-건
Whether, no matter what
-건 è ina furma scurtada da -거나 e vegn duvrada per colliar dus verbs u adjectivs cuntrastants. I mussa che, independentamain da tge da las duas acziuns u stads che capita, il resultat menziunà en la frasa suandanta resta il medem. I vegn savens duvrà en la furma 'A건 B건'.
Co quai funcziuna
-건 è ina contracziun dal muster da grammatica -거나 (u). Totpina, sia utilisaziun è pli specifica ed emphatica. I vegn duvrà per preschentar duas acziuns u stads cuntrastants u alternatins, suttastritgond che nagina tscherna influenzescha il resultat declerà en la frasa principala. I porta il senn da 'sche... u...' u 'betg impurtant...'.
Utilisaziun:
I vegn duvrà il pli savens en la structura A건 B건, nua che A e B èn verbs, adjectivs u substantivs cuntrastants colliads cun 이다.
1. Cun verbs/adjectivs: Attatgai -건 directamain a la ragisch.
- 가다 (ir) + 오다 (vegnir) → 가건 오건 (sche ti vas u vegns)
- 좋다 (esser bun) + 싫다 (esser nausch/betg gugent) → 좋건 싫건 (sche ti vul u betg)
2. Cun substantivs: Attatgai -건 a la copula 이다. Per substantivs che fineschan sin ina consonant, daventa quai 'Substantiv+이건'. Per substantivs che fineschan sin ina vucala, daventa quai 'Substantiv+건'.
- 학생이다 (esser student) → 학생이건
- 의사다 (esser medi) → 의사건
Ina construcziun fitg frequenta è [Ragisch dal verb]건 말건, che è ina contracziun da -거나 말거나. Quai signifitga 'sche (insatgi) fa quai u betg' ed exprima fermamain indifferenza.
- 하건 말건 (sche ti fas quai u betg)
- 보건 말건 (sche ti guardas quai u betg)
Comparaziun cun musters sumigliants:
- -거나: Quai è in 'u' general per enumerar alternativas. '-건' è pli emphatic e suttastritga l'irrelevanza da la tscherna.
- -든지: Fitg sumigliant a '-건' ('betg impurtant tge'). '-든지' vegn savens duvrà cun pleds da damonda (p.ex. 누구든지 - tgi che saja), entant che '-건' vegn tipicamain duvrà per cuntrastar duas opziuns specificas decleradas.
Exempels (4)
- 비가 오건 눈이 오건, 내일 등산은 갈 거예요.
Whether it rains or snows, I'm going hiking tomorrow.
Pled per pled: Rain comes or snow comes, tomorrow hiking is will go.
Questa frasa mussa che la cundiziun da l'aura (plievgia u naiv) n'è betg relevanta per la decisiun d'ir a far viandar.
- 네가 가건 말건 나는 상관없어.
I don't care whether you go or not.
Pled per pled: You go or not, I don't have relation.
Quai è in exempel classic da la structura '[Verb]건 말건', che exprima indifferenza cumpletta envers l'acziun da l'autra persuna.
- 음식이 짜건 싱겁건 그냥 먹어라.
Whether the food is salty or bland, just eat it.
Pled per pled: Food is salty or is bland, just eat.
Qua vegn -건 attatgà a dus adjectivs cuntrastants (짜다 e 싱겁다) per mussar che il gust na gioga nagina rolla.
- 학생이건 선생님이건, 규칙은 모두에게 똑같이 적용됩니다.
Whether you are a student or a teacher, the rules apply equally to everyone.
Pled per pled: Student is or teacher is, rules for everyone same are applied.
Quest exempel mussa -건 duvrà cun substantivs tras la copula 이다. I mussa che il status d'ina persuna (student u magister) na mida nagut vi dal fatg che las reglas valan per tuts.
Sbagls frequents
Duvrar -건 per ina glista simpla d'opziuns nua che l'irrelevanza n'è betg implicada.
주말에 영화를 보건 책을 읽어요.주말에 영화를 보거나 책을 읽어요.-건 implica che la tscherna na gioga nagina rolla per in resultat suandant. Per enumerar simplamain activitads alternativas ('Jau guard films U jau legia cudeschs'), è il collatur general -거나 la dretga tscherna.
Attatgar -건 directamain a in substantiv senza la copula 이다.
한국 사람이건 외국 사람, 모두 환영합니다.한국 사람이건 외국 사람이건, 모두 환영합니다.-건 s'attatga a ragischs da verbs u adjectivs. Per al duvrar cun substantivs, stos ti l'emprim attatgar la copula 이다. La furma daventa 'substantiv + 이건' per substantivs che fineschan sin ina consonant (p.ex. 학생이건) e 'substantiv + 건' per substantivs che fineschan sin ina vucala (p.ex. 의사건).
Co ch'i sa collia
Emprenda quai l'emprim
Models colliads
- -든지Betg, tge, tge, etc.
Omadus -든지 e -건 signifitgan 'betg impurtant tge/tge'. Els èn savens scambiabels. Totpina, '-든지' vegn savens duvrà cun pleds da damonda (누구든지, 무엇이든지), entant che '-건' vegn tipicamain duvrà per cuntrastar duas opziuns specificas decleradas en in format 'A건 B건'.
Nivel 3 - -거나 말거나Whether or not
-거나 말거나 è in'expressiun fixa che signifitga 'sche ins fa (l'acziun) u betg'. '-건 말건' è sia contracziun directa e porta la medema nuanza ferma d'indifferenza.
Nivel 4 - -더라도Schiz, malgrà
-더라도 signifitga 'sch'era' e preschenta ina cundiziun concessiva. I è sumigliant a -건 perquai che la cundiziun na mida betg il resultat principal, ma '-더라도' sa concentrescha sin ina singula situaziun ipotetica ('sch'era sche A capita...'), entant che '-건' preschenta ina tscherna tranter duas alternativas ('sche A u B capita...').
Nivel 4