposiziun furnescha la raschun u la consequenza per la segunda. I s'implitgescha savens che l'oratur ha scuvert u realisà l'infurmaziun en la segunda proposiziun suenter avair exequì l'acziun en l'emprima.
Co quai funcziuna
-니 è ina finiziun da colliaziun versatila che exprima ina raschun u ina consequenza. Entant ch'i vegn translatà cun 'perquai che' u 'damai che', è sia funcziun centrala da colliar in'acziun u in stadi en l'emprima proposiziun cun ina scuverta, realisaziun, dumonda u imperativ suandant en la segunda proposiziun.
Utilisaziuns principalas:
1. Scuverta u realisaziun
La caracteristica la pli distincta da -니 è che l'oratur exequescha l'acziun en l'emprima proposiziun e, sco resultat, scuvra u realisescha la situaziun en la segunda proposiziun. I s'implitgescha ina sequenza: Acziun → Scuverta.
- 창문을 여니 시원한 바람이 들어왔다. (Jau hai avert la fanestra ed hai scuvert ch'ina brischa frestga è entrada.)
- 집에 오니 아무도 없었다. (Cur ch'jau sun arrivà a chasa, hai jau scuvert che nagin n'era là.)
2. Raschun per in imperativ u ina proposta
Diferent da -아/어서, po -니 vegnir duvrà per furnir ina raschun per in imperativ (-(으)세요) u ina proposta (-자, -ㅂ시다). La raschun è savens insatge che l'oratur ha gist observà u realisà.
- 날씨가 추우니 옷을 따뜻하게 입으세요. (Damai ch'il temp è fraid, vestgì tai bain, per plaschair.)
- 시간이 없으니 서두르자. (Damai che nus n'avain betg temp, spert, faschain svelt.)
3. Raschun per ina dumonda
I po er vegnir duvrà per far ina dumonda basada sin l'observaziun en l'emprima proposiziun.
- 그렇게 열심히 공부하니 피곤하지 않니? (Ti emprendas uschè fitg, na stos ti betg stanchel?)
Conjugaziun:
- Temas da verbs/adjectivs che fineschan cun ina vucala u ㄹ: Agiunscher -니.
- 가다 → 가니 (damai che ti vas)
- 만들다 → 만드니 (damai che ti fas) - Temas da verbs/adjectivs che fineschan cun ina consonant (excepziun ㄹ): Agiunscher -으니.
- 먹다 → 먹으니 (damai che ti mangias)
- 좋다 → 좋으니 (damai ch'i è bun)
Comparaziun cun autras furmas da 'perquai che':
- vs. -아/어서: -아/어서 mussa ina consequenza logica generala e na po betg vegnir duvrà cun imperativs/propostas. -니 s'implitgescha ina scuverta persunala e po vegnir duvrà cun imperativs/propostas.
- vs. -으니까: Ombradu pon vegnir duvrà cun imperativs. -으니까 dat savens ina raschun ch'è gia enconuschenta u è ina giudicaziun subjectiva per giustifitgar la declaraziun suandanta. -니 preschenta savens in fatg nov observà sco raschun.
- vs. -더니: Ombradu involvan observaziun. -더니 vegn duvrà cura che l'oratur observa in midament tar qualch'auter u insatge auter. -니 vegn duvrà cura che l'atgna acziun da l'oratur maina ad ina scuverta.
Exempels (5)
- 아침에 일어나니 눈이 와 있었다.
When I woke up in the morning, I found that it had snowed.
Pled per pled: In the morning waking up, snow had come.
L'acziun da sa stuschar ha manà a la scuverta ch'i aveva nevà. Quai è in exempel classic da la nuanza da 'scuverta' da -니.
- 밖에 나가니 비가 오고 있었어요.
When I went outside, I saw that it was raining.
Pled per pled: Outside going out, rain was coming.
L'oratur ha scuvert ch'i ploveva be suenter l'acziun da sortir.
- 피곤하니 오늘은 일찍 쉬세요.
Since you're tired, please rest early today.
Pled per pled: Tired since, today early rest please.
-니 vegn duvrà per furnir ina raschun per in imperativ (-(으)세요).
- 오랜만에 친구를 만나니 정말 반가웠다.
Meeting my friend for the first time in a while, I was really glad.
Pled per pled: After a long time a friend meeting, really was glad.
Il sentiment da plaschair è in resultat direct realisà suenter avair inscuntrà l'ami.
- 그 책을 다 읽으니 내용이 이해가 되네요.
Now that I've read the whole book, I understand the content.
Pled per pled: That book all reading, content understanding becomes.
La chapientscha è vegnida sco resultat da finir il cudesch.
Sbagls frequents
Duvrar -아/어서 enstagl da -니 per imperativs u propostas.
날씨가 좋아서 공원에 갑시다.날씨가 좋으니 공원에 갑시다.Il muster da grammatica -아/어서 na po betg vegnir suandà dad imperativs (sco -(으)세요) u propostas (sco -ㅂ시다 u -자). En quests cas duessas ti duvrar -니 u -으니까.
Duvrar -니 per ina relaziun generala da consequenza nua che nagina scuverta n'è s'implitgada.
버스가 늦게 도착하니 수업에 늦었어요.버스가 늦게 도착해서 수업에 늦었어요.-니 è il meglier cura che l'emprima proposiziun maina ad ina nova realisaziun u scuverta. Per ina declaraziun simpla ed objectiva da consequenza sco questa, è -아/어서 u -기 때문에 pli natiral.
Confunder -니 cun -았/었더니 cura che il subject è l'oratur.
제가 열심히 공부하니 시험에 합격했어요.제가 열심히 공부했더니 시험에 합격했어요.Cura che l'oratur discurra dal resultat da sia atgna acziun passada terminada, vegn duvrà -았/었더니. I collià in'acziun passada cun in resultat suandant. En cuntrast, vegn -니 duvrà cura che in'acziun è il trigger direct per ina scuverta u realisaziun immediata. La situaziun scuverta po esser en il passà u en il preschent. Per exempel, '집에 오니 아무도 없었다' (Cur ch'jau sun arrivà a chasa, hai jau scuvert che nagin n'era là) è correct perquai che l'arrivar a chasa ha manà immediatamain a la scuverta.
Co ch'i sa collia
Emprenda quai l'emprim
Models colliads
- -아/어서Pervia, perquai
Ombradu signifitgan 'perquai che', ma -아/어서 è per consequenzas generalas e na po betg vegnir duvrà cun imperativs u propostas. -니 s'implitgescha ina scuverta persunala e po vegnir duvrà cun imperativs.
Nivel 2 - -더니Jau observà, e lura
Ombradu involvan observaziun u experientscha che maina ad in resultat. -더니 vegn duvrà cura che l'oratur observa in midament tar qualch'auter/insatge auter, u cura ch'i vegn descrit il resultat da l'atgna acziun passada. -니 vegn duvrà cura che l'acziun preschenta da l'oratur maina ad ina scuverta.
Nivel 4 - -기 때문에Pervia
-기 때문에 è ina moda pli formala ed objectiva da declerar ina raschun ('pervia dal fatg che...'). I manca la nuanza persunala da scuverta u observaziun immediata che è centrala per -니.
Nivel 4