-았/었더니
Cando fixen, despois de facer
-았/었더니 conecta unha acción pasada feita polo falante cun resultado ou descubrimento. Significa 'Fixen X, e entón descubrín/decateime de Y' ou 'Porque fixen X, pasou Y'.
Como funciona
-았/었더니 é unha terminación conectiva que se engade á raíz dun verbo para vincular unha acción pasada realizada polo falante cun descubrimento ou resultado posterior. A primeira cláusula sempre está en tempo pasado, e o suxeito debe ser o falante ('eu' ou 'nós').
Ten dúas funcións principais:
1. Descubrimento ou situación nova
O falante realiza unha acción e, como resultado, descobre ou atopa un feito ou situación nova. O suxeito da primeira cláusula é o falante, pero o suxeito da segunda cláusula pode ser diferente.
- 오랜만에 고향에 갔더니 많은 것이 변해 있었어요. (Fun á miña cidade natal despois de moito tempo e atopei que moitas cousas cambiaran.)
- 창문을 열었더니 시원한 바람이 들어왔어요. (Abrín a xanela e entrou unha brisa fresca.)
2. Causa e efecto
A acción pasada do falante é a causa directa do resultado descrito na segunda cláusula. Neste caso, o suxeito de ambas as cláusulas adoita ser o falante.
- 어제 늦게 잤더니 오늘 너무 피곤해요. (Porque me deitei tarde onte, hoxe estou moi canso.)
- 매일 운동했더니 건강이 좋아졌어요. (Fixen exercicio todos os días e, como resultado, a miña saúde mellorou.)
Conxugación:
Formase engadindo -았/었- á raíz do verbo, seguido de -더니.
- Raíz do verbo rematada en ㅏ ou ㅗ + -았더니 (por exemplo, 가다 → 갔더니, 보다 → 봤더니)
- Raíz do verbo rematada noutras vogais + -었더니 (por exemplo, 먹다 → 먹었더니, 열다 → 열었더니)
- Verbos en 하다 → 했더니 (por exemplo, 공부하다 → 공부했더니)
Distinción importante: -았/었더니 fronte a -더니
Este é un punto crítico. -았/었더니 úsase só para as accións do falante (primeira persoa). Pola contra, -더니 úsase cando o falante observa unha acción ou estado de alguén ou algo máis (terceira persoa).
- Eu estudei moito e despois aprobei. → 제가 열심히 공부했더니 합격했어요. (Correcto)
- O meu amigo estudou moito e despois aprobou. → 친구가 열심히 공부하더니 합격했어요. (Correcto, usando -더니)
Exemplos (4)
- 어제 운동을 열심히 했더니 오늘 몸이 아파요.
I exercised hard yesterday, so my body aches today.
Palabra por palabra: Yesterday exercise diligently did, so today body is sore.
Isto mostra unha relación directa de causa e efecto. A acción do falante (facer exercicio) causou o resultado (dores no corpo).
- 오랜만에 친구에게 전화했더니 번호가 바뀌었어요.
I called my friend for the first time in a while and found out their number had changed.
Palabra por palabra: After a long time to a friend called, so number had changed.
Isto mostra un descubrimento. A acción do falante (chamar) levou ao descubrimento dun feito novo (o número cambiara).
- 백화점에 갔더니 세일을 하고 있었어요.
I went to the department store and discovered they were having a sale.
Palabra por palabra: To the department store went, so a sale was happening.
Isto mostra un descubrimento. A acción do falante (ir á tenda) levou a atopar unha situación nova (estaban de rebaixas).
- 커피를 너무 많이 마셨더니 잠이 안 와요.
I drank too much coffee, so now I can't sleep.
Palabra por palabra: Coffee too much drank, so sleep doesn't come.
Isto mostra unha relación directa de causa e efecto. A acción do falante (beber café) causou o resultado (non poder durmir).
Erros comúns
Usar -았/었더니 cando o suxeito da primeira acción non é o falante.
Significado diferente동생이 밥을 많이 먹었더니 배탈이 났어요.동생이 밥을 많이 먹더니 배탈이 났어요.-았/었더니 úsase só cando o falante ('eu') realiza a primeira acción. Para observar unha acción feita por outra persoa (como 'o meu irmán') e o seu resultado, debes usar -더니 no seu lugar.
Usar -았/었더니 con adxectivos na primeira cláusula.
어제 날씨가 좋았더니 기분도 좋아요.어제 날씨가 좋아서 기분이 좋았어요.A primeira cláusula debe describir unha acción realizada polo falante, polo que debe ser un verbo. '날씨가 좋다' (o tempo é bo) é unha descrición dun estado, non unha acción. Para expresar unha razón simple coma esta, un patrón diferente como -아/어서 é máis natural.
Como se conecta
Aprende isto primeiro
Patróns relacionados
- -아/어서Por mor de, polo tanto
Ambos poden mostrar causa e efecto. -아/어서 é un conector causal xeral. -았/었더니 é máis específico, enfatizando que o resultado foi unha consecuencia directa ou un descubrimento da experiencia ou acción persoal do falante.
Nivel 2 - -(으)니까Entón, porque
Ambos poden expresar unha razón. -니까 a miúdo proporciona unha razón para xustificar unha orde ou suxestión posterior. -았/었더니 céntrase máis na secuencia temporal e no descubrimento/resultado que seguiu á acción do falante, en lugar de só dar unha razón.
Nivel 3 - -다가 보니까Despois de facer algo durante un tempo
Similar en que implica un descubrimento despois dunha acción. -다가 보니까 implica que o descubrimento se fixo despois de continuar unha acción durante algún tempo, mentres que -았/었더니 simplemente conecta unha acción pasada completada cun descubrimento ou resultado posterior.
Nivel 4