-ㄴ/는데

-ㄴ/는데 — корей тіліндегі сөйлеуіңізді табиғи және еркін ету үшін маңызды үлгі. Ол контекст беру арқылы идеяларды біркелкі байланыстырады. Оның қолданылуы мен жалғану ережелерін қарастырайық.

1. Фондық ақпарат беру
Бұл оның ең жиі қолданылатын түрі. -ㄴ/는데 жалғанған бірінші бөлік екінші бөлікке тікелей себеп болмайды (мысалы, -아/어서 немесе -니까 сияқты), керісінше, келесі сөйлем үшін жалпы жағдайды немесе мән-жайды түсіндіреді.

• Сұраққа жетелеу: 비가 오는데 우산 있어요? (Жаңбыр жауып тұр, қолшатырыңыз бар ма?)
• Ұсынысқа жетелеу: 날씨가 좋은데 공원에 갈까요? (Ауа райы жақсы, саябаққа барамыз ба?)
• Бұйрыққа жетелеу: 제가 지금 요리하는데 좀 도와주세요. (Мен қазір тамақ пісіріп жатырмын, сәл көмектесіңізші.)

2. Қарама-қайшылықты көрсету
Бұл қызметте -ㄴ/는데 -지만 (бірақ) сөзіне ұқсас. Ол екінші бөлікте айтылғанға қарама-қайшы келетін фактіні немесе жағдайды енгізеді. Қарама-қайшылық көбінесе -지만-ға қарағанда жұмсақтау немесе нәзіктеу болады.

• Мысал: 그 식당은 음식은 맛있는데 서비스가 별로예요. (Ол мейрамхананың тамағы дәмді, бірақ қызмет көрсетуі онша емес.)
• Мысал: 열심히 공부했는데 시험에 떨어졌어요. (Мен қатты оқыдым, бірақ емтиханнан құлап қалдым.)

3. Жеңіл таңданысты немесе лепті білдіру
Сөйлемнің соңында қолданылғанда, -ㄴ/는데 сөйлеушінің реакциясын немесе бақылауын, көбінесе жеңіл таңданыс сезімімен жеткізе алады. Бұл сөйлемді ашық қалдырып, реакцияны немесе қосымша ойды күткендей әсер береді.

• Мысал: 와, 저 배우 정말 잘생겼는데! (Уау, ана актер шынымен келісті екен!)
• Мысал: 어? 벌써 12시인데! (О? Сағат әлдеқашан 12 болыпты ғой!)

Жалғану ережелері:
Пішіні түбірдің түріне және шаққа байланысты.

• Сын есім түбірлері:
  - Дауысты дыбыспен немесе ㄹ-мен аяқталса + -ㄴ데 (мысалы, 크다 → 큰데, 멀다 → 먼데)
  - Дауыссыз дыбыспен аяқталса + -은데 (мысалы, 작다 → 작은데, 좋다 → 좋은데)
• Етістік түбірлері:
  - Әрқашан + -는데 (мысалы, 가다 → 가는데, 먹다 → 먹는데)
• 있다 / 없다:
  - Әрқашан + -는데 (мысалы, 있다 → 있는데, 없다 → 없는데)
• Өткен шақ (-았/었-):
  - Әрқашан + -는데 (мысалы, 갔다 → 갔는데, 먹었다 → 먹었는데)
• Зат есімдер (이다 / 아니다):
  - Әрқашан + -인데 (мысалы, 학생이다 → 학생인데, 아니다 → 아닌데)