-더

-더- یک پایان پیش‌نهایی است که لایه‌ای از معنا را به جملات زمان گذشته اضافه می‌کند. کارکرد اصلی آن نشان دادن این است که اطلاعات به اشتراک گذاشته شده بر اساس تجربه یا مشاهده مستقیم و شخصی گوینده است. این حالت حس یادآوری یا درک را منتقل می‌کند.

۱. تجربه مستقیم در مقابل گذشته ساده
در حالی که زمان گذشته استاندارد به سادگی یک واقعیت را بیان می‌کند، -더- تأکید می‌کند که گوینده شاهد آن بوده است.

• گذشته ساده: 어제 날씨가 좋았어요. (هوا دیروز خوب بود.) - یک بیان خنثی از واقعیت.
• با -더-: 어제 날씨가 좋더라. (به یاد می‌آورم که هوا دیروز خوب بود.) - نشان می‌دهد که گوینده آنجا بوده و مشاهده شخصی خود را به یاد می‌آورد.

۲. محدودیت‌های فاعل
فاعل جمله -더- معمولاً گوینده (اول شخص «من») نیست.

• سوم شخص (او/آن‌ها): عالی است. گوینده در حال مشاهده شخص دیگری است.
  مثال: 지수 씨가 노래를 정말 잘하더라. (دیدم که جیسو واقعاً خوب آواز می‌خواند.)
• دوم شخص (تو): همچنین رایج است، به‌ویژه هنگام یادآوری چیزی درباره شنونده.
  مثال: 너 어제 정말 피곤해 보이더라. (متوجه شدم که دیروز واقعاً خسته به نظر می‌رسیدی.)
• اول شخص (من): این یک مورد خاص است. زمانی استفاده می‌شود که گوینده به وضعیت یا عمل گذشته خود فکر می‌کند، اغلب با حسی از غافلگیری یا درک جدید. مانند مشاهده خود از دور است.
  مثال: 내가 어제 그렇게 많이 먹었더라. (الان متوجه شدم که دیروز چقدر زیاد خوردم.)

۳. ترکیب‌های رایج
-더- یک بلوک سازنده است و تقریباً همیشه با پایان‌های دیگر ترکیب می‌شود:

• -더라 / -더라고(요): بیان یک واقعیت مشاهده شده. رایج‌ترین شکل پایان جمله.
  مثال: 시험이 생각보다 어렵더라고요. (متوجه شدم که امتحان سخت‌تر از چیزی بود که فکر می‌کردم.)
• -던: یک شکل اصلاح‌کننده اسم. اسمی را توصیف می‌کند که گوینده از گذشته به یاد می‌آورد.
  مثال: 제가 자주 가던 카페가 문을 닫았어요. (کافه‌ای که قبلاً زیاد می‌رفتم بسته شده است.)
• -더니: یک مشاهده گذشته را به نتیجه یا تضاد بعدی متصل می‌کند.
  مثال: 아침에는 날씨가 흐리더니 지금은 맑아졌네요. (صبح هوا ابری بود، اما الان صاف شده است.)
• -던가(요)?: برای پرسیدن سوالی درباره چیزی در گذشته که گوینده یا شنونده ممکن است به یاد بیاورند استفاده می‌شود.
  مثال: 우리가 작년에 여기 왔던가요? (آیا ما سال گذشته اینجا آمدیم؟ سعی می‌کنم به یاد بیاورم.)