-더러
A, vers (qualchün)
-더러 è ina partichel che signifitga 'a (ina persuna)' u 'vers (ina persuna)'. Ella marca la persuna a la quala ins discurra, a la quala ins dat in cumond u a la quala ins dumonda da far insatge. Pensai ad ella sco ina versiun pli specifica da 에게 u 한테.
Co quai funcziuna
-더러 è ina partichel che specifica il destinatari d'ina acziun verbala sco dir, dumandar u cumandar. Ella sa collia directamain cun in substantiv (che represchenta ina persuna), independentamain da quai sche quel finescha cun ina vucala u ina consonant.
Contexts d'utilisaziun impurtants:
1. Destinatari d'in cumond/dumonda:
Quest è l'utilisaziun la pli frequenta. Ella vegn savens duvrada cun furmas da citat indirect sco -(으)라고 하다 (dir a qualchün da far insatge).
- 엄마가 나더러 방을 치우라고 하셨어요. (Mia mamma m'ha ditg da far urden en mia stanza.)
- 선생님께서 학생들더러 조용히 하라고 하셨다. (Il magister ha ditg als students da star quiets.)
2. Comparaziun cun 에게/한테:
Entant che -더러 signifitga 'a ina persuna', na po ella betg adina vegnir remplazzada tras 에게/한테.
- -더러: Specialisada per destinataris d'acts da discurs (cumonds, dumondas, damondas). Ella vegn duvrada surtut en la lingua discurrida e po a la lunga parair in pau litterara u antiquada.
- 에게/한테: Partichels generalas per mintga acziun drizzada a ina persuna (dar, trametter, discurrer). Ellas èn bler pli frequentas en la lingua da mintgadi.
Per exempel, '친구에게 선물을 주다' (dar in regal ad in ami) è natural, ma '친구더러 선물을 주다' è stramb, perquai che dar in regal n'è betg in act da discurs.
3. Utilisaziun main frequenta: Numnar qualchün...:
En tscherts contexts limitads, po -더러 vegnir duvrà per marcar ina persuna a la quala ins dat in num, surtut cun verbs sco 놀리다 (burlair) u 야단치다 (sgridar).
- 친구들이 나더러 바보라고 놀렸다. (Mies amis m'han burlà, numnond mai in stult.)
Tuttina, per il significat general da 'numnar qualchün X', è l'utilisaziun da la partichel d'object 을/를 cun '-(이)라고 부르다' bler pli frequenta e natirala (p.ex., 사람들이 그를 영웅이라고 불렀다 - La glieud l'ha numnà in erox).
Exempels (4)
- 엄마가 저더러 심부름을 하라고 하셨어요.
My mom told me to run an errand.
Pled per pled: Mamma a mai in'incumbensa da far ha ditg.
Qua marca -더러 '저' (mai) sco la persuna che ha retschavì il cumond da 'far in'incumbensa'.
- 친구가 나더러 같이 영화 보러 가자고 했어.
My friend suggested to me that we go see a movie together.
Pled per pled: Ami a mai ensemen in film da guardar laschai ir ha ditg.
-더러 inditgescha che '나' (mai) è il destinatari da la proposta.
- 형이 동생더러 거짓말하지 말라고 야단쳤다.
The older brother scolded the younger brother, telling him not to lie.
Pled per pled: Frar grond a frar pitschen betg da far fauss ha sgridà.
- 친구들이 나더러 바보라고 놀렸다.
My friends teased me, calling me a fool.
Pled per pled: Amis a mai stult han numnà han burlà.
Quai mussa in'utilisaziun main frequenta nua che -더러 marca la persuna a la quala ins dat in num, savens en in context da burlar u sgridar.
Sbagls frequents
Duvrar -더러 per acziuns generalas sco dar u trametter, nua che 에게/한테 è pli appriprà.
나는 친구더러 선물을 보냈다.나는 친구에게 선물을 보냈다.-더러 è primarmain per destinataris d'acts da discurs (dir, dumandar, cumandar). Per acziuns generalas sco trametter in object, è 에게 (u 한테 en la discurs) la partichel correcta.
Duvrar -더러 cun objects inanimats.
Autra significaziun나는 컴퓨터더러 켜라고 말했다.나는 동생더러 컴퓨터를 켜라고 말했다.-더러 sto vegnir duvrà cun ina persuna che retschaiva il cumond. Ella na po betg vegnir duvrada cun in object inanimat sco in computer. Il cumond è drizzà a ina persuna, betg a l'object sez.
Models colliads
- 에게a, per
Omadus signifitgan 'a (ina persuna)', ma 에게 è ina partichel generala per il destinatari da mintga acziun (dar, trametter, discurrer), entant che -더러 è specialisada per il destinatari d'in cumond, ina dumonda u ina decleraziun.
Nivel 1 - 한테a, per
한테 è l'equivalenta colloquiala da 에게 ed è pli generala che -더러. En la discurs casuala, è
Nivel 1한테bler pli frequenta per tut las situaziuns, inclus quellas nua che -더러 pudess vegnir duvrada. - 께A (onurific)
께 è la versiun onorifica da 에게/한테. Ti stos duvrar
Nivel 3께per persunas respectadas. -더러 na vegn betg duvrada en contexts onorifics;께vegn adina duvrà enstagl. - -라고Duvrar/ordinar da far insatge
La finiziun da citat indirect -(으)라고 하다 (dir a qualchün da far...) vegn fitg savens duvrada cun -더러. La partichel -더러 marca tgi che vegn interpellà, e
Nivel 3-(으)라고 하다rapporta tge ch'ins ha ditg da far.