-(으)시-
Pananda ng Paggalang
-시- ay isang espesyal na pananda na ipinapasok sa mga pandiwa at pang-uri upang magpakita ng paggalang o pagpapahalaga sa taong gumagawa ng kilos (ang simuno ng pangungusap).
Paano ito gumagana
Sa Korean, ang pagpapakita ng paggalang ay isang mahalagang bahagi ng wika. Ang infix na -시- ang pangunahing paraan upang gawing magalang ang isang pandiwa o pang-uri. Partikular nitong pinararangalan ang simuno ng pangungusap, hindi kinakailangang ang taong kinakausap mo.
Mga Panuntunan sa Pagbabanghay:
1. Ang stem ay nagtatapos sa patinig: Magdagdag ng -시-
- 가다 (to go) → 가 + 시 → 가시-
- 오다 (to come) → 오 + 시 → 오시-
2. Ang stem ay nagtatapos sa katinig: Magdagdag ng -으시-
- 읽다 (to read) → 읽 + 으시 → 읽으시-
- 앉다 (to sit) → 앉 + 으시 → 앉으시-
3. Ang stem ay nagtatapos sa ㄹ: Ang ㄹ ay tinatanggal, at -시- ang idinaragdag.
- 만들다 (to make) → 만드 + 시 → 만드시-
- 살다 (to live) → 사 + 시 → 사시-
Ang honorific stem na ito ay nagsasama sa iba't ibang hulapi ng pangungusap. Ang pinakakaraniwang kombinasyon ay sa magalang na -요 na hulapi, na lumilikha ng pamilyar na anyong -세요/-으세요.
Mga halimbawa na may iba't ibang hulapi:
- Kasalukuyang Panahunan (Magalang): 가시다 + -어요 → 가세요 (He/She goes.)
- Kasalukuyang Panahunan (Pormal): 읽으시다 + -ㅂ니다 → 읽으십니다 (He/She reads.)
- Nakaraang Panahunan: 오시다 + -았어요 → 오셨어요 (He/She came.)
Mahalagang gamitin ang mga honorific nang tuloy-tuloy. Kapag ginagamit ang -시-, dapat mo ring gamitin ang honorific subject particle na -께서 sa halip na -이/가, at ang particle na -께 sa halip na -에게/한테.
Ang ilang pandiwa ay may mga espesyal na honorific counterparts na ginagamit sa halip na magdagdag ng -시-. Halimbawa:
- 먹다 (to eat) → 드시다 / 잡수시다
- 자다 (to sleep) → 주무시다
- 있다 (to be/have) → 계시다
Mga halimbawa (5)
- 선생님께서 교실에 가세요.
The teacher is going to the classroom.
Salita por salita: Guro (hon.) silid-aralan-patungo pumunta (hon.).
Ang 가다 (vowel stem) + -시- + -어요 ay nagiging 가세요 upang magpakita ng paggalang sa guro.
- 할아버지께서 신문을 읽으십니다.
Grandfather reads the newspaper.
Salita por salita: Lolo (hon.) pahayagan-object magbasa (hon./formal).
Ang 읽다 (consonant stem) + -으시- + -ㅂ니다 ay nagiging 읽으십니다 upang parangalan ang lolo sa isang pormal na konteksto.
- 사장님은 어제 출장을 가셨어요.
The CEO went on a business trip yesterday.
Salita por salita: CEO-topic kahapon business trip-object pumunta (hon.).
Ang nakaraang panahunan ay nabubuo sa pamamagitan ng pagdagdag ng -았/었- sa honorific stem: 가시- + -었어요 → 가셨어요.
- 어머니께서 맛있는 케이크를 만드셨어요.
Mother made a delicious cake.
Salita por salita: Ina (hon.) masarap na cake-object gumawa (hon.).
Para sa mga pandiwang nagtatapos sa ㄹ gaya ng 만들다, ang ㄹ ay tinatanggal bago magdagdag ng -시-: 만들다 → 만드시- → 만드셨어요.
- 부모님은 항상 바쁘세요.
My parents are always busy.
Salita por salita: Magulang-topic palaging maging abala (hon.).
Ang -시- ay maaari ring ikabit sa mga pang-uri gaya ng 바쁘다 (to be busy) upang magpakita ng paggalang sa simuno (mga magulang).
Mga karaniwang pagkakamali
Paggamit ng -시- para sa sarili.
제가 내일 회사에 가십니다.제가 내일 회사에 갑니다.Ang pananda ng paggalang na -시- ay ginagamit upang itaas ang antas ng iba, hindi kailanman para sa iyong sarili. Ang paggamit nito kapag nagsasalita tungkol sa sarili mong mga kilos ay mali at maaaring magtunog mayabang.
Pagkalito sa subject honorifics (-시-) at listener politeness (-요).
Iba ang kahulugan내 친구가 지금 책을 읽으세요.내 친구가 지금 책을 읽어요.Ang -시- ay nagpaparangal sa simuno ng pandiwa (ang taong gumagawa ng kilos). Kung ang simuno ay iyong kaibigan (kapantay), hindi mo dapat gamitin ang -시-, kahit na nagsasalita ka nang magalang sa ibang tao (gaya ng guro) gamit ang hulaping -요.
Paano ito nagkakaugnay
Aralin muna ito
Mga kaugnay na pattern
- -(으)세요Pakiusap
Ang -세요/-으세요 ang pinakakaraniwang pang-araw-araw na paggamit ng -시-, na nabuo sa pamamagitan ng pagsasama ng infix na -시- sa magalang na hulaping -아/어요. Ang pag-unawa sa -시- ay susi upang malaman kung bakit ginagamit ang -세요.
Antas 1 - 께서Subject Marker (Honorific)
Ang 께서 ay ang honorific subject particle na pumapalit sa 이/가. Halos palagi itong ginagamit kasama ng pandiwang nagtatapos sa -시- upang magpakita ng paggalang sa simuno.
Antas 3 - 께To (Honorific)
Katulad ng 께서, ang 께 ay ang honorific particle na pumapalit sa 에게/한테 (sa/para sa isang tao). Ginagamit ito kapag ang taong binibigyan ng isang bagay o kinakausap ay pinararangalan, madalas sa isang pangungusap na gumagamit din ng -시-.
Antas 3 - -ㅂ/습니다Pormal na pagtatapos ng pangungusap
Ito ang pormal at magalang na hulapi ng pangungusap. Madalas itong sumasama sa -시- upang lumikha ng mga pormal na honorific na anyo na -십니다/-으십니다, na ginagamit sa napakapormal na mga sitwasyon gaya ng mga balita o presentasyon.
Antas 1