Бұрыс етістік үлгілері

1-деңгей

«Бұрыс етістіктер» деп аталатын кейбір корей етістіктері мен сын есімдері белгілі бір жалғаулармен жіктелгенде түбірлерін өзгереді.

Қалай жұмыс істейді

Корей тілінде етістіктердің көбі ереже бойынша жіктеледі. Дегенмен, кейбір етістіктер «бұрыс» болып табылады және олардың етістік түбірлері өзгереді. Бұл өзгеріс әдетте түбірден кейін дауысты дыбыс келгенде болады. Бастаушыларға арналған ең жиі кездесетін бұрыс үлгілер мыналар:

1. ㅂ бұрыс үлгісі (ㅂ → 우/오)
Етістік түбірі ㅂ әрпіне аяқталып, артынан дауысты дыбыс келсе, ㅂ әрпі 우 немесе 오 болып өзгереді.

  • 춥다 (суық болу) → 춥 + -어요 → 추우 + 어요 → 추워요
  • 덥다 (ыстық болу) → 덥 + -어요 → 더우 + 어요 → 더워요
  • 돕다 (көмектесу) → 돕 + -아요 → 도오 + 아요 → 도와요

2. ㄷ бұрыс үлгісі (ㄷ → ㄹ)
Етістік түбірі ㄷ әрпіне аяқталып, артынан дауысты дыбыс келсе, ㄷ әрпі ㄹ болып өзгереді.

  • 듣다 (тыңдау) → 듣 + -어요 → 들 + 어요 → 들어요
  • 걷다 (жаяу жүру) → 걷 + -어요 → 걸 + 어요 → 걸어요

Ескертпе: ㄷ әрпіне аяқталатын етістіктердің барлығы бірдей бұрыс емес. Мысалы, 닫다 (жабу) — дұрыс етістік: 닫아요.

3. ㄹ бұрыс үлгісі (ㄹ түсіп қалады)
Етістік түбірі ㄹ әрпіне аяқталып, артынан ㄴ, ㅂ немесе ㅅ келсе, ㄹ түсіп қалады.

  • 살다 (тұру) + -ㅂ니다 → 사 + ㅂ니다 → 삽니다
  • 알다 (білу) + -세요 → 아 + 세요 → 아세요
  • 만들다 (жасау) + -는 → 만드 + 는 → 만드는

Ал -아/어 сияқты дауысты дыбыс келгенде ㄹ түсіп қалмайды: 살다 → 살아요.

4. ㅅ бұрыс үлгісі (ㅅ түсіп қалады)
Етістік түбірі ㅅ әрпіне аяқталып, артынан дауысты дыбыс келсе, ㅅ түсіп қалады.

  • 짓다 (салу) → 짓 + -어요 → 지 + 어요 → 지어요
  • 낫다 (жазылу/тәуір болу) → 낫 + -아요 → 나 + 아요 → 나아요

Ескертпе: ㅅ әрпіне аяқталатын етістіктердің барлығы бірдей бұрыс емес. Мысалы, 웃다 (күлу) — дұрыс етістік: 웃어요.

Мысалдар (4)

  1. 날씨가 추워요.

    Ауа райы суық.

    Сөзбе-сөз: Ауа райы суық.

    Бұл — 'ㅂ' бұрыс етістігі. 춥- түбірі -어요 жалғауының алдында 추우- болып өзгеріп, 추워요 түріне айналады.

  2. 음악을 들어요.

    Мен музыка тыңдаймын.

    Сөзбе-сөз: Музыка тыңдау.

    Бұл — 'ㄷ' бұрыс етістігі. 듣- түбірі -어요 жалғауының алдында 들- болып өзгереді.

  3. 저는 서울에 살아요.

    Мен Сеулде тұрамын.

    Сөзбе-сөз: Мен Сеулде тұрамын.

    Бұл — 'ㄹ' бұрыс етістігі. -아요 жалғауымен дұрыс етістік сияқты көрінгенімен, басқа жалғаулармен бұрыс екені байқалады. Мысалы, ресми -ㅂ니다 жалғауымен ㄹ түсіп қалып, 삽니다 болады.

  4. 감기가 다 나았어요.

    Тұмауым толық жазылып кетті.

    Сөзбе-сөз: Тұмау толық жазылды.

    Бұл — 'ㅅ' бұрыс етістігі. 낫- түбірі өткен шақ жалғауы -았어요 алдында ㅅ әрпінен айырылып, 나았어요 болады.

Жиі кездесетін қателер

  • ㄷ бұрыс етістіктерінің түбірін өзгертуді ұмытып кету.

    매일 공원에서 걷어요.
    매일 공원에서 걸어요.

    걷다 (жаяу жүру) сияқты ㄷ бұрыс етістіктерінде -어요 сияқты дауысты дыбыстан басталатын жалғаудың алдында ㄷ әрпі ㄹ болып өзгеруі керек.

  • Бұрыс етістік ережелерін дұрыс етістіктерге қолдану.

    Басқа мағына문을 달아요.
    문을 닫아요.

    ㄷ әрпіне аяқталатын етістіктердің барлығы бұрыс емес. 닫다 (жабу) — дұрыс етістік, сондықтан оның түбірі өзгермейді → 닫아요. ('문을 달아요' сөйлеміндегі 달다 'ілу/орнату' дегенді білдіреді — бұл 닫다 емес, басқа сабақты етістік.)

  • Белгілі бір дауыссыздардың алдында ㄹ әрпін түсіріп қалдыруды ұмыту.

    서울에 살세요?
    서울에 사세요?

    살다 сияқты ㄹ бұрыс етістіктерінде ㄴ, ㅂ немесе ㅅ сияқты дауыссыздардан басталатын жалғаулардың алдында ㄹ түсіп қалуы керек. -세요 жалғауы ㅅ әрпінен басталатындықтан, 살다 сөзі 사세요 болады.

Қалай байланысады

Алдымен мұны үйреніңіз

Байланысты үлгілер

Bubblegum-да жаттығу: Бұрыс етістік үлгілеріPoppy, AI репетиторыңыз, деңгейіңізге сай Корей тілі сабақтарын жазады. Сабақтағы кез келген грамматикалық тармақты түртіп, толық түсіндірмесін көріңіз.