-거니
Since, because (archaic)
-거니 è ina terminaziun archaica u litterara duvrada per exprimer ina raschun u ina causa, sumegliant a 'perquai che' u 'damai che'.
Co quai funcziuna
-거니 è ina terminaziun che exprima ina raschun u ina causa. Entant che ses senn da basa è sumegliant a colliaziuns modernas sco -니까 e -아/어서, è ses diever distinct e limità a contexts specifics.
Caracteristicas principalas:
- Ton archaic/litterar: Quai è il punct il pli impurtant. -거니 na vegn betg duvrà en il corean modern da mintgadi. Diever en ina conversaziun casuala sunass fitg spezial, sco discurrer en englais da Shakespeare. El sa chatta surtut en texts istorics, poesia, romans che tschertgan in stil classic u en proverbis.
- Consequenza natirala: El porta savens la nuanca che il resultat en la segunda frasa è ina consequenza evidenta, natirala u spetgada da la raschun menziunada en l'emprima frasa. Quai è sco dir: "Dà che X è vair, èsi be natiral che Y suonda."
- Diever retoric: El po vegnir duvrà en dumondas retoricas per suttastritgar l'evidenza d'ina situaziun. Per exempel: "El è il figl dal retg; co pudess el viver ina vita normala?"
Conjugaziun:
El sa collia simplamain cun il stamm da mintga verb u adjectiv, independentamain sch'el finescha cun ina vucala u ina consonant.
- 가다 (ir) → 가거니
- 먹다 (magliar) → 먹거니
- 있다 (esser avant maun) → 있거니
- 예쁘다 (esser bel) → 예쁘거니
- 학생이다 (esser in student) → 학생이거니
Entant che ti na vegnas probablamain betg a duvrar quest muster en tes agen discurs, èsi impurtant da l'enconuscher per chapir furmas pli veglias u pli litteraras dal corean.
Exempels (4)
- 세월이 약이거니, 그 슬픔도 곧 잊힐 것이다.
Since time is medicine, that sadness will also soon be forgotten.
Pled per pled: Time is medicine-since, that sadness also soon will be forgotten.
Quai ha in ton litterar u proverbial. El constatescha in fatg acceptà generalmain (il temp è medischina) sco raschun per ina consequenza natirala (la tristezza svanescha).
- 그는 왕의 아들이거니, 어찌 평범하게 살 수 있겠는가?
He is the king's son, so how could he possibly live an ordinary life?
Pled per pled: He is the king's son-since, how ordinarily can live?
Quai è ina dumonda retorica. Il fatg ch'el è in prinzi è la raschun evidenta daco ch'ina vita ordinaria è impossibla per el.
- 봄이 왔거니, 꽃이 피는 것은 당연한 이치다.
Since spring has come, it is a matter of course that flowers bloom.
Pled per pled: Spring has come-since, flowers blooming is a natural principle.
Quest exempel suttastritga la colliaziun natirala e logica tranter la causa (l'arrivada da la primavaira) e l'effect (flurs che flureschan).
- 네가 먼저 약속을 어겼거니, 나를 탓할 수는 없다.
Since you broke the promise first, you cannot blame me.
Pled per pled: You first broke the promise-since, me cannot blame.
Quai ha in sentiment fitg formal e levamain dramatic, sco or d'in teater istoric. El preschenta in argument logic basà sin in'acziun passada.
Sbagls frequents
Duvrar -거니 en la conversaziun moderna da mintgadi.
비가 오거니 우리 영화 보러 가자.비가 오니까 우리 영화 보러 가자.-거니 è ina furma archaica e suna betg natirala en il discurs modern. Per dar ina raschun per ina proposta u in cumond, è -니까 la tscherna correcta. Per ina constataziun generala da causa ed effect, fiss -아/어서 er approprià (p.ex. 비가 와서 길이 미끄러워요).
Co ch'i sa collia
Emprenda quai l'emprim
Models colliads
- -(으)니까So, because
-니까 è l'equivalents modern il pli commun per dar ina raschun, spezialmain cura che la frasa suandanta è in cumond, ina proposta u exprima il giudicament subjectiv dal pledader. -거니 è archaic e suttastritga ina consequenza pli objectiva e natirala.
Nivel 3 - -아/어서Pervia, perquai
-아/어서 è in'autra colliaziun moderna communa per causa ed effect. Diferent a -니까, na po el betg vegnir suandà da cumonds u propostas. El descriva ina relaziun generala e sequenziala tranter dus eveniments, entant che -거니 ha ina nuanca pli litterara e filosofica da vardad presumada.
Nivel 2 - -(으)므로Perquai, damai
-므로 è ina colliaziun formala en stil scrit per raschuns, sumegliant a 'perquai' u 'per consequenza'. El partecipescha al register formal cun -거니, ma -므로 vegn anc duvrà en scrituras academicas e formalas modernas, entant che -거니 è quasi exclusivamain litterar u istoric.
Nivel 3 - -거늘Mo, dentant (arcaic)
-거늘 è in'autra terminaziun archaica. El è collià cun -거니 areguard il stil e l'epoca, ma ha in senn cuntrari. Entant che -거니 inditgescha in resultat spetgà ('damai che A, lura B'), inditgescha -거늘 in resultat inaspri u cuntrastant ('sch'insumma A, B...').
Nivel 6