-(으)니
Since, because
-니 bi perpaus lotzeko erabiltzen da, non lehenengoak bigarrenaren arrazoia edo kausa ematen duen. Askotan, hiztunak bigarren perpauseko informazioa lehenengo ekintza egin ondoren deskubritu edo konturatu dela adierazten du.
Nola funtzionatzen duen
-니 arrazoi edo kausa bat adierazten duen amaiera konektibo polifazetikoa da. 'Because' edo 'since' bezala itzultzen den arren, bere funtzio nagusia lehen perpauseko ekintza edo egoera bat bigarren perpauseko ondorengo deskubrimendu, konturatze, galdera edo agindu batekin lotzea da.
Funtsezko erabilerak:
1. Deskubrimendua edo konturatzea
-니-ren ezaugarririk bereizgarriena da hiztunak lehen perpauseko ekintza egiten duela eta, ondorioz, bigarren perpauseko egoeraz konturatzen dela. Sekuentzia bat inplikatzen du: Ekintza → Deskubrimendua.
- 창문을 여니 시원한 바람이 들어왔다. (Leihoa ireki nuen eta haize freskoa sartzen zela konturatu nintzen.)
- 집에 오니 아무도 없었다. (Etxera etorri nintzenean, inor ez zegoela konturatu nintzen.)
2. Agindu edo proposamen baterako arrazoia
-아/어서 ez bezala, -니 agindu baterako (-(으)세요) edo proposamen baterako (-자, -ㅂ시다) arrazoia emateko erabil daiteke. Arrazoia askotan hiztunak ikusi edo konturatu berri duen zerbait izaten da.
- 날씨가 추우니 옷을 따뜻하게 입으세요. (Eguraldia hotza denez, mesedez jantzi beroki.)
- 시간이 없으니 서두르자. (Denborarik ez dugunez, azkar ibili gaitezen.)
3. Galdera baterako arrazoia
Lehen perpauseko behaketan oinarritutako galdera bat egiteko ere erabil daiteke.
- 그렇게 열심히 공부하니 피곤하지 않니? (Hain gogor ikasten ari zara, ez al zaude nekatuta?)
Konjugazioa:
- Bokalez edo ㄹ-z amaitzen diren aditz/adjektibo erroak: Erantsi -니.
- 가다 → 가니 (joaten zaren heinean/denez)
- 만들다 → 만드니 (egiten duzun heinean/denez) - Kontsonantez amaitzen diren aditz/adjektibo erroak (ㄹ izan ezik): Erantsi -으니.
- 먹다 → 먹으니 (jaten duzun heinean/denez)
- 좋다 → 좋으니 (ona denez)
Beste 'because' formekin alderatuz:
- vs. -아/어서: -아/어서-k kausa-efektu orokor eta logikoa erakusten du eta ezin da agindu/proposamenekin erabili. -니-k deskubrimendu pertsonala inplikatzen du eta agindu/proposamenekin erabil daiteke.
- vs. -으니까: Biak erabil daitezke aginduekin. -으니까-k askotan jada ezaguna den arrazoia edo ondorengo adierazpena justifikatzeko epai subjektiboa ematen du. -니-k askotan ikusi berri den gertaera bat aurkezten du arrazoi gisa.
- vs. -더니: Biek behaketa dakarte. -더니 beste norbaiten edo zerbaiten aldaketa behatzen denean erabiltzen da. -니 hiztunaren bere ekintzak deskubrimendu batera eramaten duenean erabiltzen da.
Adibideak (5)
- 아침에 일어나니 눈이 와 있었다.
When I woke up in the morning, I found that it had snowed.
Hitzez hitz: Goizean esnatzean, elurra egin zuela aurkitu nuen.
Esnatzearen ekintzak elurra egiten ari zela deskubritzera eraman ninduen. Hau -니-ren 'deskubrimendu' ñabarduraren adibide klasikoa da.
- 밖에 나가니 비가 오고 있었어요.
When I went outside, I saw that it was raining.
Hitzez hitz: Kanpora ateratzean, euria ari zuela ikusi nuen.
Hiztuna kanpora atera ondoren bakarrik konturatu zen euria ari zuela.
- 피곤하니 오늘은 일찍 쉬세요.
Since you're tired, please rest early today.
Hitzez hitz: Nekatuta zaudenez, gaur goiz atseden hartu mesedez.
-니 agindu baterako (-(으)세요) arrazoia emateko erabiltzen da.
- 오랜만에 친구를 만나니 정말 반가웠다.
Meeting my friend for the first time in a while, I was really glad.
Hitzez hitz: Denbora luzearen ondoren lagun bat elkartzean, oso pozik nengoen.
Pozaren sentimendua laguna elkartzean konturatu nintzen emaitza zuzena da.
- 그 책을 다 읽으니 내용이 이해가 되네요.
Now that I've read the whole book, I understand the content.
Hitzez hitz: Liburu osoa irakurri ondoren, edukia ulertzen dut.
Ulermena liburua amaitzearen ondorioz etorri zen.
Ohiko akatsak
Agindu edo proposamenetarako -니-ren ordez -아/어서 erabiltzea.
날씨가 좋아서 공원에 갑시다.날씨가 좋으니 공원에 갑시다.-아/어서 gramatika-ereduaren ondoren ezin dira aginduak (-(으)세요 bezalakoak) edo proposamenak (-ㅂ시다 edo -자 bezalakoak) etorri. Kasu hauetan, -니 edo -으니까 erabili beharko zenuke.
Deskubrimendurik inplikatzen ez den kausa-efektu orokor baterako -니 erabiltzea.
버스가 늦게 도착하니 수업에 늦었어요.버스가 늦게 도착해서 수업에 늦었어요.-니 onena da lehen perpausak konturatze edo deskubrimendu berri batera eramaten duenean. Honelako kausa eta efektuaren adierazpen objektibo eta sinple baterako, -아/어서 edo -기 때문에 naturalagoa da.
Hiztuna subjektua denean -니 eta -았/었더니 nahastea.
제가 열심히 공부하니 시험에 합격했어요.제가 열심히 공부했더니 시험에 합격했어요.Hiztunak bere iraganeko ekintza amaitu baten emaitzaz hitz egiten duenean, -았/었더니 erabiltzen da. Iraganeko ekintza bat ondorengo emaitza batekin lotzen du. Aitzitik, -니 ekintza bat berehalako deskubrimendu edo konturatze baterako eragile zuzena denean erabiltzen da. Deskubritutako egoera iraganean edo orainaldian izan daiteke. Adibidez, '집에 오니 아무도 없었다' (Etxera etorri nintzenean, inor ez zegoela konturatu nintzen) zuzena da, etxera etortzeak berehala inor ez zegoela deskubritzera eraman ninduelako.
Nola lotzen den
Ikasi hau lehenik
Erlazionatutako egiturak
- -아/어서Because of, therefore
Biek 'because' esan nahi dute, baina -아/어서 kausa-efektu orokorrerako da eta ezin da agindu edo proposamenekin erabili. -니-k deskubrimendu pertsonala inplikatzen du eta aginduekin erabil daiteke.
2. maila - -더니Ohartu nintzen, eta gero
Biek emaitza batera eramaten duten behaketa edo esperientzia dakarte. -더니 beste norbaiten/zerbaiten aldaketa behatzen denean erabiltzen da, edo norberaren iraganeko ekintzaren emaitza deskribatzean. -니 hiztunaren orainaldiko ekintzak deskubrimendu batera eramaten duenean erabiltzen da.
4. maila - -기 때문에Zeren
-기 때문에 arrazoi bat adierazteko modu formal eta objektiboagoa da ('... delako gertakariagatik'). -니-ren funtsezkoa den deskubrimenduaren edo berehalako behaketaren ñabardura pertsonala falta zaio.
4. maila