-아/어야 되다/하다
Have to, must
Ang -아/어야 되다/하다 ay nangangahulugang 'must' o 'have to'. Ginagamit ito para pag-usapan ang mga bagay na kailangan o obligado mong gawin.
May pangunahing pahina rin ang pattern na ito: -아/어야 하다 (Dapat / Kailangan)
Paano ito gumagana
Ang pattern na ito ay mahalaga para sa pagpapahayag ng obligasyon, tungkulin, o pangangailangan sa Korean. Katumbas ito ng 'must', 'have to', o 'should' sa Ingles. Parehong maaaring gamitin ang 되다 at 하다, at halos magkapalit ang gamit nito, bagaman mas karaniwan ang 되다 sa pang-araw-araw na pananalita.
Mga Panuntunan sa Pagbabanghay:
Ang anyo ay nakadepende sa huling patinig ng stem ng pandiwa o pang-uri.
1. Mga stem na may huling patinig na ㅏ o ㅗ: + -아야 되다/하다
- 가다 (pumunta) → 가 + 아야 되다 → 가야 되다/하다
- 보다 (makita/manood) → 보 + 아야 되다 → 봐야 되다/하다
- 앉다 (umupo) → 앉 + 아야 되다 → 앉아야 되다/하다
2. Mga stem na may ibang patinig (ㅓ, ㅜ, ㅡ, ㅣ, atbp.): + -어야 되다/하다
- 먹다 (kumain) → 먹 + 어야 되다 → 먹어야 되다/하다
- 읽다 (magbasa) → 읽 + 어야 되다 → 읽어야 되다/하다
- 만들다 (gumawa) → 만들 + 어야 되다 → 만들어야 되다/하다
3. Mga stem na nagtatapos sa 하다: → 해야 되다/하다
- 공부하다 (mag-aral) → 공부해야 되다/하다
- 운동하다 (mag-ehersisyo) → 운동해야 되다/하다
되다 vs. 하다
Bagaman madalas na magkapalit, may kaunting pagkakaiba sa nuance. Ang 되다 ay maaaring magparating ng panlabas o natural na pangangailangan ('kailangang magawa'), habang ang 하다 ay maaaring magpahiwatig ng mas malakas na personal na kagustuhan o intensyon ('kailangan kong gawin ito'). Sa karamihan ng pang-araw-araw na pag-uusap, mas madalas mong maririnig ang 되다.
Panahunan at Pormalidad:
Ang pattern na ito ay maaaring ibanghay sa iba't ibang panahunan at antas ng paggalang.
- Past Tense: 했어야 됐어요 / 했어야 했어요 (Dapat ginawa ko na ito)
- Formal: 해야 합니다 (Kailangan ko itong gawin)
- Informal: 해야 돼 (Kailangan ko itong gawin)
Mga halimbawa (5)
- 내일 일찍 일어나야 돼요.
I have to wake up early tomorrow.
Salita por salita: Bukas nang maaga kailangang gumising.
- 숙제를 오늘까지 끝내야 해요.
I have to finish my homework by today.
Salita por salita: Takdang-aralin bago matapos ang araw kailangang tapusin.
- 회의 전에 자료를 준비해야 합니다.
I must prepare the materials before the meeting.
Salita por salita: Meeting bago ang mga materyales kailangang ihanda (pormal).
- 시험에 합격하려면 점수가 좋아야 돼요.
To pass the exam, the score has to be good.
Ipinapakita ng halimbawang ito ang pattern na ginamit sa isang pang-uri (좋다 - maging mabuti).
- 어디로 가야 해요?
Where should I go?
Ang pattern ay karaniwang ginagamit sa mga tanong para magtanong tungkol sa mga obligasyon o kung ano ang dapat gawin ng isang tao.
Mga karaniwang pagkakamali
Pagkalito sa obligasyon (-아/어야 되다) at pahintulot (-아/어도 되다).
Iba ang kahulugan지금 가야 돼요? (Asking for permission)지금 가도 돼요?Ang -아/어야 되다 ay nangangahulugang 'must/have to' (obligasyon). Ang pagtatanong ng '가야 돼요?' ay parang 'Kailangan ko bang pumunta?'. Para humingi ng pahintulot ('Pwede ba akong pumunta?'), dapat mong gamitin ang -아/어도 되다.
Maling pagbabanghay ng mga pandiwang 하다.
공부하어야 해요.공부해야 해요.Ang mga pandiwang nagtatapos sa 하다 ay laging nagiging 해야. Ang anyong 하 + 어야 ay nagiging 해야.
Paano ito nagkakaugnay
Aralin muna ito
Mga kaugnay na pattern
- -(으)면 안 되다Hindi Maaari, Hindi Dapat
Ang pattern na ito ay nagpapahayag ng pagbabawal, na nangangahulugang 'must not' o 'should not'. Habang ang -아/어야 되다/하다 ay nagpapahayag ng positibong obligasyon (kung ano ang dapat mong gawin), ang -면 안 되다 ay nagpapahayag ng pagbabawal (kung ano ang hindi mo dapat gawin).
Antas 3 - -아/어도 되다May, Be Allowed To
Ang pattern na ito ay nagpapahayag ng pahintulot ('may', 'it is okay to'), na kabaligtaran ng obligasyon. Madalas itong pagpalitin ng mga nag-aaral. Ang -아/어야 되다/하다 ay para sa mga bagay na kailangan mong gawin, at ang -아/어도 되다 ay para sa mga bagay na pinapayagan kang gawin.
Antas 3 - -지 않아도 되다Hindi Kailangang Gawin, Hindi Kinakailangan
Ito ay nagpapahayag ng kawalan ng pangangailangan ('don't have to'). Ang -지 않아도 되다 ay ang pagtanggi sa mismong obligasyon. Halimbawa, ang '가야 돼요' ay nangangahulugang 'Kailangan mong pumunta,' habang ang '가지 않아도 돼요' ay nangangahulugang 'Hindi mo kailangang pumunta.'
Antas 3 - -아/어야겠다Dapat Ko, Kailangan Ko
Katulad sa kahulugan, ngunit ang -아/어야겠다 ay nagpapahayag ng personal na pagsasakatuparan o desisyon na ang isa ay 'dapat' o 'kailangang' gumawa ng isang bagay. Ito ay mas tungkol sa agarang kaisipan o intensyon ng nagsasalita, tulad ng 'Sa tingin ko dapat...' o 'Mas mabuting...'.
Antas 3