-던데
Ek het gevind dat, ek onthou dat
-던데 is ’n sinsuitgang wat gebruik word wanneer jy iets onthou wat jy persoonlik in die verlede gesien, gehoor of gevoel het. Dit skep die konteks vir wat jy volgende gaan sê, wat ’n kontras, ’n vraag of ’n voorstel kan wees. Dink daaraan as "Ek het gesien/gevind dat... so..." of "Ek onthou dat... maar...".
Hoe dit werk
-던데 is ’n veelsydige uitgang wat nuanses oor die spreker se vorige ervarings oordra. Dit heg direk aan die stam van werkwoorde en byvoeglike naamwoorde, ongeag of dit op ’n vokaal of konsonant eindig.
Hoofgebruike:
- 1. Verskaffing van agtergrond vir ’n vraag of voorstel: Die spreker onthou ’n vorige waarneming om die konteks te skep vir ’n vraag of voorstel in die hede.
Voorbeeld: 어제 그 식당에 사람이 많던데, 오늘 가도 괜찮을까요? (Gister was daardie restaurant vol [soos ek gesien het], so ek wonder of dit oukei is om vandag te gaan?)
Die vorige waarneming (die restaurant was vol) is die rede vir die huidige vraag. - 2. Uitdrukking van kontras of ’n onverwagte situasie: Die spreker onthou ’n vorige toestand of aksie wat kontrasteer met die huidige werklikheid of ’n latere ontdekking.
Voorbeeld: 아까는 지갑이 책상 위에 있던데, 지금은 없어졌어요. (’n Rukkie gelede was die beursie op die lessenaar [ek het dit daar gesien], maar nou is dit weg.)
Dit beklemtoon die konflik tussen die spreker se geheue en die huidige situasie. - 3. Maak van ’n stelling of sagte weerspreking: Gebruik as ’n selfstandige sinsuitgang (dikwels met -요), bied dit sagkens ’n feit uit persoonlike ervaring aan, soms om iemand anders reg te help of te weerspreek.
A: 이 영화는 재미없다고 들었어요. (Ek het gehoor hierdie fliek is nie pret nie.)
B: 아니요, 저는 아주 재미있던데요. (Nee, ek het dit persoonlik baie pret gevind.)
Belangrike onderskeidings:
- -던데 vs. -았/었는데:
-던데 impliseer dat die aksie of toestand aan die gang of onvoltooid was op die oomblik van waarneming.
bv., 아까 지수가 도서관에서 공부하던데... (’n Rukkie gelede het ek gesien Jisoo studeer in die biblioteek...) -> Die studeer was aan die gang.
-았/었는데 impliseer dat die aksie reeds voltooi was op ’n punt in die verlede.
bv., 어제 지수가 도서관에 갔었는데... (Jisoo het gister biblioteek toe gegaan, en...) -> Die aksie om te gaan was voltooi. - -던데 vs. -는데:
-던데 is spesifiek vir die onthou van ’n vorige, direkte waarneming.
-는데 is ’n meer algemene manier om agtergrondinligting te verskaf en kan gebruik word vir feite in die teenwoordige tyd of situasies wat nie op ’n spesifieke vorige herinnering gebaseer is nie.
Voorbeelde (5)
- 그 카페 케이크가 맛있던데 한번 가 보세요.
Daardie kafee se koek was heerlik (ek het gevind), jy moet probeer gaan.
Woord vir woord: Daardie kafee koek was heerlik, probeer een keer gaan.
Die spreker onthou hul vorige ervaring dat die koek heerlik was om ’n rede vir hul voorstel te verskaf.
- 아까는 날씨가 맑던데 지금은 비가 오네요.
’n Rukkie gelede was die weer helder (ek het gesien), maar nou reën dit.
Woord vir woord: ’n Rukkie gelede was die weer helder, maar nou kom reën.
Dit wys ’n kontras tussen die spreker se vorige waarneming en die huidige situasie.
- 민수 씨가 전화를 안 받던데 무슨 일 있어요?
Minsu het nie die foon geantwoord nie (ek het ervaar), is iets fout?
Woord vir woord: Minsu mnr. foon het nie ontvang nie, watter saak is daar?
Die vorige ervaring (Minsu wat nie antwoord nie) is die agtergrond vir die huidige vraag.
- A: 이 식당은 인기가 없는 것 같아요.
B: 아닌데요. 점심에는 자리가 없던데요.
A: Ek dink nie hierdie restaurant is gewild nie. B: Dit is nie waar nie. Teen middagete was daar geen sitplekke nie (ek het gesien).
Woord vir woord: A: Hierdie restaurant gewildheid lyk nie of dit bestaan nie. B: Dit is nie. Teen middagete was sitplekke nie daar nie.
Spreker B gebruik -던데요 om ’n sagte weerspreking te maak gebaseer op hul persoonlike waarneming.
- 그 사람은 학생이 아니던데 왜 교복을 입고 있었어요?
Daardie persoon was nie ’n student nie (ek het waargeneem), so hoekom het hulle ’n skooluniform gedra?
Woord vir woord: Daardie persoon student was nie, hoekom skooluniform was dra?
Hier word -던데 saam met die werkwoord 이다 (om te wees) gebruik om ’n waargenome toestand te onthou.
Algemene foute
Gebruik van -던데 vir ’n voltooide aksie waar -았/었는데 meer gepas is.
어제 친구를 만나던데, 같이 저녁을 먹었어요.어제 친구를 만났었는데, 같이 저녁을 먹었어요.Die verkeerde sin klink asof jy die handeling van '’n vriend ontmoet' sien gebeur het, wat onnatuurlik is. Om bloot ’n vorige gebeurtenis ('ek het ’n vriend ontmoet') as agtergrond vir die volgende gebeurtenis ('ons het aandete geëet') te stel, moet jy -았/었는데 gebruik.
Gebruik van -던데 vir inligting wat jy by iemand anders gehoor het, nie persoonlik ervaar nie.
친구가 그 영화가 재미있던데.친구가 그 영화가 재미있다고 하던데.-던데 vereis die spreker se direkte, persoonlike waarneming. As jy rapporteer wat jy by ’n vriend gehoor het, moet jy ’n indirekte aanhalingvorm soos -다고 하던데 (ek het hulle hoor sê dat...) gebruik.
Hoe dit verband hou
Leer eers hierdie een
Verwante patrone
- -더-Merker vir waarneming in die verlede
-더- is die terugblikkende merker wat ’n spreker se vorige waarneming aandui. -던데 is ’n direkte toepassing hiervan, wat -더- kombineer met die agtergrondverskaffende uitgang -ㄴ/는데.
Vlak 4 - -ㄴ/는데Agtergrondinligting, maar
-던데 funksioneer soortgelyk aan -ㄴ/는데 deur agtergrondinligting te verskaf, maar -던데 voeg spesifiek die nuanse by dat hierdie agtergrond uit die spreker se direkte vorige ervaring kom.
Vlak 3 - -더니Ek het opgemerk, en toe
Albei gebruik die terugblikkende merker -더-. -더니 verbind egter gewoonlik ’n waargenome oorsaak met ’n resultaat (bv., 'Hy het hard gestudeer, en toe het hy geslaag'), terwyl -던데 die waarneming as konteks vir ’n aparte opmerking, vraag of kontras aanbied.
Vlak 4 - -더라고Ek het gesien/gehoor/gevoel dat
Albei is sinsuitgange gebaseer op die onthou van ’n vorige waarneming. -더라고 word gebruik om bloot ’n nuut besefte feit uit vorige ervaring te stel ('Ek het gegaan en uitgevind dat dit heerlik was!'). -던데 word gebruik om daardie selfde ervaring as agtergrond vir iets anders aan te bied ('Dit was heerlik, so jy moet gaan').
Vlak 4