-다가는
Sche vin ch'ins cuntinuescha
-다가는 vegn duvrà per avertir che, sche in'acziun cuntinuescha, vegn in resultat negativ u betg giavischà. I po vegnir traduci sco: 'Sche ti cuntinueschas da far X, lura capita Y (insatge nausch).'
Co quai funcziuna
Il muster da grammatica -다가는 è ina moda ferma per exprimer in avertiment u per predir in resultat negativ basà sin la cuntinuaziun d'in tschert cumportament u d'ina tscherta acziun. I po vegnir mess vi da stamms da verbs tant en il temp preschent sco en il passà.
Structura:
1. Temp preschent: Stamm dal verb + -다가는
- 먹다 (mangiar) → 먹다가는
- 하다 (far) → 하다가는
2. Temp passà: Stamm dal verb + -았/었다가는
- 마시다 (baiver) → 마셨다가는
- 쓰다 (duvrar/spender) → 썼다가는
La funcziun principala è da colliar ina raschun (l'acziun cuntinuada) cun in effect negativ. Il pleder observescha ina situaziun e prevesa in problem, sche quai na sa mida betg.
Nuanza dal temp:
Entant che omaduas furmas expriman in avertiment, datti ina pitschna differenza. La furma dal preschent (-다가는) sa referescha ad in'acziun generala u en curs. La furma dal passà (-았/었다가는) suttastritga che l'acziun è gia capitada per in tschert temp e cuntinuescha, quai che fa savens che l'avertiment para pli immediat u basà sin in cumportament observà.
Nuanzas principalas:
1. Consequenza negativa: Il resultat en la segunda frasa è quasi adina negativ, betg giavischà u problematic.
2. Cuntinuaziun/Repetiziun: I suttastritga che l'acziun en l'emprima frasa na è betg in eveniment d'ina giada, mabain vegn repetì u cuntinuà sur in temp.
3. Avertiment: I vegn savens duvrà per cussegliar a qualchins da franar lur actuala moda da far.
Comparaziun cun -면:
Entant che -면 è ina cundiziun generala ('sche'), è -다가는 specific per resultats negatifs.
- Correct: 그렇게 놀다가는 시험에 떨어질 거예요. (Sche ti cuntinueschas da giugar uschia, vegnas ti a far fallit en l'examen.) - Avertiment negativ.
- Incorrect: 열심히 공부했다가는 시험에 합격할 거예요. (Duvrar -다가는 per in resultat positiv è nunnatural).
- Correct: 열심히 공부하면 시험에 합격할 거예요. (Sche ti emprendas fitg bain, vegnas ti a passar l'examen.) - Cundiziun generala.
Comparaziun cun -다가:
-다가 inditgescha ina interrupziun u ina midada d'ina acziun a l'autra. -다가는, cun la particla -는 vitiers, suttastritga la cuntinuaziun da l'acziun sezza sco raschun dal problem.
Exempels (4)
- 그렇게 매일 술을 마셨다가는 건강을 해칠 거예요.
If you keep drinking alcohol like that every day, you'll ruin your health.
Pled per pled: Sche ti baias alcohol uschia mintga di, vegnas ti a donnegiar tia sanadad.
- 지금 출발 안 했다가는 기차를 놓치겠어요.
If we don't leave now, we'll (surely) miss the train.
Pled per pled: Sche nus na partin betg ussa, vegnin nus (segir) a perder il tren.
Quai mussa che la cuntinuaziun da l'acziun da 'betg partir' maina ad in resultat negativ.
- 계획 없이 돈을 썼다가는 월급날 전에 다 써 버릴 거예요.
If you keep spending money without a plan, you'll use it all up before payday.
Pled per pled: Sche ti spendas daners senza plan, vegnas ti a consumar tut avant il di da paja.
- 밤늦게까지 게임을 하다가는 내일 시험에 집중 못 할 거야.
If you keep playing games until late at night, you won't be able to concentrate on the exam tomorrow.
Pled per pled: Sche ti giugas gieus fin tard la notg, na vegnas ti betg a pudair concentrar sin l'examen da damaun.
Sbagls frequents
Duvrar -다가는 per resultats positivs u neutrals.
열심히 공부했다가는 시험에 합격할 거예요.열심히 공부하면 시험에 합격할 거예요.-다가는 è specific per avertir da consequenzas negativas. Per cundiziuns generalas u positivas, duess ins duvrar la cundiziun simpla -면.
Confunder quai cun in'acziun singula en il passà che causa in resultat en il preschent.
어제 과식했다가는 오늘 배가 아파요.매일 과식하다가는 위장병에 걸릴 거예요.-다가는 implica in'acziun cuntinuada u repetida che maina ad in resultat negativ en il futur. Per in'acziun singula en il passà che ha causà in stadi actual, duvra -아/어서 u -니까 (p.ex. 어제 과식해서 오늘 배가 아파요 - 'Perquai ch'jau hai mangià memia bler er damaun, fa miu stomi donn oz').
Co ch'i sa collia
Emprenda quai l'emprim
Models colliads
- -(으)면Sche, Cura
-면 è ina cundiziun generala ('sche/cur che') per mintga tip da resultat (positiv, negativ u neutral). -다가는 è ina cundiziun specifica duvrada mo per avertir d'in resultat negativ d'ina acziun che cuntinuescha.
Nivel 3 - -(으)ㄹ까 봐Per tema che, preoccupato che
Omaduas pon s'avischinar a resultats negatifs. -다가는 prevesa in resultat negativ ('Sche ti cuntinueschas da far X, vegn Y a capitare'), entant che -ㄹ까 봐 exprima la tema dal pleder davart in resultat negativ pussaivel, quai che motivescha savens lur acziuns ('Jau hai fatg Z per tema che Y pudess capitare').
Nivel 3 - -는 바람에Pervia, pervia da
Omadus musters explitgeschan ina raschun per in resultat negativ. Totpü, -는 바람에 vegn duvrà per in eveniment nunspetgà e subit che ha gia causà in resultat negativ, entant che -다가는 è in avertiment davart in resultat negativ en il futur, sche l'acziun actuala cuntinuescha.
Nivel 4