-을랑
Эмфатычная тэма (архаізм)
-을랑 — гэта састарэлая часціца, яка моцна вылучае назоўнік, да якога далучаецца, часта аддзяляючы яго ад іншых рэчаў.
Як гэта працуе
-을랑 — гэта спецыяльная часціца, яка моцна вылучае назоўнік, за якім ідзе, робячы яго галоўнай тэмай размовы, часта з адценнем супастаўлення або выбару. Уяўляйце гэта як «што тычыцца менавіта гэтай рэчы (а не іншых)...» або «калі казаць пра гэта, то...».
Формаўтварэнне:
Яна далучаецца непасрэдна да назоўнікаў. Форма залежыць ад таго, сканчваецца назоўнік на зычную ці на галосную.
- Назоўнікі, якія сканчваюцца на зычную + 을랑 (напрыклад, 밥 → 밥을랑, 돈 → 돈을랑)
- Назоўнікі, якія сканчваюцца на галосную + 랑 (напрыклад, 너 → 너랑, 공부 → 공부랑)
Заўвага: Форму для галосных -랑 можна лёгка блытаць з часціцай -랑 у значэнні «і/з». Каб адрозніць іх, важны кантэкст.
Ужыванне і адценні:
Галоўная функцыя -을랑 — вылучыць і падкрэсліць тэму. Гэтае вылучэнне часта стварае кантраст з іншымі рэчамі, пра якія не згадваецца. Яна часта ўжываецца ў загадах або прапановах, каб вылучыць, што варта або не варта рабіць адносна гэтай тэмы.
Напрыклад:
돈은 걱정 마. (Не хвалюйся пра грошы.) — Стандартнае вылучэнне тэмы.
돈을랑 걱정 마. (Вось пра грошы дык зусім не хвалюйся.) — Больш моцнае вылучэнне. Яно паказвае, што пра іншыя рэчы, магчыма, і варта хвалявацца, але пра грошы — дакладна ні ў якім разе.
Праз сваё састарэлае і дужае адценне ўжыванне -을랑 у звычайнай размове гучала б вельмі недарэчна, нібы выкарыстанне архаічных слоў у сучаснай мове. Гэтую канструкцыю варта пазнаваць пры чытанні і слуханні, а не ўжываць у штодзённым маўленні.
Прыклады (4)
- 다른 건 몰라도 밥을랑 꼭 챙겨 먹어라.
Не ведаю, як наконт іншага, але што да ежы, то абавязкова паеш.
Слова за словам: Іншыя рэчы не ведаю, але ежу(эмфатычна) абавязкова даглядзі і з'еш.
Тут '밥을랑' моцна вылучае 'ежу' як адзінае, пра што трэба паклапаціцца, у супрацьпастаўленне 'іншым рэчам'.
- 돈을랑 걱정 말고 공부나 열심히 해.
А пра грошы не турбуйся і проста старанна вучыся.
Слова за словам: Грошы(эмфатычна) не хвалюйся і вучобу проста старанна рабі.
Гэта класічны выраз, які часта кажуць бацькі. '돈을랑' вылучае 'грошы' як тэму, пра якую не трэба хвалявацца, засяроджваючы ўвагу таго, хто слухае, на вучобе.
- 그 사람 말을랑 아예 듣지를 마라.
Што да слоў таго чалавека, увогуле іх не слухай.
Слова за словам: Таго чалавека словы(эмфатычна) зусім не слухай.
Ужыванне '말을랑' дадае моцнае, амаль перасцерагальнае вылучэнне, робячы загад больш пераканаўчым, чым пры выкарыстанні '말은'.
- 옛날이야기에서는 "못된 욕심을랑 버려라" 하고 가르쳤다.
У даўніх казках вучылі: «А дрэнную скупасць адкідвайце геть».
Слова за словам: У старых гісторыях «пошасную скупасць(эмфатычна) выкінь» так вучылі.
Гэты прыклад паказвае, як -을랑 падыходзіць да тону фальклору ці традыцыйных казак, падкрэсліваючы маральнае павучанне.
Тыповыя памылкі
Ужыванне -을랑 у сучаснай штодзённай размове.
오늘 저녁을랑 뭐 먹을까?오늘 저녁은 뭐 먹을까?-을랑 — гэта архаічная часціца. Яе ўжыванне ў простым штодзённым пытанні гучыць вельмі ненатуральна і недарэчна. Стандартны маркер тэмы -은/는 — гэта правільны выбар для сучаснага маўлення.
Блытаць эмфатычную часціцу -(을)랑 з сумеснай часціцай -(이)랑 у значэнні «і/з».
Іншае значэнне그 일은 잊어버려.그 일일랑 잊어버려.Эмфатычна-тэматычная часціца 을랑/(ㄹ)랑 далучаецца да назоўніка ў значэнні «што да ~ (хоць бы гэтага)». Не блытайце яе з сумеснай часціцай -(이)랑 у значэнні «і/з». Параўнайце: 그 일은 잊어버려 (нейтральная тэма) і 그 일일랑 잊어버려 (эмфатычнае «што да гэтага, то забудзься»).
Звязаныя канструкцыі
- 은/는Тэматычны часціца
Гэта стандартны маркер тэмы. -을랑 — гэта значна больш моцны, архаічны варыянт часціцы -은/는, які ўжываецца для моцнага вылучэння або супастаўлення.
Узровень 1 - -이야말로/야말로Indeed, truly
Гэтая часціца таксама дадае вылучэнне са значэннем «сапраўды» ці «самага сутнаснага». Калі -을랑 вылучае праз аддзяленне або супастаўленне, то -이야말로 вылучае, сцвярджаючы нешта як найлепшы прыклад.
Узровень 4 - -커녕Не кажучы пра
Маючы значэнне «не тое што», -커녕 ужываецца для стварэння моцнага адмоўнага кантрасту (напрыклад, «я нават Б зрабіць не магу, не тое што А»). Гэта звязана з кантрасным адценнем, якое таксама можа мець -을랑.
Узровень 4 - -조차Even, not even
Часціца са значэннем «нават» (у адмоўным кантэксце) -조차 — гэта яшчэ адзін сродак вылучэння. Яна падкрэслівае крайнюю або нечаканую адмоўную сітуацыю, што з'яўляецца іншым тыпам вылучэння, чым функцыя вылучэння тэмы ў -을랑.
Узровень 4 - -만Only, but only
Часціца -만 азначае «толькі». І -을랑, і -만 вылучаюць назоўнік, але -만 строга абмяжоўвае рамкі («толькі гэта»), у той час як -을랑 вылучае тэму («што да гэтага...»).
Узровень 2