-(으)ㄹ지
Болса, Болмаса
-ㄹ지 қосымшасы болашақтағы әрекет немесе күй туралы белгісіздікті білдіретін сөйлем бөлігін жасау үшін қолданылады. Бұл қазақ тіліндегі «...ма екен» немесе «...екенін» дегенге ұқсайды және көбінесе 모르다 (білмеу), 궁금하다 (қызығу) немесе 걱정되다 (алаңдау) сияқты етістіктермен бірге қолданылады.
Қалай жұмыс істейді
Бұл үлгі болашақ немесе белгісіз жағдайлар туралы жанама сұрақтар қою үшін өте маңызды. Ол етістік пен сын есім түбірлеріне тікелей жалғанады.
Жалғану ережелері:
- Дауысты дыбысқа немесе ㄹ дауыссыз дыбысына аяқталатын түбірлерге: -ㄹ지 жалғанады.
- 가다 (бару) → 갈지
- 만들다 (жасау) → 만들지 - Дауыссыз дыбысқа аяқталатын түбірлерге (ㄹ-дан басқа): -을지 жалғанады.
- 먹다 (жеу) → 먹을지
- 좋다 (жақсы болу) → 좋을지
Жиі қолданылуы:
Ол көбінесе белгісіз жағдайды білу, ойлау немесе сезінуге қатысты етістіктермен бірге қолданылады:
- -ㄹ지 모르다/알다: ...екенін білмеу/білу...
- 회의가 언제 끝날지 아무도 몰라요. (Жиналыстың қашан аяқталатынын ешкім білмейді.) - -ㄹ지 궁금하다: ...екенін білгісі келу...
- 그 사람이 제 선물을 좋아할지 궁금해요. (Ол адам менің сыйлығымды ұната ма екен, білгім келеді.) - -ㄹ지 걱정되다: ...ма екен деп алаңдау...
- 혼자 여행할 수 있을지 걱정돼요. (Жалғыз саяхаттай аламын ба екен деп алаңдаймын.) - -ㄹ지 고민하다/생각하다: ...ма, жоқ па деп ойлану...
- 이사를 갈지 말지 고민 중이에요. (Көшу-көшпеу туралы ойланып жүрмін.)
Өткен шақтағы болжам:
-았/었을지 арқылы өткен оқиға туралы да болжам жасауға болады.
- 그가 시험에 합격했을지 모르겠어요. (Оның емтиханнан өткен-өтпегенін білмеймін.)
Бұл үлгі ауқымдырақ -ㄴ/는/ㄹ지 알다/모르다 құрылымының негізгі бөлігі болып табылады және арнайы болашақ пен болжамды жағдайларды қамтиды, ал -ㄴ/는지 осы шақ пен өткен шақтағы фактілер үшін қолданылады.
Мысалдар (5)
- 내일 날씨가 좋을지 모르겠어요.
Ертең ауа райы жақсы бола ма, жоқ па, білмеймін.
Сөзбе-сөз: Ертең ауа райы жақсы ма екен білмеймін.
- 점심에 뭘 먹을지 아직 못 정했어요.
Түскі асқа не жейтінімді әлі шешпедім.
Сөзбе-сөз: Түскі асқа не жеуді әлі шешпедім.
- 이 옷이 저한테 맞을지 한번 입어 볼게요.
Бұл киім маған жараса ма екен, киіп көрейін.
Сөзбе-сөз алғанда: 'Бұл киім маған шақ келе ме екен, бір рет киіп көрейін'.
- 그 사람이 올지 안 올지 아무도 몰라요.
Ол адамның келетінін не келмейтінін ешкім білмейді.
Сөзбе-сөз: Ол адам келе ме, келмей ме ешкім білмейді.
- 어느 대학교에 가야 할지 고민이에요.
Қай университетке түсуім керек екеніне алаңдаймын.
Сөзбе-сөз: Қай университетке бару керек екені алаңдаушылық.
Жиі кездесетін қателер
-ㄹ지 грамматикасын 말하다 сөзімен қолдануға болмайды деп ойлау — негізінде болады.
Басқа мағына내가 갈지 안 갈지 이따가 알려 줄게.제가 뭘 도와줄지 말해 주세요.'제가 뭘 도와줄지 말해 주세요' ('Маған не көмектесу керектігін айтыңыз') — өте табиғи сөйлем: бұнда -(으)ㄹ지 шешілмеген әрекетті білдіріп, 말하다 сөзімен тіркесіп тұр. Бұны қате деп санамаңыз. Нақты айырмашылық — -(으)ㄹ지 (не істеу керектігі) мен -(으)ㄹ게 (сөйлеушінің өз уәдесі: 내가 갈게) арасында.
Осы немесе өткен шақтағы фактілер үшін -ㄴ/는지 орнына -ㄹ지 қолдану.
Басқа мағына지금 밖에 누가 있을지 알아요?지금 밖에 누가 있는지 알아요?-ㄹ지 болашақтағы мүмкіндіктер мен болжамдарға арналған. Қазір бар факт туралы сұрау үшін -ㄴ/는지 қолдану керек. Дұрыс емес сөйлем «Қазір сыртта кім болуы мүмкін?» дегенді білдіреді, бұл нақты факт туралы емес, мүмкіндік туралы сұрақ.
Қалай байланысады
Алдымен мұны үйреніңіз
Байланысты үлгілер
- -ㄴ/는/ㄹ지 알다/모르다(~지) 알다/모르다
-ㄹ지 — осы үлкенірек үлгінің болашақтағы немесе болжамды белгісіздікпен жұмыс істейтін бөлігі. Бұл үлгі -ㄹ지-нің ең жиі қолданылуын көрсетеді, ол 알다 (білу) және 모르다 (білмеу) сияқты етістіктердің толықтауышы болады.
4-деңгей - -(으)ㄹ까Shall We, I Wonder
Екеуі де ойлануды немесе болжауды білдіреді. Дегенмен, -ㄹ까 әдетте сұрақ қою немесе өзіне-өзі айту үшін сөйлем соңында қолданылады (мысалы, '비가 올까? - Жаңбыр жауар ма екен?'). -ㄹ지 болса, осы белгісіздікті үлкенірек сөйлемнің ішіне кірістіреді (мысалы, '비가 올지 모르겠어요 - Жаңбыр жауа ма, жоқ па білмеймін').
2-деңгей - -(으)ㄹ까 봐For fear that, worried that
Екеуі де болашақтағы белгісіздікке қатысты. -ㄹ까 봐 нақтырақ болып келеді, яғни жағымсыз нәтижеден қауіптенуді білдіреді ('...деген қауіппен'). '시험에 떨어질지 걱정돼요' (Емтиханнан құлаймын ба деп алаңдаймын) сөйлемі '시험에 떨어질까 봐 걱정돼요' (Емтиханнан құлап қаламын ба деп алаңдаймын) сөйлеміне өте ұқсас.
3-деңгей - -ㄴ지/는지
Бұл — белгісіздікті білдіретін -ㄹ지 формасының сыңары. -ㄹ지 болашақ әрекеттер немесе болжамдар үшін қолданылса, -ㄴ/는지 осы шақтағы әрекеттер, қазіргі күй немесе өткен оқиғалар үшін қолданылады. Мысалы: '어디로 갈지 몰라요' (Қайда баратынымызды білмеймін) және '어디로 가는지 몰라요' (Оның қазір қайда бара жатқанын білмеймін).
3-деңгей