-아/어도 되다
May, be allowed to
Używane do proszenia o pozwolenie lub jego udzielania. Oznacza „można...” lub „masz pozwolenie na...”.
Jak to działa
Ta konstrukcja służy do proszenia o pozwolenie, udzielania go lub mówienia o nim. Łączy się z tematami czasowników i przymiotników, na przykład 비싸도 돼요 („nie szkodzi, nawet jeśli jest drogie”).
Odmiana:
Odmiana podlega tym samym zasadom, co nieoficjalna końcówka grzecznościowa -아/어.
- Jeśli ostatnią samogłoską tematu czasownika jest ㅏ lub ㅗ, dodajesz -아도 되다.
(np. 가다 → 가도 되다, 보다 → 봐도 되다) - Jeśli ostatnią samogłoską jest jakakolwiek inna (ㅓ, ㅜ, ㅣ itd.), dodajesz -어도 되다.
(np. 먹다 → 먹어도 되다, 읽다 → 읽어도 되다) - W przypadku czasowników z 하다 przyjmuje formę -해도 되다.
(np. 공부하다 → 공부해도 되다)
Użycie:
1. Proszenie o pozwolenie: Używaj w formie pytania, np. -아/어도 돼요?
• 사진을 찍어도 돼요? (Czy mogę zrobić zdjęcie?)
2. Udzielanie pozwolenia: Używaj w formie twierdzącej.
• 네, 찍어도 돼요. (Tak, możesz zrobić.)
3. Odmowa pozwolenia: Nie używaj formy -아/어도 안 돼요, aby odmówić. Oznacza ona „nawet jeśli to zrobisz, to nie zadziała” – na przykład gdy aparat zawiedzie mimo zrobienia zdjęcia. Aby odmówić pozwolenia, użyj konstrukcji -(으)면 안 되다 („nie wolno”).
• 아니요, 찍으면 안 돼요. (Nie, nie wolno robić zdjęć.)
Czasownik 되다 można często zastąpić słowem 괜찮다 (być w porządku) przy niewielkiej zmianie znaczenia.
• 지금 들어가도 괜찮아요? (Czy mogę już wejść?)
Przykłady (5)
- 여기 앉아도 돼요?
May I sit here?
Słowo po słowie: Tutaj usiąść-nawet jeśli jest w porządku?
- 창문을 열어도 될까요?
Is it okay if I open the window?
Słowo po słowie: Okno otworzyć-nawet jeśli będzie w porządku?
Użycie -ㄹ까요 sprawia, że pytanie brzmi nieco łagodniej i bardziej uprzejmie niż -요.
- 수업 후에 질문해도 됩니다.
You may ask questions after class.
Słowo po słowie: Zajęcia po pytanie-zrobić-nawet jeśli jest w porządku (formalnie).
- 이 음식을 먹어도 괜찮아요.
It's okay to eat this food.
Słowo po słowie: To jedzenie zjeść-nawet jeśli jest w porządku.
괜찮다 (być w porządku) jest często używane zamiennie z 되다 w tym wzorcu.
- 늦게 와도 돼요. 걱정하지 마세요.
It's okay if you come late. Don't worry.
Słowo po słowie: Późno przyjść-nawet jeśli jest w porządku. Martwić się nie.
Częste błędy
Używanie -아/어도 되다 (pozwolenie) przy próbie wyrażenia obowiązku, co wymaga -아/어야 되다.
Inne znaczenie숙제를 내일 해도 돼요.숙제를 내일 해야 돼요.„Niepoprawny” przykład jest gramatycznie bezbłędny, ale oznacza „mam pozwolenie na odrobienie pracy domowej jutro”. Jeśli chcesz wyrazić obowiązek („muszę odrobić pracę domową jutro”), musisz użyć poprawnego wzorca, -아/어야 되다. To częsty błąd polegający na wyborze niewłaściwego wzorca dla zamierzonego znaczenia.
Używanie niewłaściwego łącznika, np. -고 zamiast -아/어.
지금 가고 돼요?지금 가도 돼요?Ten wzorzec wymaga łącznika -아/어, który jest określany przez ostatnią samogłoskę tematu czasownika (가다 -> 가 + -아도 -> 가도). Partykuła -고 służy do wymieniania czynności lub pokazywania sekwencji, a nie do udzielania pozwolenia.
Jak to się łączy
Najpierw poznaj to
Powiązane wzorce
- -(으)면 안 되다Must Not, Should Not
To najczęstszy sposób na odmowę pozwolenia lub wyrażenie zakazu („nie wolno”, „nie powinno się”). Jest to bezpośredni odpowiednik -아/어도 되다 dla odpowiedzi przeczących.
Poziom 3 - -아/어야 되다/하다Have to, must
Wyraża obowiązek („musieć”). Jest przeciwieństwem -아/어도 되다, który wyraża pozwolenie. Uczący się często mylą te dwa wzorce.
Poziom 3 - -지 않아도 되다Nie musieć, brak konieczności
Wyraża brak konieczności („nie musieć”). Podczas gdy -아/어도 되다 daje pozwolenie na zrobienie czegoś, ten wzorzec daje „pozwolenie” na to, by czegoś nie robić.
Poziom 3 - -(으)ㄹ 수 있다/없다Móc/nie móc
Wyraża zdolność („móc”/„nie móc”). Podczas gdy -아/어도 되다 dotyczy pozwolenia, -ㄹ 수 있다 dotyczy możliwości. Czasami ich znaczenia mogą się pokrywać (np. „Czy mogę tego użyć?” może dotyczyć pozwolenia lub możliwości), ale ich główne funkcje są odrębne.
Poziom 2