-단 말
Сонда Дегенің...? / Саған Айтып Тұрмын
-단 말 — сөйлем соңында жаңа айтылған сөзді қайталау немесе оған басымдық беру үшін қолданылатын қосымша. Ол көбіне таңданысты, ашуды немесе сенімсіздікті білдіреді. Бұл «Сонда айтып тұрғаның...?» немесе «Бұл сөзің не сөз...?» деп айтқанмен бірдей.
Қалай жұмыс істейді
'-단 말' үлгісі — айтылған сөзге эмоционалды мағына берудің өте күшті тәсілі. Бұл -다고 하다 (...деп айту) грамматикасының -는 және 말 (сөз) сөзімен біріккен қысқартылған түрі.
Жалғану тәсілі:
Жалғануы сөздің түрі мен шағына байланысты.
- Іс-әрекет етістіктері (Осы шақ): Етістік түбірі + -ㄴ/는단 말
- 가다 → 간단 말 (Сонда барасың ба?)
- 먹다 → 먹는단 말 (Сонда жеп жатырсың ба?) - Сын есімдер: Сын есім түбірі + -단 말
- 예쁘다 → 예쁘단 말 (Сонда бұл әдемі ме?)
- 춥다 → 춥단 말 (Сонда күн суық па?) - Зат есімдер: Зат есім + -(이)란 말
- 학생이다 → 학생이란 말 (Сонда сен студентсің бе?)
- 거짓말이다 → 거짓말이란 말 (Сонда бұл өтірік пе?) - Өткен шақ: Етістік/Сын есім түбірі + -았/었단 말
- 했다 → 했단 말 (Сонда сен оны істедің бе?)
- 좋았다 → 좋았단 말 (Сонда бұл жақсы болды ма?)
Сөйлемде қолданылуы:
Бұл үлгі әдетте сенімсіздікті білдіріп сұрақ қою үшін -이야?, -이에요?, -입니까? сияқты сөйлем соңдарымен, немесе ойды нық айту үшін -이다 мүшесімен аяқталады.
- Сенімсіздікті білдіру: "지금 집에 간단 말이야? 일이 아직 안 끝났는데?" (Сонда қазір үйге қайтасың ба? Жұмыс әлі бітпеді ғой!)
- Ашуды білдіру: "안 들린단 말이야! 더 크게 말해!" (Саған естілмей тұр деймін! Дауысыңды қаттырақ шығар!)
- Ақпаратты нақтылау: "이게 전부 공짜란 말이에요?" (Сонда осының бәрі тегін бе?)
Бұл негізінен ауызекі сөйлеуде қолданылады және сөйлесуге үлкен эмоционалды мән береді.
Мысалдар (4)
- 내일 시험이 취소됐단 말이야?
Сонда ертеңгі емтихан тоқтатылды деген сөз бе?
Сөзбе-сөз: Ертеңгі емтихан тоқтатылды, солай ма?
Сөйлеуші емтиханның тоқтатылғанына таңғалып, оны нақтылап сұрап тұр.
- 하기 싫단 말이에요! 왜 자꾸 시켜요?
Саған істегім келмейді деп айтып тұрмын ғой! Неге мені мәжбүрлей бересің?
Сөзбе-сөз: Істеу ұнамайды деп айтып тұрмын! Неге қайта-қайта мәжбүрлейсің?
Бұл ашулануды білдіреді. Сөйлеуші бір нәрсені істегісі келмейтінін нық айтып тұр.
- 그 사람이 범인이었단 말인가...
Сонда қылмыскер сол адам болғаны ма...
Сөзбе-сөз: Сол адам қылмыскер болды, солай ма...
Бұл — көбіне өзіне-өзі айтылатын, таңғалуды немесе шындықты түсінгенді білдіретін риторикалық сұрақ.
- 이게 네가 만든 케이크란 말이야? 정말 맛있어 보여!
Сонда бұл сен пісірген торт па? Өте дәмді көрінеді!
Сөзбе-сөз: Бұл сен жасаған торт, солай ма? Шынымен дәмді көрінеді!
Мұнда '-란 말이야?' тіркесі жағымды таңданыс пен сүйсінуді білдіру үшін қолданылған.
Жиі кездесетін қателер
'-단 말' грамматикасын бейтарап, ешқандай эмоциясы жоқ сөйлемдерде қолдану.
Басқа мағына저는 학생이란 말입니다.저는 학생입니다.'-단 말' грамматикасы өзінде таңданыс, ашу немесе екпін сияқты күшті эмоциялық мән тасиды. Оны 'Мен студентпін' сияқты жай, бейтарап фактіні айту үшін қолдану табиғи емес әрі тым драмалық естіледі. Әдеттегі жай сөйлем үшін стандартты '입니다' дұрыс болады.
Қалай байланысады
Алдымен мұны үйреніңіз
Байланысты үлгілер
- -는다고/ㄴ다고/다고Say That, Claim That
Бұл — '-단 말' грамматикасының негізі болып табылатын жанама төл сөз формасы. '-단 말' — '-다고 하는 말' тіркесінің қысқартылған түрі. Сөйлемдерді қалай цитата келтіру керектігін түсіну бұл үлгіні ұғу үшін өте маңызды.
3-деңгей - -다니Сенбеймін, ойлаудың өзі...
Екі үлгі де таңданысты немесе сенімсіздікті білдіреді. '-다니' — ақпаратқа берілген реакция ('Деп ойламаппын...!'), ал '-단 말' көбіне сол таңғаларлық ақпаратты нақтылау үшін қойылатын сұрақ ('Сонда айтып тұрғаның...?').
5-деңгей - -잖아알잖아, ... 맞지?
Екі үлгі де мағынаны күшейту үшін қолданылады. '-잖아' тыңдаушы білуі тиіс нәрсені айту үшін жұмсалады ('...ғой'). Ал '-단 말' қарапайым растауға қарағанда сенімсіздік немесе ашу сияқты күштірек эмоциямен басымдық беру үшін қолданылады.
3-деңгей - -거든If, when (casual)
Сөйлем соңында қолданылғанда, '-거든' сенімді тонмен себепті немесе фондық ақпаратты береді. Бұл фактіні нық айту үшін қолданылатын '-단 말이다' формасына ұқсас, бірақ '-거든' көбірек түсіндірмелі болып келеді, ал '-단 말이다' эмоционалдырақ.
3-деңгей