Noto'g'ri Fe'llar Qoidalari

1-daraja

'Noto'g'ri fe'llar' deb ataladigan ayrim koreys fe'llari va sifatlari ma'lum qo'shimchalar bilan tuslanganda o'z o'zagini o'zgartiradi.

Qanday ishlaydi

Koreys tilida ko'pchilik fe'llar qoida bo'yicha tuslanadi. Lekin ba'zi fe'llar 'noto'g'ri' bo'lib, ularning fe'l o'zaklari o'zgaradi. O'zgarish odatda o'zakdan keyin unli kelsa sodir bo'ladi. Boshlang'ich o'rganuvchilar uchun eng keng tarqalgan noto'g'ri fe'l shakllari quyidagilardir:

1. ㅂ Noto'g'ri fe'llari (ㅂ → 우/오)
Fe'l o'zagi ㅂ bilan tugab, undan keyin unli kelsa, ㅂ harfi 우 yoki 오 ga o'zgaradi.

  • 춥다 (sovuq bo'lmoq) → 춥 + -어요 → 추우 + 어요 → 추워요
  • 덥다 (issiq bo'lmoq) → 덥 + -어요 → 더우 + 어요 → 더워요
  • 돕다 (yordam bermoq) → 돕 + -아요 → 도오 + 아요 → 도와요

2. ㄷ Noto'g'ri fe'llari (ㄷ → ㄹ)
Fe'l o'zagi ㄷ bilan tugab, undan keyin unli kelsa, ㄷ harfi ㄹ ga o'zgaradi.

  • 듣다 (eshitmoq) → 듣 + -어요 → 들 + 어요 → 들어요
  • 걷다 (piyoda yurmoq) → 걷 + -어요 → 걸 + 어요 → 걸어요

Eslatma: ㄷ bilan tugaydigan barcha fe'llar ham noto'g'ri emas. Masalan, 닫다 (yopmoq) to'g'ri fe'ldir: 닫아요.

3. ㄹ Noto'g'ri fe'llari (ㄹ tushib qolishi)
Fe'l o'zagi ㄹ bilan tugab, undan keyin ㄴ, ㅂ yoki ㅅ kelsa, ㄹ harfi tushib qoladi.

  • 살다 (yashamoq) + -ㅂ니다 → 사 + ㅂ니다 → 삽니다
  • 알다 (bilmoq) + -세요 → 아 + 세요 → 아세요
  • 만들다 (yasamoq) + -는 → 만드 + 는 → 만드는

-아/어 kabi unli bilan boshlanadigan qo'shimchalar kelganda ㄹ tushib qolmaydi: 살다 → 살아요.

4. ㅅ Noto'g'ri fe'llari (ㅅ tushib qolishi)
Fe'l o'zagi ㅅ bilan tugab, undan keyin unli kelsa, ㅅ harfi tushib qoladi.

  • 짓다 (qurmoq) → 짓 + -어요 → 지 + 어요 → 지어요
  • 낫다 (tuzalmoq) → 낫 + -아요 → 나 + 아요 → 나아요

Eslatma: ㅅ bilan tugaydigan barcha fe'llar ham noto'g'ri emas. Masalan, 웃다 (kulmoq) to'g'ri fe'ldir: 웃어요.

Misollar (4)

  1. 날씨가 추워요.

    Havo sovuq.

    So‘zma-so‘z: Havo sovuq.

    Bu 'ㅂ' noto'g'ri fe'li. 춥- o'zagi -어요 qo'shimchasidan oldin 추우- ga o'zgaradi va 추워요 bo'ladi.

  2. 음악을 들어요.

    Men musiqani eshitaman.

    So‘zma-so‘z: Musiqa tinglash.

    Bu 'ㄷ' noto'g'ri fe'li. 듣- o'zagi -어요 qo'shimchasidan oldin 들- ga o'zgaradi.

  3. 저는 서울에 살아요.

    Men Seulda yashayman.

    So‘zma-so‘z: Men Seulda yashash.

    Bu 'ㄹ' noto'g'ri fe'li. -아요 bilan to'g'ri fe'lga o'xshasa-da, boshqa qo'shimchalar bilan noto'g'riligi ko'rinadi. Masalan, rasmiy -ㅂ니다 qo'shimchasi bilan ㄹ tushib qoladi va 삽니다 bo'ladi.

  4. 감기가 다 나았어요.

    Shamollashim batamom tuzaldi.

    So‘zma-so‘z: Shamollash hammasi tuzaldi.

    Bu 'ㅅ' noto'g'ri fe'li. 낫- o'zagi o'tgan zamon qo'shimchasi -았어요 dan oldin o'zidagi ㅅ harfini yo me'qotadi va 나았어요 bo'ladi.

Ko‘p uchraydigan xatolar

  • ㄷ noto'g'ri fe'llari uchun o'zakni o'zgartirishni unutish.

    매일 공원에서 걷어요.
    매일 공원에서 걸어요.

    걷다 (piyoda yurmoq) kabi ㄷ noto'g'ri fe'llarida ㄷ harfi -어요 kabi unli qo'shimchadan oldin ㄹ ga o'zgarishi shart.

  • To'g'ri fe'llarga noto'g'ri fe'l qoidalarini qo'llash.

    Boshqa ma’no문을 달아요.
    문을 닫아요.

    ㄷ bilan tugaydigan barcha fe'llar ham noto'g'ri emas. 닫다 (yopmoq) to'g'ri fe'l bo'lgani uchun o'zagi o'zgarmaydi → 닫아요. ('문을 달아요' birikmasida 달다 so'zi 'ilmoq/o'rnatmoq' degan ma'noni anglatadi va 닫다 fe'lidan farq qiladi.)

  • Ba'zi undoshlardan oldin ㄹ harfini tushirib qoldirishni unutish.

    서울에 살세요?
    서울에 사세요?

    살다 kabi ㄹ noto'g'ri fe'llarida ㄴ, ㅂ yoki ㅅ kabi undoshlar bilan boshlanadigan qo'shimchalardan oldin ㄹ tushib qolishi kerak. -세요 qo'shimchasi ㅅ bilan boshlanadi, shuning uchun 살다 so'zi 사세요 bo'ladi.

Qanday bog‘lanadi

Avval buni o‘rganing