-(으)ㅁ
Prapashtesa Nominalizuese
Shtoni -ㅁ/음 te rrënja e një foljeje ose mbiemri për ta shndërruar atë në emër. Është e ngjashme me shtimin e prapashtesave për të krijuar emra në gjuhë të tjera, por shpesh përdoret për koncepte, gjendje ose fakte më abstrakte.
Si funksionon
Prapashtesa -ㅁ/음 është një mjet thelbësor për krijimin e emrave nga foljet dhe mbiemrat, një proces i quajtur nominalizim. Është veçanërisht e zakonshme në gjuhën koreane të shkruar, titujt dhe të folurit formal për të shprehur koncepte, gjendje ose fakte.
Rregullat e zgjedhimit:
1. Rrënja me zanore + -ㅁ: Nëse rrënja e foljes/mbiemrit mbaron me zanore, shtoni -ㅁ.
- 자다 (për të fjetur) → 잠 (gjumë)
- 기쁘다 (për të qenë i lumtur) → 기쁨 (gëzim, lumturi)
2. Rrënja me bashkëtingëllore + -음: Nëse rrënja mbaron me bashkëtingëllore, shtoni -음.
- 먹다 (për të ngrënë) → 먹음 (ngrënia, akti i të ngrënit)
- 좋다 (për të qenë mirë) → 좋음 (mirësi)
3. Rrënja me ㄹ → Hiqni ㄹ + -ㅁ: Nëse rrënja mbaron me ㄹ, ㄹ hiqet përpara se të shtoni -ㅁ.
- 살다 (për të jetuar) → 삶 (jetë)
- 만들다 (për të bërë) → 만듦 (bërja, krijimi)
-ㅁ/음 vs. -기
Megjithëse të dyja janë nominalizues, ato kanë nuanca të ndryshme:
- -ㅁ/음: Shpesh i referohet një rezultati konkret, një gjendjeje, një fakti ose një koncepti abstrakt. Ndjehet më statike dhe është e zakonshme në kontekste formale ose letrare. Mendojeni si krijimin e një emri të pavarur.
- -기: Shpesh i referohet vetë veprimit ose procesit. Ndjehet më dinamike dhe është e zakonshme në të folurit e përditshëm dhe në modele të ndryshme gramatikore si -기 때문에 (për shkak të bërjes) ose -기 시작하다 (për të filluar bërjen).
Për shembull, '꿈을 이룸' do të thotë 'realizimi i një ëndrre' (një fakt/rezultat), ndërsa '꿈을 이루기' do të thotë 'të realizosh një ëndërr' (procesi/akti).
Shembuj (5)
- 그의 죽음은 모두에게 큰 슬픔이었다.
His death was a great sadness to everyone.
Fjalë për fjalë: Vdekja e tij ishte një trishtim i madh për të gjithë.
Këtu, 죽다 (për të vdekur) bëhet 죽음 (vdekje) dhe 슬프다 (për të qenë i trishtuar) bëhet 슬픔 (trishtim). Të dyja janë nominalizuar duke përdorur këtë model.
- 도움이 필요하시면 연락주세요.
If you need help, please contact us.
Fjalë për fjalë: Nëse keni nevojë për ndihmë, ju lutemi na kontaktoni.
돕다 (për të ndihmuar) nominalizohet në 도움 (ndihmë, asistencë). Kjo formë është shumë e zakonshme në tabela dhe njoftime zyrtare.
- 저는 그림 그리기를 좋아하지만, 좋은 그림을 보는 것도 좋아해요.
I like drawing pictures, but I also like looking at good pictures.
Ky shembull krahason dy nominalizuesit. '그리기' (-기) i referohet aktit të vizatimit. '그림' është një emër i pavarur që historikisht vjen nga 그리다 + -ㅁ, duke iu referuar rezultatit të vizatimit (një pikturë).
- 최선을 다했음에 후회는 없습니다.
I have no regrets in having done my best.
Fjalë për fjalë: Nuk kam pendime që kam bërë më të mirën time.
Kjo tregon një përdorim më të avancuar ku koha e shkuar -았/었- kombinohet me -음 për të nominalizuar një veprim të shkuar: 다했다 → 다했음.
- 인생은 앎과 모름의 연속이다.
Life is a continuation of knowing and not knowing.
Fjalë për fjalë: Jeta është një vazhdimësi e të diturit dhe të mosditurit.
알다 (për të ditur) bëhet 앎 (dituri/të ditur) dhe 모르다 (për të mos ditur) bëhet 모름 (të mosditur). Kjo tregon përdorimin e modelit për koncepte abstrakte.
Gabimet e zakonshme
Përdorimi i -ㅁ/음 kur -기 është më natyrale, veçanërisht për aktivitete ose hobi në vazhdim.
제 취미는 책 읽음입니다.제 취미는 책 읽기입니다.Kur flisni për një hobi ose aktin e përgjithshëm të bërjes së diçkaje, -기 është zgjedhja standarde. '읽음' tingëllon tepër formale dhe statike, sikur i referohet një akti të vetëm, të përfunduar të leximit, në vend të vetë aktivitetit.
Harresa për të hequr ㄹ nga rrënjët përpara se të shtoni -ㅁ.
그것을 만들음에 시간이 오래 걸렸다.그것을 만듦에 시간이 오래 걸렸다.Kur rrënja e një foljeje ose mbiemri mbaron me ㄹ, ㄹ hiqet përpara se të bashkëngjitet -ㅁ. Pra, 만들다 bëhet 만듦, jo 만들음.
Si lidhet
Mëso këtë së pari
Modele të lidhura
- -는 것Përdorimi i -ing
Funksion i ngjashëm: -는 것 është një mënyrë tjetër për ta kthyer një frazë foljore në një fjali emërore (p.sh., 'akti i bërjes së diçkaje' ose 'gjëja që dikush bën'). Është shumë e zakonshme në gjuhën koreane të folur dhe shpesh e këmbyeshme me -기, por më pak me -ㅁ/음.
Niveli 2 - -ㄴ/은Përemri si modifikues i emrit
Koncept i lidhur (Modifikuesit e emrave): Ndërsa -ㅁ/음 shndërron një folje/mbiemër në emër, -ㄴ/은 e shndërron atë në një modifikues që mund të përshkruajë një emër (p.sh., 예쁘다 → 예쁜 사람, 'një person i bukur'). Të dyja ndryshojnë funksionin e fjalës origjinale për t'u lidhur me emrat.
Niveli 1 - Rrënjët e foljeve
Themel: Të kuptuarit se si të gjeni rrënjën e foljes është thelbësore, pasi -ㅁ/음 bashkëngjitet drejtpërdrejt me të.
Bazat