-당하다
Magdusa, dumanas
-당하다 ay isang hulapi na idinidikit sa ilang pangngalan para gawin itong mga passive verb. Nangangahulugan ito na ang simuno ay 'nagdurusa' o 'dumaranas' ng kilos ng pangngalan.
Paano ito gumagana
-당하다 ay isang tiyak na paraan para bumuo ng passive verb sa Korean. Idinidikit ito nang direkta sa ilang pangngalan (kadalasan ay may pinagmulang Sino-Korean) na kumakatawan sa isang kilos.
Ang pangunahing gamit nito ay ipahiwatig na ang simuno ng pangungusap ay pasibong tumatanggap o nakararanas ng kilos na inilalarawan ng pangngalan. Ang isang mahalagang katangian ng -당하다 ay ang matinding negatibong kahulugan nito. Ipinapahiwatig nito na ang kilos ay hindi kanais-nais, hindi sinasadya, o nakasasama sa simuno.
Mga karaniwang pangngalan na ginagamit sa -당하다:
- 거절 (pagtanggi) → 거절당하다 (tanggihan)
- 무시 (pagwawalang-bahala) → 무시당하다 (balewalain)
- 사기 (panloloko) → 사기당하다 (ma-scam)
- 이용 (paggamit) → 이용당하다 (gamitin/samantalahin)
- 해고 (pagtanggal sa trabaho) → 해고당하다 (matanggal sa trabaho)
- 공격 (pag-atake) → 공격당하다 (atakehin)
Paghahambing sa ibang anyong passive:
1. -아/어지다: Ito ay isang mas pangkalahatang anyong passive na idinidikit sa mga verb stem. Habang ang -당하다 ay limitado sa mga tiyak na pangngalan, ang -아/어지다 ay maaaring gamitin sa malawak na hanay ng mga pandiwa (halimbawa, 만들다 → 만들어지다 'magawa').
2. -되다: Idinidikit din ito sa mga pangngalan para bumuo ng mga passive verb (halimbawa, 사용되다 'magamit', 발견되다 'matuklasan'). Gayunpaman, ang -되다 ay madalas na mas neutral ang tono kumpara sa negatibong pakiramdam ng -당하다. Halimbawa, ang 이용되다 ay nangangahulugang 'magamit' (neutral), habang ang 이용당하다 ay nangangahulugang 'samantalahin' (negatibo).
Mga halimbawa (4)
- 좋아하는 사람에게 고백했는데 거절당했어요.
I confessed to the person I like, but I was rejected.
Salita por salita: Sa taong gusto ko, nagtapat ako pero tinanggihan ako.
Ang 거절 (pagtanggi) + 당하다 ay bumubuo ng 거절당하다 (tanggihan), na nagpapahiwatig na ang nagsasalita ay dumanas ng kilos ng pagtanggi.
- 회의에서 제 의견이 완전히 무시당했어요.
My opinion was completely ignored in the meeting.
Salita por salita: Sa pulong, ang opinyon ko ay lubos na binalewala.
Ang 무시 (pagwawalang-bahala) + 당하다 ay nagiging 무시당하다 (balewalain). Ipinapahayag ng nagsasalita ang negatibong karanasan na hindi pinansin ang kanyang opinyon.
- 그는 친구에게 사기를 당해서 돈을 모두 잃었다.
He was scammed by his friend and lost all his money.
Salita por salita: Siya ay na-scam ng kanyang kaibigan at nawala ang lahat ng pera niya.
Ang 사기 (panloloko) + 당하다 ay bumubuo ng 사기당하다 (ma-scam), isang passive verb na naglalarawan sa negatibong pangyayari.
- 회사 사정이 안 좋아서 갑자기 해고당했어요.
I was suddenly fired because the company's situation isn't good.
Salita por salita: Ang sitwasyon ng kumpanya ay hindi maganda kaya bigla akong natanggal sa trabaho.
Ang 해고 (pagtanggal sa trabaho) + 당하다 ay bumubuo ng 해고당하다 (matanggal sa trabaho), na nagpapahiwatig ng hindi sinasadya at negatibong karanasan ng pagkawala ng trabaho.
Mga karaniwang pagkakamali
Paggamit ng -당하다 sa mga pangngalan na hindi angkop sa negatibo at passive na kahulugan nito.
그 문제는 드디어 해결당했어요.그 문제는 드디어 해결되었어요.Bagama't parehong bumubuo ng mga passive verb, ang -당하다 ay nagpapahiwatig ng pagdurusa. Ang 'paglutas ng problema' (해결) ay karaniwang isang neutral o positibong pangyayari, kaya ang neutral na passive form na 해결되다 ay mas natural. Ang 해결당하다 ay parang nagdusa ang tao dahil nalutas ang problema.
Paglalapat ng -당하다 sa mga katutubong salitang Korean sa halip na sa mga Sino-Korean na pangngalan.
도둑에게 모든 돈을 뺏김당했어요.도둑에게 모든 돈을 뺏겼어요.Ang -당하다 ay idinidikit sa mga tiyak na Sino-Korean na pangngalang nagpapahayag ng kilos. Para sa kilos ng 'pagkuha ng isang bagay' (mula sa pandiwang 뺏다), ang passive form ay 뺏기다. Hindi mo maaaring idikit ang -당하다 sa nominalized form na 뺏김.
Paano ito nagkakaugnay
Aralin muna ito
Mga kaugnay na pattern
- -아/어지다Maging, maging ganito
Parehong bumubuo ng mga passive na pangungusap. Gayunpaman, ang -아/어지다 ay isang pangkalahatang passive construction na idinidikit sa maraming verb stem, habang ang -당하다 ay idinidikit lamang sa mga tiyak na pangngalan at may mas matinding negatibong kahulugan ng 'pagdurusa' sa kilos.
Antas 3 - 되다Maging, Pinapayagan
Tulad ng -당하다, ang 되다 ay maaaring idikit sa mga pangngalan para bumuo ng mga passive verb (halimbawa, 사용되다 - magamit). Ang pangunahing pagkakaiba ay ang himig: ang -당하다 ay halos palaging negatibo (halimbawa, 이용당하다 - samantalahin), habang ang -되다 ay madalas na neutral (halimbawa, 이용되다 - gamitin).
Antas 2 - -시키다Pagpapagawa sa Iba at Pagdudulot
Ang -시키다 ay ang causative suffix, na nangangahulugang 'utusan ang isang tao na gumawa ng isang bagay'. Ito ang kabaligtaran ng passive na -당하다. Halimbawa, ang 해고시키다 ay nangangahulugang 'magtanggal ng tao sa trabaho' (causative), habang ang 해고당하다 ay nangangahulugang 'matanggal sa trabaho' (passive).
Antas 3 - -에 의해By, through, according to
Ang -에 의해 ay isang particle na nangangahulugang 'ng' o 'ni' at madalas na ginagamit sa mga pormal na passive na pangungusap para tukuyin ang gumawa ng kilos. Maaari itong gamitin sa mga pangungusap na may mga pandiwang -당하다, halimbawa, '적에 의해 공격당했다' (inatake ng kaaway).
Antas 4