-았/었더니
Երբ ես արեցի, արելուց հետո
-았/었더니-ն կապում է խոսողի կատարած անցյալ գործողությունը որևէ արդյունքի կամ բացահայտման հետ։ Այն նշանակում է «Ես արեցի X, և հետո բացահայտեցի/հասկացա Y» կամ «Քանի որ ես արեցի X, տեղի ունեցավ Y»։
Ինչպես է աշխատում
-았/었더니-ն կապակցող վերջավորություն է, որը կցվում է բայի հիմքին՝ կապելու խոսողի կատարած անցյալ գործողությունը հետագա բացահայտման կամ արդյունքի հետ։ Առաջին նախադասությունը միշտ անցյալ ժամանակով է, և ենթական պետք է լինի խոսողը («ես» կամ «մենք»)։
Այն ունի երկու հիմնական գործառույթ.
1. Բացահայտում կամ նոր իրավիճակ
Խոսողը կատարում է գործողություն և, որպես արդյունք, բացահայտում կամ հանդիպում է նոր փաստի կամ իրավիճակի։ Առաջին նախադասության ենթական խոսողն է, բայց երկրորդ նախադասության ենթական կարող է տարբեր լինել։
- 오랜만에 고향에 갔더니 많은 것이 변해 있었어요. (Երկար ժամանակ անց գնացի հայրենի քաղաքս և տեսա, որ շատ բան է փոխվել։)
- 창문을 열었더니 시원한 바람이 들어왔어요. (Պատուհանը բացեցի, և զով քամի ներս փչեց։)
2. Պատճառ և հետևանք
Խոսողի անցյալ գործողությունը երկրորդ նախադասությունում նկարագրված արդյունքի ուղղակի պատճառն է։ Այս դեպքում երկու նախադասությունների ենթական սովորաբար խոսողն է։
- 어제 늦게 잤더니 오늘 너무 피곤해요. (Քանի որ երեկ ուշ եմ քնել, այսօր շատ հոգնած եմ։)
- 매일 운동했더니 건강이 좋아졌어요. (Ամեն օր մարզվեցի, և արդյունքում առողջությունս լավացավ։)
Խոնարհում.
Այն կազմվում է բայի հիմքին -았/었- ավելացնելով, որին հաջորդում է -더니-ն։
- ㅏ կամ ㅗ-ով ավարտվող բայի հիմք + -았더니 (օրինակ՝ 가다 → 갔더니, 보다 → 봤더니)
- Այլ ձայնավորներով ավարտվող բայի հիմք + -었더니 (օրինակ՝ 먹다 → 먹었더니, 열다 → 열었더니)
- 하다 բայեր → 했더니 (օրինակ՝ 공부하다 → 공부했더니)
Կարևոր տարբերակում. -았/었더니 vs. -더니
Սա կարևոր կետ է։ -았/었더니-ն օգտագործվում է միայն խոսողի գործողությունների համար (առաջին դեմք)։ Ի հակադրություն, -더니-ն օգտագործվում է, երբ խոսողը դիտարկում է ուրիշի կամ ինչ-որ բանի գործողությունը կամ վիճակը (երրորդ դեմք)։
- Ես ջանասիրաբար սովորեցի և հաջողեցի։ → 제가 열심히 공부했더니 합격했어요. (Ճիշտ է)
- Ընկերս ջանասիրաբար սովորեց և հաջողեց։ → 친구가 열심히 공부하더니 합격했어요. (Ճիշտ է, օգտագործելով -더니)
Օրինակներ (4)
- 어제 운동을 열심히 했더니 오늘 몸이 아파요.
I exercised hard yesterday, so my body aches today.
Բառ առ բառ՝ Երեկ ջանասիրաբար մարզվեցի, ուստի այսօր մարմինս ցավում է։
Սա ցույց է տալիս պատճառահետևանքային ուղղակի կապ։ Խոսողի գործողությունը (մարզվելը) առաջացրել է արդյունքը (մարմնի ցավը)։
- 오랜만에 친구에게 전화했더니 번호가 바뀌었어요.
I called my friend for the first time in a while and found out their number had changed.
Բառ առ բառ՝ Երկար ժամանակ անց զանգահարեցի ընկերոջս, ուստի համարը փոխվել էր։
Սա ցույց է տալիս բացահայտում։ Խոսողի գործողությունը (զանգահարելը) հանգեցրել է նոր փաստի բացահայտմանը (համարը փոխվել է)։
- 백화점에 갔더니 세일을 하고 있었어요.
I went to the department store and discovered they were having a sale.
Բառ առ բառ՝ Գնացի հանրախանութ, ուստի զեղչ էր տեղի ունենում։
Սա ցույց է տալիս բացահայտում։ Խոսողի գործողությունը (խանութ գնալը) հանգեցրել է նոր իրավիճակի բացահայտմանը (զեղչ էր լինում)։
- 커피를 너무 많이 마셨더니 잠이 안 와요.
I drank too much coffee, so now I can't sleep.
Բառ առ բառ՝ Չափից շատ սուրճ խմեցի, ուստի հիմա չեմ կարողանում քնել։
Սա ցույց է տալիս պատճառահետևանքային ուղղակի կապ։ Խոսողի գործողությունը (սուրճ խմելը) առաջացրել է արդյունքը (քնել չկարողանալը)։
Տարածված սխալներ
-았/었더니-ի օգտագործումը, երբ առաջին գործողության ենթական խոսողը չէ։
Այլ իմաստ동생이 밥을 많이 먹었더니 배탈이 났어요.동생이 밥을 많이 먹더니 배탈이 났어요.-았/었더니-ն օգտագործվում է միայն այն դեպքում, երբ խոսողը («ես») է կատարում առաջին գործողությունը։ Ուրիշի (օրինակ՝ «եղբորս») կատարած գործողությունը և դրա արդյունքը դիտարկելու համար պետք է օգտագործել -더니։
-았/었더니-ի օգտագործումը առաջին նախադասությունում ածականների հետ։
어제 날씨가 좋았더니 기분도 좋아요.어제 날씨가 좋아서 기분이 좋았어요.Առաջին նախադասությունը պետք է նկարագրի խոսողի կատարած գործողությունը, ուստի այն պետք է լինի բայ։ «날씨가 좋다»-ն (եղանակը լավ է) վիճակի նկարագրություն է, ոչ թե գործողություն։ Նման պարզ պատճառ արտահայտելու համար ավելի բնական է այլ կառուցվածք, ինչպիսին է -아/어서-ն։
Ինչպես է կապվում
Սկզբում սովորեք սա
Առնչվող կառուցվածքներ
- -아/어서Պատճառով, հետևաբար
Երկուսն էլ կարող են ցույց տալ պատճառ և հետևանք։ -아/어서-ն ընդհանուր պատճառային կապակցիչ է։ -았/었더니-ն ավելի կոնկրետ է՝ ընդգծելով, որ արդյունքը խոսողի անձնական փորձի կամ գործողության ուղղակի հետևանքն է կամ բացահայտումը։
Մակարդակ 2 - -(으)니까Այդ պատճառով, որովհետև
Երկուսն էլ կարող են պատճառ արտահայտել։ -니까-ն հաճախ պատճառ է տալիս հաջորդող հրամանը կամ առաջարկը հիմնավորելու համար։ -았/었더니-ն ավելի շատ կենտրոնանում է ժամանակային հաջորդականության և այն բացահայտման/արդյունքի վրա, որը հաջորդել է խոսողի գործողությանը, այլ ոչ թե պարզապես պատճառ տալու վրա։
Մակարդակ 3 - -다가 보니까Որոշ ժամանակ անելուց հետո
Նման է նրանով, որ ներառում է գործողությունից հետո բացահայտում։ -다가 보니까-ն ենթադրում է, որ բացահայտումը կատարվել է որոշ ժամանակ գործողությունը շարունակելուց հետո, մինչդեռ -았/었더니-ն պարզապես կապում է ավարտված անցյալ գործողությունը հետագա բացահայտման կամ արդյունքի հետ։
Մակարդակ 4