-(으)ㄹ지
Sche, Sch'i
-ㄹ지 serva per crear ina proposiziun chi exprima incertezza davart ina acziun u in stadi futur. Igl è sco dir 'sche...' u 'sch'i...' e vegn savens segui da verbs sco 모르다 (na savair betg), 궁금하다 (esser curios), u 걱정되다 (sa far chagrin).
Co quai funcziuna
Quest muster è impurtant per furmar dumondas indirectas davart situaziuns futuras u incertas. El s'attascha directamain vi da la tulia dals verbs e dals adjectivs.
Reglas da conjugaziun:
- Tulias che sa finischan cun ina vocala u cun la consonanta ㄹ: Agiuntar -ㄹ지.
- 가다 (ir) → 갈지
- 만들다 (far) → 만들지 - Tulias che sa finischan cun ina consonanta (ora da ㄹ): Agiuntar -을지.
- 먹다 (magnar) → 먹을지
- 좋다 (esser bun) → 좋을지
Usit da tschientiner:
El vegn la pli savens cumbinà cun verbs che sa refereschan al savair, pensar u sentir davart la proposiziun incerta:
- -ㄹ지 모르다/알다: (na) savair (betg) sche...
- 회의가 언제 끝날지 아무도 몰라요. (Ngin na sa cura che la radunanza sa finischa.) - -ㄹ지 궁금하다: esser curios sche...
- 그 사람이 제 선물을 좋아할지 궁금해요. (Sunt curios sche quella persona vegn a sa legrar da mes cadò.) - -ㄹ지 걱정되다: sa far chagrin sche...
- 혼자 여행할 수 있을지 걱정돼요. (Jau sa fass chagrin sche jau vegn a pudair viajar sulet.) - -ㄹ지 고민하다/생각하다: reflectar/pensar sche...
- 이사를 갈지 말지 고민 중이에요. (Jau sto pensar sche jau duai movar u betg.)
Speculaziun davart il passà:
Ti poas era specular davart in eveniment passà cun integrar -았/었을지.
- 그가 시험에 합격했을지 모르겠어요. (Jau na sai betg sch'el ha reussì l'examen.)
Quest muster è in element impurtant da la structura pli larga -ㄴ/는/ㄹ지 알다/모르다, trattand en spezial cas futurs e speculativs, entant che -ㄴ/는지 vegn utilisà per facts preschents u passads.
Exempels (5)
- 내일 날씨가 좋을지 모르겠어요.
Jau na sai betg sche l'aura vegn ad esser buna nesch.
Pled per pled: Nesch aura-è buna-sche jau na sai betg.
- 점심에 뭘 먹을지 아직 못 정했어요.
Jau n'hai anc betg decidì tge mangiar per gentar.
Pled per pled: Per gentar tge mangiar-sche anc betg decidì.
- 이 옷이 저한테 맞을지 한번 입어 볼게요.
Jau vegn a pruvar quests vestiaris per vesair sch'i m'andeghan.
Literalmain, 'jau vegn a pruvar da vestgir els ina giada (per vesair) sche quests vestiaris m'andeghan'.
- 그 사람이 올지 안 올지 아무도 몰라요.
Ngin na sa sche quella persona vegn u betg.
Pled per pled: Quella persona vegn-sche na vegn-betg-sche ngin na sa.
- 어느 대학교에 가야 할지 고민이에요.
Jau sa fass chagrin davart tge universitad che jau duess visitar.
Pled per pled: Tge universitad-dar ad ir-sche è in chagrin.
Sbagls frequents
Pensar che -ㄹ지 na possi betg vegnir utilisà cun 말하다 — i sa fo esser utilisà.
Autra significaziun내가 갈지 안 갈지 이따가 알려 줄게.제가 뭘 도와줄지 말해 주세요.'제가 뭘 도와줄지 말해 주세요' ('Di mai tge che jau duess gidar') è natiral: i s'agradat d'ina dumonda integrada -(으)ㄹ지 d'ina acziun betg decidida + 말하다. Na vesai betg quai sco in error. In vair cuntrast impurtant da sa regurdar è -(으)ㄹ지 (sche / tge far) en cumparaziun cun -(으)ㄹ게 (la promessa da la persona che tschertga: 내가 갈게).
Utilisar -ㄹ지 per in fact preschent u passà, nua che -ㄴ/는지 duess vegnir utilisà.
Autra significaziun지금 밖에 누가 있을지 알아요?지금 밖에 누가 있는지 알아요?-ㄹ지 serva per pussaivladads futuras u speculaziuns. Per dumandar davart in fact actual ed existent (tgi che è ordadora gest ussa), stos ti utilisar -ㄴ/는지. La frasa incorrecta vul dir 'Sas ti tgi che pudess esser ordadora ussa?', che è ina dumonda davart pussaivladad, e betg davart in fact actual.
Co ch'i sa collia
Emprenda quai l'emprim
Models colliads
- -ㄴ/는/ㄹ지 알다/모르다(Na) savair sche/sch'i
-ㄹ지 è la cumponenta da quest muster pli grond che tracta incertezza futura u speculativa. Quest muster mussa l'utilisaziun la pli communabla da -ㄹ지, vale dir sco object da verbs sco 알다 (savair) e 모르다 (na savair betg).
Nivel 4 - -(으)ㄹ까Shall we, I wonder
Amda expriman dumonda interna u speculaziun. Dentant è -ㄹ까 tipicamain ina finiziun da frasa utilisada per far ina dumonda u discurrer cun sesez (p. ex. '비가 올까? - M'enfless sch'i ploverà?'). -ㄹ지 integrescha quest'ina medema incertezza en ina frasa pli gronda (p. ex. '비가 올지 모르겠어요 - Jau na sai betg sche ploverà').
Nivel 2 - -(으)ㄹ까 봐Per tema che, preoccupato che
Amda tractan incertezza futura. -ㄹ까 봐 è pli specific ed exprima tema davart in resultat pussibel negativ ('per paur che...'). '시험에 떨어질지 걱정돼요' (Jau sa fass chagrin sche jau vegn a falir) è fitg sumegliant a '시험에 떨어질까 봐 걱정돼요' (Jau sa fass chagrin per paur che jau vegnia a falir).
Nivel 3 - -ㄴ지/는지Whether, if
Quai è la cuntrapart da -ㄹ지 per exprimir incertezza. Entant che -ㄹ지 vegn utilisà per acziuns futuras u speculaziuns, vegn -ㄴ/는지 utilisà per acziuns preschentas, statis actuals u eveniments passads. Per exempel: '어디로 갈지 몰라요' (Jau na sai betg nua che nus vegnan dad ir) vs. '어디로 가는지 몰라요' (Jau na sai betg nua ch'el va gest ussa).
Nivel 3