-시키다
Біреуге Жасатқызу, Себеп Болу
-시키다 жұрнағы зат есімді «біреуге сол әрекетті жасатқызу» мағынасындағы етістікке айналдырады. Мысалы, '공부' (оқу) сөзі '공부시키다' (оқыту, оқуға мәжбүрлеу) болып өзгереді.
Қалай жұмыс істейді
-시키다 — біреуге немесе бір нәрсеге әрекет жасатқызу мағынасын білдіретін өзгелік етістерді жасайтын тиімді жұрнақ. Ол негізінен сәйкес 하다 етістігі бар қытай текті зат есімдерге (қытай-корей сөздеріне) жалғанады.
Құрылымы: Зат есім + 시키다
Мысалы:
- 교육 (білім) + 시키다 → 교육시키다 (біреуге білім беру, оқыту)
- 발전 (даму) + 시키다 → 발전시키다 (бір нәрсені дамыту)
- 훈련 (жаттығу) + 시키다 → 훈련시키다 (біреуді жаттықтыру)
Сөйлем құрылымы әдетте мыналардың бірі болады:
1. [Себепкер]은/는 [Адам]에게 [Зат есім]을/를 시키다.
2. [Себепкер]은/는 [Адам]을/를 [Зат есім+시키다].
Бірінші құрылымда зат есім (әрекет) тура толықтауыш болады, ал әрекетті орындайтын адамға 에게 жалғанады. Екінші құрылымда 'Зат есім+시키다' біртұтас сабақты етіс ретінде жұмсалады, ал әрекет бағытталған адам 을/를 жалғауымен тура толықтауыш болады.
-게 하다 грамматикасымен салыстыру:
-시키다 да, -게 하다 да өзгелік мағына береді, бірақ олар әртүрлі қолданылады.
- -시키다 белгілі бір зат есімдерге жалғанып, дербес сөз жасайды (мысалы, 소개시키다, 발전시키다).
- -게 하다 — кез келген дерлік етістікке немесе сын есім түбіріне жалғана алатын әмбебап грамматикалық үлгі.
Мысалы, '이해' (түсіну) зат есімімен '이해시키다' сөзі 'біреуге түсіндіру' мағынасын білдіреді. '이해하게 하다' грамматикасы да осы мағынаны береді. Дегенмен, 'біреуге жегізу' деп айту үшін 먹게 하다 түрін қолдану керек, өйткені корейдің төл 먹다 етістігіне -시키다 жұрнағы жалғанбайды.
Кейбір жиі кездесетін жағдайларда 시키다 сөзі жеке өзі 'тапсырыс беру (тамақ/тауар)' мағынасын білдіреді — 음식을 시키다, 짜장면을 시키다. Бұл басқа етістіктің қысқартылған түрі емес, 시키다 сөзінің жеке сөздік мағынасы.
Мысалдар (5)
- 부모님은 아이들을 교육시키기 위해 많은 노력을 해요.
Ата-аналар балаларын оқыту үшін көп күш салады.
Сөзбе-сөз: Ата-аналар балаларды оқыту үшін көп күш салады.
- 감독님은 선수들을 매일 3시간씩 훈련시켰어요.
Бапкер ойыншыларды күн сайын 3 сағаттан жаттықтырды.
Сөзбе-сөз: Бапкер ойыншыларды күн сайын 3 сағаттан жаттықтырды.
훈련 (жаттығу) + 시키다 (жасатқызу) = 훈련시키다 (біреуді жаттықтыру).
- 선생님은 학생들에게 자기소개를 시켰습니다.
Мұғалім оқушыларға өзін таныстыртты.
Сөзбе-сөз: Мұғалім оқушыларға өзін-өзі таныстыруды жасатты.
- 배고파서 피자를 시켰어요.
Қарным ашқан соң, пиццаға тапсырыс бердім.
Сөзбе-сөз: Қарным ашқандықтан пиццаға тапсырыс бердім.
Ауызекі корей тілінде 시키다 сөзі жеке өзі тамаққа немесе жеткізуге тапсырыс беруді білдіреді (음식을 시키다) — бұл етістіктің қысқартылған түрі емес, қалыптасқан жеке мағынасы.
- 정부는 경제를 발전시키기 위한 새로운 정책을 발표했습니다.
Үкімет экономиканы дамыту үшін жаңа саясатты жариялады.
Сөзбе-сөз: Үкімет экономиканы дамыту үшін жаңа саясат жариялады.
Жиі кездесетін қателер
-시키다 жұрнағын корейдің төл етістіктерімен немесе сын есімдерімен қолдану.
엄마가 아이를 먹다시켰어요.엄마가 아이에게 밥을 먹게 했어요.-시키다 жұрнағы 먹다 (жеу) сияқты етістік түбірлеріне емес, белгілі бір зат есімдерге (әдетте қытай текті) жалғанады. Етістіктен өзгелік мағына жасау үшін -게 하다 үлгісін қолдануыңыз керек.
-시키다 жұрнағы жалғанбайтын зат есімдермен қолдану.
친구가 저를 행복시켰어요.친구가 저를 행복하게 만들었어요/했어요.행복 (бақыт) — зат есім, бірақ ол 'бақытты ету' мағынасында -시키다 жұрнағымен тіркеспейді. Оның орнына 행복하다 сын есімін -게 하다 немесе -게 만들다 сияқты өзгелік үлгілерімен қолдану керек.
Қалай байланысады
Алдымен мұны үйреніңіз
Байланысты үлгілер
- -게 하다누군가에게 시키거나 유발하기
Бұл — біреуге бір нәрсе жасатқызуға арналған жалпы грамматикалық үлгі. -시키다 белгілі бір зат есімдерге жалғанып жеке етіс жасаса, -게 하다 кез келген етістікпен немесе сын есіммен қолданыла береді, сондықтан ол әлдеқайда әмбебап.
4-деңгей - 하다하다 (하다)
-시키다 жұрнағын қабылдайтын көптеген зат есімдердің 하다 нұсқасы да бар. Оларды салыстыру мағынаны анығырақ түсіндіреді: 공부하다 (оқу) — әрекеттің өзі болса, 공부시키다 (оқыту, оқуға мәжбүрлеу) — сол әрекетті жасатқызу.
1-деңгей - 되다Болу, рұқсат етілу
되다 жиі ысқарма/ырықсыз мағына береді, бұл өзгелік -시키다 жұрнағына қарама-қарсы деуге болады. Мысалы, 개발시키다 'дамыту' мағынасын білдірсе, 개발되다 'даму, дамытылу' дегенді білдіреді.
2-деңгей - 을/를Object Marker
Бұл — табыс септік жалғауы. -시키다 бар сөйлемде әрекетті орындауға мәжбүр болған адам немесе нәрсе тура толықтауыш болып табылады және оған 을/를 (кейде 에게) жалғанады.
1-деңгей